फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत फ्रान्स र मोरक्कोबीचको रोमाञ्चक अन्तिम आठको खेलअघि फिफाले फ्रान्सेली टोलीका प्रशिक्षक डिडियर डेस्सच्याम्सको लोभलाग्दो विरासत र उनले फ्रान्सेली फुटबलमा ल्याएको आमूल परिवर्तनको चर्चा गरेको छ।
नकआउट चरणको खेल जुनसुकै बेला समाप्त हुन सक्छ र एउटा राष्ट्रको यात्रा अचानक टुंगिन सक्छ। बिदाइका क्षणहरू कहिले आउँछन्, कसैलाई थाहा हुँदैन।
फ्रान्स यस प्रतियोगितामा जतिसुकै अगाडि बढे पनि, डेस्सच्याम्सले आफ्नो कथाको अन्त्य आफैँ लेखिसकेका छन्। उनले आगामी २०२६ को फिफा विश्वकपपछि प्रशिक्षक पदबाट राजीनामा दिने घोषणा गरिसकेका छन्।
अहिलेको अवस्थामा मैदानमा हुने हरेक खेल डेस्सच्याम्सका लागि अन्तिम हुन सक्छ। आफ्नो दृढ स्वभावका लागि चिनिने डेस्सच्याम्स फ्रान्सलाई फेरि एकपटक विश्वकपको उपाधि दिलाउन लागिपरेका छन्।
उनको नाम फ्रान्सेली र विश्वकपको इतिहासमा स्वर्ण अक्षरले लेखिइसकेको छ। डेस्सच्याम्सको बिदाइको खबर सुनेपछि उनका पुराना गुरु एमे जाकेटले भावुक प्रतिक्रिया दिएका छन्।
जाकेट तिनै व्यक्ति हुन्, जसले सन् १९९८ मा डेस्सच्याम्सलाई टोलीको कप्तान बनाएर फ्रान्सलाई पहिलो पटक विश्वकप जिताएका थिए। उनले भनेका छन्, ‘फ्रान्सेली राष्ट्रिय टोली तिम्रो पहिचान हो। कोही पनि अपरिहार्य त हुँदैन, तर तिमीले हामीलाई जुन यात्रामा डोर्यायौ, त्यो अविश्वसनीय छ। जीवन र फुटबल चल्दै रहन्छ, यो समरमा अर्को एउटा ऐतिहासिक सफलता पर्खिरहेको छ। मलाई थाहा छ, तिम्रो नजर त्यहीँ छ। शुभकामना, पुराना मित्र!’
फ्रान्सेली फुटबलको इतिहासमा १२ जुन १९९८ एउटा महत्त्वपूर्ण मोड थियो। त्यस दिन डेस्सच्याम्सले खेलाडीका रूपमा पहिलो पटक विश्वकप खेलेका थिए। उनकै कप्तानीमा फ्रान्सले दक्षिण अफ्रिकालाई ३-० ले हराउँदै यात्रा सुरु गर्यो र फाइनलमा ब्राजिललाई सोही अन्तरले हराएर इतिहासमै पहिलो पटक विश्वकपको उपाधि जित्यो।
डेस्सच्याम्सको आगमनअघि फ्रान्सले ९ पटक विश्वकप खेल्दा ३४ खेलमध्ये केवल १५ खेल मात्र जितेको थियो। उनीहरू तीन पटक सेमिफाइनल पुगे पनि कहिल्यै फाइनलमा पुग्न सकेका थिएनन्।
तर, ‘डेस्सच्याम्स पुस्ता’ ले फ्रान्सेली फुटबलको अनुहार नै बदलिदियो।
पहिले एउटा सामान्य टोलीका रूपमा हेरिने फ्रान्स अहिले विश्व फुटबलकै सबैभन्दा शक्तिशाली टोली बनेको छ। मोरक्कोविरुद्धको क्वार्टरफाइनल अघिको तथ्यांक हेर्ने हो भने, फ्रान्सले १७ पटक विश्वकप खेल्दा ७८ खेलमध्ये ४४ खेल जितेको छ र दुई पटक विश्वकपको ट्रफी उचालेको छ।
आर्सनलका पूर्व प्रशिक्षक आर्सिन वेंगर डेस्सच्याम्सको टोली निर्माण गर्ने क्षमताको प्रशंसा गर्छन्। वेंगरका अनुसार, ‘साँचो नेता त्यो हो जसले अरूलाई उनीहरूको क्षमताभन्दा उत्कृष्ट बन्न मद्दत गर्छ। उसले कसैलाई दबाब दिँदैन, बरु ऊर्जा भरेर मानिसभित्र लुकेको महानता बाहिर ल्याउँछ।’
सन् २००० मा खेलाडी जीवनबाट सन्यास लिएका डेस्सच्याम्स सन् २०१४ मा प्रशिक्षकका रूपमा राष्ट्रिय टोलीमा फर्किए। उनको नेतृत्वमा फ्रान्सले लगातार चार पटक विश्वकपको क्वार्टरफाइनलमा पुग्ने रेकर्ड बनाएको छ, जुन यसअघि सोभियत संघ, ब्राजिल र जर्मनीले मात्र गरेका थिए।
डेस्सच्याम्सको प्रशिक्षकका रूपमा तथ्यांक आश्चर्यजनक छन्। उनले प्रशिक्षकका रूपमा २४ विश्वकप खेलमध्ये १९ मा जित हात पारेका छन् भने केवल २ खेलमा मात्र हार बेहोरेका छन्। खेलाडी र प्रशिक्षक दुवै भूमिका जोड्दा, फ्रान्सले अहिलेसम्म जितेका विश्वकपका खेलहरूमध्ये झण्डै ५७ प्रतिशतमा डेस्सच्याम्सको प्रत्यक्ष संलग्नता छ।
पूर्व स्ट्राइकर थियरी हेनरी भन्छन्, ‘यो सफलता संयोग मात्र होइन। उनी एक 'सिरियल विनर' (लगातार जित्ने व्यक्ति) हुन्। धेरै प्रभावशाली खेलाडीहरूलाई मिलाएर एक ढिक्का बनाउनु चानचुने कुरा होइन।’
डेस्सच्याम्सभन्दा अघि फ्रान्सले कहिल्यै विश्वकप जितेको थिएन, अहिले उनीसँग दुईवटा उपाधि छन्। फ्रान्स अहिले विश्वकपको इतिहासमा धेरै पटक क्वार्टरफाइनल पुग्ने टोलीमध्ये एक बनेको छ। साथै, विश्वकपमा १५० भन्दा बढी गोल गर्ने चार शक्तिशाली टोलीहरूको सूचीमा (ब्राजिल, जर्मनी र अर्जेन्टिनासँगै) फ्रान्स पनि समावेश भएको छ।
वर्तमान कप्तान केलियन एमबाप्पे भन्छन्, ‘उनलाई सम्मान दिने सबैभन्दा उत्तम तरिका भनेको विश्वकप जित्नु नै हो, किनकि उनलाई जित्न निकै मन पर्छ। हामी यो विश्वकप उनकै लागि यादगार बनाउन हरदम प्रयास गर्नेछौँ।’
मोरक्कोविरुद्धको खेलको नतिजा जेसुकै भए पनि, डेस्सच्याम्सले फ्रान्सेली फुटबलमा जुन छाप छोडेका छन्, त्यो मेटिने छैन। ट्रफी र रेकर्डहरूभन्दा पनि ठूलो कुरा त के हो भने उनले फ्रान्सलाई विश्व फुटबलको इतिहासमा सधैँका लागि एक अपराजित शक्तिको रूपमा स्थापित गरिदिएका छन्।
