नेपालमा राजनीतिक व्यवस्था फेरियो, सरकारहरू फेरिए र अनगिन्ती नियमहरू पनि बने। तर एउटा कुरा अझै फेरिन बाँकी छ— त्यो हो हाम्रो 'माइन्डसेट' अर्थात् सोच्ने शैली। हामी अक्सर चिया पसलदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म सरकारको आलोचनामा ऊर्जा खर्चिन्छौँ। ‘देशमा केही भएन, सिस्टम नै खराब छ’ भन्नु हाम्रो दैनिकी जस्तै बनेको छ। तर के हामीले कहिल्यै सोचेका छौँ, एउटा नागरिकको रूपमा हाम्रो भूमिका कहाँ छ? देश विकास केवल बजेट र भाषणले मात्र हुने कुरा होइन, यो त नागरिकको अनुशासन, उद्यमशीलता र सकारात्मक सोचको एकीकृत प्रतिफल हो।
परिवर्तनको जग शिक्षा र जनचेतनाबाट सुरु हुन्छ। हामीले गुणस्तरीय शिक्षाको माग गरिरहँदा आफ्ना नानीबाबुहरूलाई जगैदेखि नैतिकता, श्रमको सम्मान र सामाजिक उत्तरदायित्व सिकाउनु हाम्रो दायित्व हो। शिक्षा केवल डिग्री हासिल गर्नु मात्र होइन, यो त चेतनाको विस्तार र सीपको विकास हो। जबसम्म हामी आफैँले विभिन्न प्राविधिक तालिम र आधुनिक ज्ञानमार्फत आफूलाई दक्ष बनाउँदैनौँ, तबसम्म बेरोजगारीको गुनासो मात्रै गरी रहनुको अर्थ रहँदैन। आजको युग प्रविधिको हो। डिजिटल साक्षरता बढाएर सरकारी सेवाहरूलाई पारदर्शी बनाउन दबाब दिने र प्रविधिको सही प्रयोगमार्फत भ्रष्टाचार न्यूनीकरणमा नागरिक तहबाटै पहल हुनुपर्छ।
आर्थिक समृद्धिका लागि कृषि र उद्योगमा क्रान्ति आवश्यक छ। हामी कृषिप्रधान देश भन्छौँ तर सामान्य खाद्यान्नमा पनि परनिर्भर छौँ। आधुनिक प्रविधि अपनाएर बाँझो जमिन सदुपयोग गर्ने र स-साना घरेलु उद्योगमार्फत स्वरोजगार बन्ने आँट हामी आफैँले गर्नुपर्छ। सरकारले अनुदान दिएन वा बजार व्यवस्थापन गरेन भनेर हात बाँधेर बस्नुभन्दा उपलब्ध स्रोतको अधिकतम प्रयोग गरी उत्पादनमा जोड दिनु आजको आवश्यकता हो। त्यस्तै, पूर्वाधार विकासमा सरकारको मुख्य दायित्व भए तापनि बनेका बाटोघाटो, पुल र सार्वजनिक संरचनाको संरक्षण गर्नु हाम्रो पनि परम कर्तव्य हो। सडकमा जथाभाबी फोहोर फाल्ने वा सार्वजनिक सम्पत्तिको दुरुपयोग गर्ने बानीले विकासलाई सधैँ पछाडि धकेल्छ।
हामी समाजमा न्याय र सुशासनको खोजी गर्छौँ, तर के हामी आफैँ नियम मिचेर 'सेटिङ' मिलाउन वा पालो मिचेर काम गराउन खोज्दैनौँ? जब हामी आफैँ अनुशासित हुन्छौँ, भ्रष्टाचारको विरोध गर्छौँ र आफ्नो कार्यक्षेत्रमा इमानदार बन्छौँ, तब मात्र प्रणाली सुधारिन थाल्छ। नियमको पालना गर्नु भनेको सरकारलाई सहयोग गर्नु मात्र होइन, बरु एउटा सभ्य र सुसंस्कृत समाजको निर्माणमा आफ्नो हिस्सा सुनिश्चित गर्नु हो। सरकार एउटा रथको पाङ्ग्रा हो भने नागरिक अर्को। एउटा मात्र पाङ्ग्रा बलियो भएर समृद्धिको रथ अघि बढ्न सक्दैन। हामीले सरकारका राम्रा काममा काँध थाप्ने र कमजोरीमा रचनात्मक हस्तक्षेप गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ।
त्यसैले, अब गुनासो गर्ने समय सकिएको छ, अबको समय कर्मको हो। फोहोर व्यवस्थापनमा सहयोग गर्नेदेखि सरकारी सेवा लिँदा धैर्यता राख्ने र सामाजिक सद्भाव कायम राख्ने जस्ता ससाना सकारात्मक कदमले नै देशको छवि बदल्छ। हामी सबैले आफ्नो तर्फबाट इमानदारीको एउटा इँटा मात्र थप्ने हो भने पनि समृद्धिको महल छिट्टै ठडिनेछ। आउनुहोस्, आजैदेखि 'मबाट सुरु गर्छु' भन्ने मन्त्रलाई आत्मसात् गरौँ र देश विकासको यो महाअभियानमा एउटा सचेत र जिम्मेवार सिपाही बनौँ।
-1746009348.jpg)
