कुलमान घिसिङले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा पहिलो वरीयताको उपसभापति बन्ने गरी रवि लामिछानेसँग गरेको एकता अन्तत: १२ दिन पनि टिकेन।
रास्वपा र कुलमान घिसिङ संरक्षक रहेको उज्यालो नेपाल पार्टीबीच पुस १४ गते सहमतिपत्र हस्ताक्षर भएको थियो।
उक्त सहमतिपत्रमा रास्वपा तर्फबाट सभापति रवि लामिछाने र उज्यालो नेपालबाट अध्यक्ष अनुपकुमार उपाध्यायले हस्ताक्षर गरेका थिए। साक्षीका रूपमा काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाहको हस्ताक्षर थियो।
रवि र कुलमानबीच भएको एकता र फुटको घटनाक्रम रोचक छ।
पछिल्लो एक महिनायता रवि लामिछाने, बालेन शाह र कुलमान घिसिङको एकतालाई लिएर धेरै नै रस्साकस्सी चलेको थियो।
सहकारी ठगी प्रकरणमा जेलमा रहेका रविले धरौटीमा रिहा भएलगत्तै राजनीतिक भेट तीव्र पारेका थिए। बालेन र कुलमान दुवैलाई एकैचोटि रास्वपमा समाहित गराउने उनको कोसिस थियो। त्यसका लागि उनले बालेन र कुलमानसँग 'म्याराथन' मिटिङहरू गरे।
लामिछानेले बालेनसँगको पहिलो वार्तामै उनलाई भावी प्रधानमन्त्री 'अफर' गरेका थिए। तर प्रधानमन्त्री बनाउनेबारे ठोस रूपमा प्रस्ताव अघि नसारिएको भन्दै बालेन पक्षले सुरूमा स्वीकार गरेको थिएन।
यसबीच बालेनले कुलमानसँग राजनीतिक एकताको संवादलाई निरन्तरता दिइरहे।
बालेनले कुलमानसँग राजनीतिक संवाद सुरू गरेको रविलाई भेट्नुभन्दा अगाडि नै हो। बालेनले कुलमानसँगको वार्तामा आफू महानगरको मेयरका रूपमा कार्यकाल पूरा गर्ने बताएका थिए। साथै, नयाँ पार्टी खोलेर भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि बढ्न कुलमानलाई शुभकामना पनि दिएका थिए।
बालेनले आफ्नो नेतृत्व स्वीकार गर्नेमा ढुक्क रहेका कुलमानले मंसिर १४ गते 'देश बनाउने अभियानमा हामी सँगै छौं' भन्दै बालेनसँगको फोटो फेसबुकमार्फत सार्वजनिक गरेका थिए।
तर रवि धरौटीमा रिहा भए र बालेनलाई भेटेर प्रधानमन्त्रीको अफर गरे, तब पासा पल्टियो।
बालेनले आफूलाई आएको प्रधानमन्त्री अफरलाई सकारात्मक रूपमा लिए र कुलमानलाई तेस्रो वरीयतामा रहने गरी रास्वपासँग एकता प्रक्रियामा सामेल हुन आग्रह गरे। कुलमान त्यसमा सहमत भएनन्।
यहाँ एउटा रोचक कुरा के छ भने, रविले बालेनलाई प्रधानमन्त्री अफर गर्नुअघि कुलमानलाई पनि रास्वपा तर्फबाट प्रधानमन्त्री बन्न प्रस्ताव गरेका थिए। रविले नै सहमतिपत्र हस्ताक्षर गर्नुअघि बालेनसँग भएको अन्तिम भेटवार्तामा यसको जानकारी दिएका थिए।
'हामीले कुलमानजीसँग कुरा गरिरहेका थियौं। तपाईंसँग प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बन्ने र एउटै पार्टीबाट अघि बढ्ने कुरा हुनुभन्दा तीन साताअघि नै यो प्रस्ताव गरेका थियौं,' रविले बालेनसँगको उक्त भेटवार्तामा भनेको कुरा उद्धृत गर्दै स्रोतले भन्यो, 'उहाँले मान्नुभएन।'
