विश्वकप २०२६ को तेस्रो स्थानका लागि भएको खेलमा इंग्ल्याण्डका विंगर बुकायो साकाले सनसनी मच्चाए।
२४ वर्षीय साकाले विश्वकपको तेस्रो स्थानका लागि आइतबार बिहान फ्रान्स विरूद्धको खेलमा ह्याट्रिक गर्दै इंग्ल्याण्डलाई ऐतिहासिक जित दिलाए।
इंग्लिस क्लब आर्सनलका २४ वर्षीय साका इंग्ल्यान्डका प्रमुख आक्रमणकारी खेलाडीमध्ये एक हुन्। तीव्र गति, बल नियन्त्रण र काउन्टर आक्रमणमा घातक क्षमताका कारण उनी लामो समयदेखि इंग्ल्यान्डको पहिलो रोजाइका खेलाडी मानिन्छन्।
साका यस विश्वकपको सुरुआती दुई खेलमा मैदान ओर्लिन सकेनन्।
आर्सनलमा कठिन सिजन बिताएका उनले प्रतियोगिताअघि चोटको समस्या भोगिरहेका थिए, जसका कारण प्रशिक्षक थोमस टुकलले सुरुवाती खेलहरूमा सावधानी अपनाएका थिए।
फ्रान्स विरुद्ध भने उनी सुरूवातमै मैदान प्रवेश गरे। विश्वकपमा सीमित अवसर पाए पनि साकाले अन्तिम खेलमा आफ्नो प्रभाव स्पष्ट देखाए।
क्वार्टरफाइनलसम्म उनले जम्मा १९२ मिनेट खेल्दै तीन असिस्ट दिएका थिए।
फ्रान्सविरुद्धको तेस्रो स्थानको खेलमा भने उनले पहिलो हाफमा दुई सानदार गोल गरे। खेलको ८७औं मिनेटमा पेनाल्टीमार्फत गोल गर्दै आफ्नो ह्याट्रिक पूरा गरे। उनले तीन गोल र तीन असिस्टका साथ प्रतियोगिता समाप्त गरेका छन्।
इंग्ल्यान्ड अर्जेन्टिनासँगको सेमिफाइनलमा २–१ ले पराजित भएको थियो। त्यो खेलमा साका फिट हुँदाहुँदै पनि टुकलले उनलाई सुरुआती टोलीमा राखेनन्। उनको स्थानमा मोर्गन रोजर्सलाई खेलाएका थिए।
फ्रान्सविरुद्धको खेलपछि टुकलले यसमा प्रष्टीकरण दिएका छन्।
'बुकायोले सबै कुरा सही गरेका थिए। तर सेमिफाइनलका लागि मोर्गन रोजर्सले केही विशेष गर्न सक्छन् भन्ने मलाई अनुभूति भएको थियो,' उनले भने।
साकाले पनि खेलपछि आफू अझ बढी खेल्न चाहेको बताएका थिए।
'पक्कै पनि म अझ धेरै खेल्न चाहन्थें। तर अहिले त्यसबारे बोल्ने समय होइन। म मैदानमै आफ्नो उत्तर दिन चाहन्थें,' खेलपछि उनले बिबिसीसँग भनेका छन्।
खेलकुद विश्लेषक र इंग्ल्यान्डका समर्थकहरूले साकाको अनुपस्थितिलाई सेमिफाइनल हारको प्रमुख कारणमध्ये एउटा मानेका छन्।
स्काइ स्पोर्ट्सका विश्लेषक स्याम ब्लिट्जले टुकलको निर्णयलाई यस विश्वकपमा उनको सबैभन्दा ठूलो गल्ती हुन सक्ने बताएका छन्।
उनले साकाको बल अगाडि बढाउने क्षमता, काउन्टर आक्रमणको गति र अनुभव अर्जेन्टिनाविरुद्ध उपयोगी हुन सक्थ्यो भनेका छन्। विशेष गरी इंग्ल्यान्डले अग्रता लिएपछि रक्षात्मक शैली अपनाउँदा साकाजस्तो आक्रमणकारी खेलाडी मैदानमा भएको भए खेलको परिणाम फरक हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
यद्यपि, एउटा खेलाडीले मात्र नतिजा बदल्छ भन्ने निश्चित छैन। इंग्ल्यान्डको सेमिफाइनल हारमा रक्षात्मक कमजोरी, रणनीतिक परिवर्तन र खेलको अन्त्यतिरको दबाब पनि महत्वपूर्ण कारक थिए।
फ्रान्सविरुद्धको ६-४ को जितपछि टुकलले कास्य पदक त दिलाए, तर साकालाई सेमिफाइनलमा नखेलाएको निर्णयमाथि आलोचना झन् बढेको छ।
इंग्ल्यान्डका समर्थक र पूर्व खेलाडीहरूले सेमिफाइनलमा देखिएको रक्षात्मक रणनीति र साकालाई बेन्चमा राख्ने निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्।
टुकलले साकालाई मुख्य खेलाडी भनेर स्वीकार गरिसकेका छन्। तर त्यही मुख्य खेलाडी निर्णायक सेमिफाइनलमा मैदानबाहिर रहनु अहिले पनि इंग्ल्यान्ड फुटबलमा सबैभन्दा धेरै चर्चित विषय बनेको छ।
को हुन् साका?
