नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको संस्थापक सेयर खरिद तथा नामसारी प्रक्रियामा पारदर्शिता बढाउन नयाँ व्यवस्था गरेको छ।
अब एक पटक वा पटक–पटक गरी चुक्ता पूँजीको कुल ५ प्रतिशत वा २५ लाख रूपैयाँभन्दा बढी मूल्य बराबरको संस्थापक सेयर खरिद वा नामसारी गर्दा वास्तविक धनी तथा हिताधिकारीको विस्तृत विवरण अनिवार्य रूपमा खुलाउनुपर्ने भएको छ।
राष्ट्र बैंकको व्यवस्थाअनुसार यस्ता सेयर खरिदकर्ता वा हिताधिकारी व्यक्तिको नाम, ठेगाना, पारिवारिक विवरण, व्यवसायसम्बन्धी कानुनी मापदण्ड पूरा गरेको स्वघोषणा तथा वास्तविक धनीको विवरण लिनुपर्नेछ।
उक्त विवरण राष्ट्र बैंकसमक्ष समेत पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
यसका साथै नेपाल वा विदेशमा कुनै कसुरमा संलग्न भए–नभएको, मुद्दा–मामिला, अनुसन्धान वा प्रशासनिक कारबाहीमा रहेको वा नरहेको, सरकारी बक्यौता तथा राजस्व दायित्व बाँकी रहेको वा नरहेको लगायतका विवरण पनि खुलाउनुप र्नेछ।
कर्जा सम्बन्धी कालोसूचीमा परेको अवस्था, स्वार्थको द्वन्द्व हुन सक्ने परिस्थिति, विदेशमा रहेको सम्पत्ति तथा कुनै सम्पत्तिमा वास्तविक धनी वा हिताधिकारी रहेको विषयसमेत स्वघोषणामार्फत खुलाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
राष्ट्र बैंकले सम्बन्धित व्यक्तिको विगतको कार्य अनुभव, संलग्न संस्था, जिम्मेवारी, पुरस्कार, सजाय तथा वित्तीय आचरणसम्बन्धी विवरण समेत अनिवार्य गरेको छ।
सेयरधनी संस्था भएको अवस्थामा भने उक्त संस्थामा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा एकल, संयुक्त वा समूहगत रूपमा १५ प्रतिशत वा सोभन्दा बढी लगानी गर्ने वास्तविक धनी वा हिताधिकारीको विवरण समेत खुलाउनुपर्नेछ।
यो व्यवस्था नयाँ लगानीकर्तामा मात्र सीमित नरही हाल बैंक तथा वित्तीय संस्थामा ५ प्रतिशत वा २५ लाख रूपैयाँभन्दा बढी संस्थापक सेयर धारण गरेका सेयरधनी तथा तिनका वास्तविक धनीमा समेत लागु हुने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
भविष्यमा विवरणमा कुनै परिवर्तन भएमा अद्यावधिक विवरण समेत राष्ट्र बैंकमा पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