त्यति बेला कुलमानले रास्वपासँग मिलेर जानुभन्दा बालेनसँग एकता गर्दा पार्टी सभापति र प्रधानमन्त्री दुवै पद पाइने अवसर देखेको स्रोत बताउँछ।
कुलमानले अस्वीकार गरेपछि रवि त्यही अफर लिएर बालेनकहाँ पुगे, जसले यो सारा एकता प्रक्रियामा एक सय असी डिग्रीको टर्निङ ल्याइदियो।
बालेनले त्यसपछि कुलमानसँगका वार्तामा पनि आफू नै प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार हुनुपर्ने एकसूत्रीय माग राख्न थाले। उनले पाँच वर्षसम्म आफूलाई प्रधानमन्त्री चलाउन दिनुपर्ने माग गरे।
कुलमानले भने आफू सरकारमा वरिष्ठ मन्त्री भइसकेको, उज्यालो नेपाल पार्टीले एउटा संरचनागत स्वरूप ग्रहण गरिसकेको र उमेरका हिसाबले पनि आफू प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बन्नुपर्ने कुरा बालेनसँगको भेटमा बताएको स्रोतको भनाइ छ।
यही असमझदारीबीच कुलमानको उज्यालो नेपाल पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठक बस्यो, जसमा उनी आफैले रास्वपाको प्रस्ताव स्वीकार गर्न नसकिने बताए।
'उहाँहरू प्रधानमन्त्री आफै बन्ने, सभापति आफै बन्ने, पार्टीको नियन्त्रण पनि आफैले लिने, यस्तोमा हामी त्यो पार्टीमा सामेल हुन किन जाने?' बैठकमा कुलमानको भनाइ उद्धृत गर्दै उज्यालो नेपाल पार्टीका एक केन्द्रीय सदस्यले भनेका थिए।
त्यसपछि पुस १२ गते राति ७ बजे भएको वार्तामा कुलमानले यही कुरा बालेनसँग भने। बालेनले भने आफू नै पाँच वर्ष प्रधानमन्त्री बन्ने बताएको कुलमान निकट स्रोतको दाबी छ।
बालेनसँग कुरा नमिलेपछि कुलमान उठेर हिँडे।
त्यसपछि बालेनले रविलाई वार्तामा डाके र आफूलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि बढाउने गरी सहमति गर्न निर्णायक वार्तामा बसे।
त्यही निर्णायक वार्ताले बालेनलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउने गरी सातबुँदे सम्झौताको खाका कोरेको थियो।
बालेनले रास्वपाबाट आएको प्रधानमन्त्री अफर स्वीकार गरे पनि कुलमानलाई समेत समेटेर अघि बढ्न रविलाई आग्रह गरेका थिए। स्रोतका अनुसार उनले रविलाई भनेका थिए, 'कुलमानजीलाई समेटैर लैजानुपर्छ। उहाँ त्यति बेलाभन्दा लचिलो हुनुभएको छ। सहसभापति दिँदा मान्न सक्नुहुन्छ।'
तर रविले उनलाई सहसभापति पनि दिन नसकिने बताए।
'सहसभापति दिन सकिँदैन। पार्टीमा दुई जना उपसभापति पनि हुनुहुन्छ,' रविले बालेनलाई भने, 'दुई जना सभापति बनाउने र सहसभापति बनाएर जान सकिँदैन। तर उपसभापति बनाएर जान सकिन्छ।'
त्यसपछि रविले उपसभापति डिपी अर्याल र स्वर्णिम वाग्लेलाई वार्तामा बोलाएका थिए। बालेनले पनि कुलमानलाई वार्तामा डाक्न फोन गरे। तर कुलमानसँग सम्पर्क नभएको स्रोतले बतायो।