२४ वर्षीय साका इंग्लिस टोलीका प्रभावशाली खेलाडीमा पर्छन्। इंग्लिस प्रिमियर लिग च्याम्पियन आर्सनल फुटबल क्लबको एकेडेमीबाट हुर्किएका साकाले निकै छोटो समयमा आफूलाई एक उत्कृष्ट विंगर र भरपर्दो खेलाडीको रूपमा स्थापित गरेका थिए।
साकाको जन्म बेलायतमा नाइजेरियन आमा-बुबाबाट भएको थियो। उनी पढाइमा पनि निकै अब्बल थिए।
ग्रिनफोर्ड हाई स्कुलमा अध्ययन गर्दा उनले जिसीएसइ परीक्षामा चार ओटा 'ए प्लास' र तीन ओटा 'ए' ग्रेड ल्याएर आफ्नो बौद्धिकता प्रमाणित गरेका थिए। उनी आफ्ना शिक्षकहरूका माझ एक 'सज्जन र अनुशासित' विद्यार्थीका रूपमा परिचित थिए।
साका मात्र ७ वर्षको उमेरमा आर्सनलको एकेडेमीमा आबद्ध भएका थिए। १७ वर्षको उमेरमा प्रिमियर लिगमा डेब्यू गर्दै उनले सन् २००१ पछि जन्मिएर प्रिमियर लिग खेल्ने पहिलो खेलाडीको इतिहास बनाएका थिए।
उनले आफ्नो सफलताको श्रेय पूर्व प्रशिक्षक उनाई इमरीलाई दिने गर्छन्, जसले उनलाई पहिलो पटक मौका दिएर आत्मविश्वास जगाइदिएका थिए। पछि प्रशिक्षक मिकेल अर्टेटाको नेतृत्वमा उनी टोलीको नियमित सदस्य बने।
सन् २०१८ यता आर्सनलबाट लगातार खेल्दा उनले २२६ खेलमा ६० गोल गरिसकेका छन्।
नाइजेरियन मूलको भएकाले साकासँग नाइजेरिया वा इङ्ल्यान्डमध्ये एउटा देश रोज्ने विकल्प थियो। लामो समयको सोचविचारपछि उनले इङ्ल्यान्डलाई रोजे। सन् २०२० मा वेल्स विरुद्धको खेलबाट उनले इङ्ल्यान्डको राष्ट्रिय टोलीमा डेब्यू गरे। राष्ट्रिय टोलीमा उनले ५६ खेलमा १७ गोल गरेका छन्।
राष्ट्रिय टोलीमा डेब्यू गरेको एक वर्षपछि उनले युरो कप खेल्ने मौका पाएका थिए। सन् २०२१ मा भएको युरो कपको फाइनलमा इटालीविरूद्ध उनले सब्सिच्युट खेलाडीको रुपमा मौका पाएका थिए। पेनाल्टी सुटआउटमा गएको उक्त खेलमा साकाले निर्णायक पाँचौ पेनाल्टी प्रहार गरेका थिए। तर सो पेनाल्टीलाई इटालीका गोलकिपरले विफल पार्दा इंग्ल्यान्ड युरो कप जित्न असफल भएको थियो।
साकाको करियरको सबैभन्दा यादगार क्षण सन् २०२६ को फिफा विश्वकपमा देखियो। फ्रान्स विरुद्धको रोमाञ्चक तेस्रो स्थान को खेलमा उनले सानदार ह्याट्रिक गरे। उक्त खेल इङ्ल्यान्डले ६-४ ले जित्दा साका नायक बने।
यस ह्याट्रिकसँगै उनी विश्वकपमा ह्याट्रिक गर्ने चौथो बेलायती खेलाडी बने। यसअघि जियोफ हर्स्ट, ग्यारी लिनेकर र ह्यारी केनले मात्र यो उपलब्धि हासिल गरेका थिए। साथै विश्वकपका दुई फरक संस्करणमा तीन वा सोभन्दा बढी गोल गर्ने लिनेकर र केनपछिको तेस्रो बेलायती खेलाडी बनेर उनले आफ्नो नाम 'एलिट' (विशिष्ट) सूचीमा दर्ता गराए।
मैदानभित्र जति आक्रामक र सिर्जनशील देखिन्छन्, मैदानबाहिर साका त्यति नै शान्त र नम्र स्वभावका छन्। आफ्ना पुराना शिक्षक र विद्यालयलाई सधैं सम्मान गर्ने र सफलताको शिखरमा पुग्दा पनि आफ्नो धरातल नबिर्सने उनको गुणले गर्दा उनी करोडौं समर्थकको प्रिय बनेका छन्।