कुलमानले फोन नउठाएपछि बालेनले अहिले सहमति गरेर अघि बढ्ने र कुलमानसँग पछि यसबारे कुरा गर्ने बताए।
बालेन नै कुलमानलाई नकुरी सहमति गर्न तयार भएपछि पुस १३ गते बिहान झिसमिसेमै सातबुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भयो।
रवि, बालेन र कुलमानबीच 'म्याराथन' शैलीमा अघि बढेको राजनीतिक सहकार्यको सहमतिमा कुलमान छुटे।
यसरी रवि र बालेनसँगको एकताबाट कुलमान एक्लिएपछि केही जेनजी अभियानीहरूले उनीहरूलाई एक ठाउँ ल्याउन सहजीकरण गरे।
भोलिपल्ट पुस १४ गते सुदन गुरूङ लगायतका जेनजी अभियानीले कुलमान घिसिङलाई गाडीमा राखेर बालेन र रविसँग वार्ता गराउन लगेका थिए।
कुलमानले रास्वपामा आफ्ना लागि सहसभापति पद माग गरेका थिए। सँगसँगै, केन्द्रीय समितिदेखि समानुपतिक सूची र प्रत्यक्ष उम्मेदवारतर्फ ३० प्रतिशत हिस्सा उज्यालो नेपाल पार्टीले पाउनुपर्ने उनको माग थियो।
रास्वपा पक्षले भने अहिलेको अवस्थामा कुलमानको नयाँ पार्टीले ३० प्रतिशत हिस्सा माग गर्नु अत्यन्तै धेरै भएको बताएको थियो। त्यही भएर उसले १५ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा दिन नसकिने जबाफ दिएको थियो।
कुलमानलाई पनि सहसभापति होइन, बरू उपसभापति दिन सकिने प्रस्ताव गरिएको थियो।
अन्तत: निकै रस्साकस्सीपछि कुलमान पहिलो वरीयताको उपसभापति बन्ने गरी रास्वपामा समाहित हुन तयार भए र पुस १४ गते राति रास्वपासँग सातबुँदे सहमतिपत्र हस्ताक्षर गरे।
रास्वपा र कुलमानबीच भएको यो एकता सुरूदेखि नै विवादित रह्यो। यसमा मूलत: दुइटा विवाद उत्पन्न भएको थियो —
पहिलो, उज्यालो नेपालले रास्वपा तर्फबाट बुझाइने समानुपातिक सूचीमा आफ्ना १८ जना मान्छे पर्नुपर्ने दाबी गरेको थियो।
रास्वपाले यसमा सहमति गरेर पनि १४ जना मात्र नाम समावेश गरेको भन्दै उज्यालो नेपालका नेताहरू रूष्ट थिए। ती १४ जनामध्ये पनि ६ जनालाई मात्र विभिन्न क्लस्टरमा माथिल्लो नम्बरमा राखिएको उनीहरूको भनाइ थियो।
दोस्रो, कुलमानले उज्यालो नेपाल पार्टीमा केही पहिचानवादी नेताहरूलाई पनि सामेल गरेका थिए। प्राध्यापक महेन्द्र लावती, डकेन्द्रसिंह थेगिम, खगेन्द्र माखिम लगायतका पहिचान पक्षधरहरू उज्यालोले 'पहिचानको मुद्दा बोक्ने र पार्टी विधानको प्रस्तावनामै त्यो उल्लेख भएको' भन्दै उज्यालो नेपालमा आबद्ध भएका थिए।
यी पहिचानवादी नेताहरू रास्वपामा मिसिने कुलमानको निर्णयप्रति असहमत थिए।
आफूहरूसँग कुनै सल्लाह नगरी पार्टी विलय गराएको भन्दै पहिचानवादी नेता डकेन्द्रसिंह थेगिमले सार्वजनिक रूपमै असन्तोष जनाएका थिए भने रास्वपाको समानुपातिक सूचीमा नाम समेटिएका प्राध्यापक डा. महेन्द्र लावतीले पनि गम्भीर असहमति प्रकट गरेका थिए।
पहिचान, संघीयता र धर्म निरपेक्षताको आधारभूत एजेन्डामा एक ठाउँ आउन रास्वपा र उज्यालो नेपालबीच पटक पटक छलफल भए पनि सहमति हुन सकेन।
यही असमझदारीबीच रास्वपाको केन्द्रीय समिति विस्तार हुँदा उज्यालो नेपालले आफ्ना सदस्यहरू पठाएको थिएन। बालेनका तर्फबाट भने २६ जना रास्वपाको केन्द्रीय सदस्य बनिसकेका छन्।
यसरी सुरूदेखि नै काँचो रहेको रास्वपा र कुलमानको एकता १२ दिनमै टुटेको छ। आज शनिबार दुवै पक्षले आधिकारिक रूपमा यसको घोषणा गरेका छन्।
रास्वपा सचिवालयको शनिबार दिउँसो बसेको भर्चुअल बैठकमा सभापति लामिछानेले अधिकतम लचकता देखाउँदा पनि पार्टी एकता बचाउन नसकेको ब्रिफिङ गरेको एक सचिवालय सदस्यले जानकारी दिए।
'पार्टी एकताको पूर्ववत: सहमतिअनुसार अघि बढ्न मैले अधिकतम लचकता अपनाएको हुँ तर उज्यालो नेपालसँगको एकता हाललाई स्थगित गर्नुपर्ने अवस्था आयो,' सभापति लामिछानेको भनाइ उद्धृत गर्दै एक सचिवालय सदस्यले सेतोपाटीसँग भने, 'पार्टी एकताको सहमति बचाउन सकिनँ।'
ती सचिवालय सदस्यका अनुसार उज्यालो नेपालले पार्टीको नाम फेर्नेदेखि प्रत्यक्षतर्फ क्षेत्रहरू तोकेर आफूलाई चाहिनेसम्म अडान राखेको थियो। त्यसमा रास्वपा नेतृत्व मान्न तयार देखिएन।
'यो यो क्षेत्र नै चाहिन्छ भनेर माग्नुभयो, त्यो अहिले दिन सकिने कुरा भएन। समानुपातिकतर्फ पनि उहाँहरूका असन्तुष्टि रहेछन्, सिट तोकेर भागबन्डा गर्ने कुरा आयो। अहिले पार्टी एकताभन्दा जितेर आएपछि एकता गरौंला भन्ने कुरा पनि आएका थिए,' ती सदस्यले भने, 'मेयर बालेन शाहलाई भन्दा कम केन्द्रीय समिति र पदाधिकारी स्वीकार्य छैन भन्नेजस्ता कुरा पनि आए।'
सचिवालय सदस्य शिशिर खनालका अनुसार हाललाई उज्यालो नेपालसँगको एकता स्थगित गर्ने सचिवालय बैठकले निर्णय लिएको छ।
रास्वपासँगको एकता भाँडिएपछि कुलमान घिसिङले आफैलाई उज्यालो नेपाल पार्टीको अध्यक्ष घोषणा गरेका छन्।
उज्यालो नेपालका प्रवक्ता राजु थापाले कुलमान अब पार्टीको अध्यक्ष बनेको र यसलाई केन्द्रीय समिति बैठकले अनुमोदन गर्ने जानकारी दिए। यसका लागि केन्द्रीय समिति बैठक जारी छ भने ६ बजे पत्रकार सम्मेलन डाकिएको छ।
कुलमानले यही पुस २३ गते बुधबार मन्त्री पदबाट राजीनामा दिएपछि आफू कुनै पनि पार्टीमा सदस्य नरहेको बताएका थिए र 'उज्यालो नेपाल बनाउन सशक्त रूपमा राजनीतिक यात्रामा होमिने' घोषणा गरेका थिए।
उज्यालो नेपालमा ९४ जना केन्द्रीय सदस्य छन्। केही नेता रास्वपासँगको सहमति कार्यान्वन गरी एकतामै रहनुपर्ने पक्षमा थिए भने कतिपय नेता उज्यालो नेपाल पार्टी नामअनुसार पनि ब्रान्डिङ भइसकेकाले एक्लै अघि बढ्नुपर्नेमा थिए।
उज्यालो नेपालका तारा जोशी, विशाल भण्डारी लगायतका नेता रास्वपासँग एकताकै पक्षमा देखिएका छन्। उनीहरू जारी केन्द्रीय समिति बैठकमा पनि गएका छैनन्। यसले उज्यालो नेपालमै फुट ल्याउने सम्भावना बढेको छ।
-1746009348.jpg)
