मसँग एउटा घर थियो
सानो थियो
तर त्यसको आँगनमा
मेरो पूरा संसार अटाएको थियो।
त्यहाँ बिहानहरू
आफ्नाहरूको आवाजसँग सुरु हुन्थे
साँझहरू एउटै छानामुनि
थाकेका शरीर र भरिएका मनसँग बित्थे।
त्यहाँ दुःख पनि साझा थियो,
खुसी पनि साझा थियो।
हामीसँग धेरै थिएन,
तर एकअर्का थियौँ।
र सायद
मान्छेलाई धनी हुन
त्यसभन्दा धेरै केही चाहिँदैन रहेछ।
त्यो घरमा
इँटा र माटो मात्र थिएनन्।
बुबाको पसिना थियो,
आमाको माया थियो,
हाम्रा साना साना सपना थिए,
वर्षौँको बचत थियो,
र भोलि अझ राम्रो होला भन्ने
एउटा सानो विश्वास थियो।
त्यसैले त्यो घर
घरभन्दा धेरै थियो।
त्यो हाम्रो संसार थियो।
तर खोलाले
हाम्रो भाषा बुझेन।
उसले सोधेन
कति वर्ष लाग्यो यो घर बनाउन।
उसले हेरेन
कति सपना छन् यी भित्ताभित्र।
उसले चिनेको एउटा मात्र कुरा थियो
बहाव।
र त्यही बहावमा
हाम्रो जीवन पनि बग्यो।
पहिले सामान बगे।
त्यसपछि घर।
अनि ती हातहरू
जसलाई समातेर
मलाई लाग्थ्यो
जुनसुकै विपत्ति आए पनि
हामी सँगै पार लगाउँछौँ।
तर केही विपत्तिहरू
सँगै पार लगाउन सकिँदैन रहेछ।
केही क्षणहरू
मान्छेको जीवनबाट
मान्छेहरू नै खोसेर लैजाँदा रहेछन्।
आज म त्यही ठाउँमा उभिन्छु
जहाँ कहिल्यै हाम्रो घर थियो।
माटो छ।
हिलो छ।
भग्नावशेष छ।
तर घर छैन।
म आँखा बन्द गर्छु
र पुरानो घर खोज्छु।
ढोका भेटिन्छ,
तर खोल्ने मान्छे भेटिँदैन।
आँगन भेटिन्छ,
तर पाइला भेटिँदैन।
भान्सा सम्झिन्छु,
तर आवाज भेटिँदैन।
कोठाहरू सम्झिन्छु,
तर सास फेरेको अनुभूति भेटिँदैन।
सबै कुरा छ जस्तो लाग्छ,
तर केही पनि छैन।
मान्छेहरू भन्छन्,
‘तिमी बाँचेकी छौ।
भगवानले तिमीलाई बचाए।’
म चुप लाग्छु।
सायद बचाए होलान्।
तर कहिलेकाहीँ
मनले बुझ्न सक्दैन,
किन मलाई मात्र?
किन उनीहरूलाई होइन?
किन मेरो सास बच्यो
तर मेरो सासको अर्थ बचेन?
मलाई भनिन्छ
‘फेरि सुरु गर।’
तर कहाँबाट सुरु गरूँ?
जहाँबाट सुरु गर्नुपर्ने थियो,
त्यो ठाउँ नै त बगेको छ।
फेरि घर बनाऊँ?
बनाउँला।
तर त्यो घरमा
आफ्नाहरूको आवाज कहाँबाट ल्याऊँ?
फेरि सामान जोडूँ?
जोडौँला।
तर जीवनसँग जोडिएका
ती मान्छेहरू कहाँबाट ल्याऊँ?
सम्पत्ति फेरि कमाउन सकिन्छ।
घर फेरि बनाउन सकिन्छ।
कपडा, भाँडा, कागजपत्र
सबै फेरि किन्न सकिन्छ।
तर केही कुरा
बजारमा पाइँदैनन्।
आमाको आवाज पाइँदैन।
बुबाको हात पाइँदैन।
आफ्नाहरूको पर्खाइ पाइँदैन।
र सबैभन्दा ठूलो कुरा,
बितेको समय
फेरि पाइँदैन।
त्यसैले आज
मसँग बाँकी रहेको जीवन
कहिलेकाहीँ जीवनजस्तो लाग्दैन।
यो त
उनीहरू नभएको संसारसँग
दिनदिनै सम्झौता गरिरहेको
एउटा लामो यात्रा जस्तो लाग्छ।
रात पर्छ।
सबै सुत्छन्।
म भने निदाउन सक्दिनँ।
आँखा बन्द गर्दा
त्यो दिन सम्झिन्छु।
आँखा खोल्दा
आजको दीन (खालीपन) देख्छु।
बीचमा
उनीहरूको सम्झना छ।
कहिलेकाहीँ लाग्छ,
त्यो बाढीले घर मात्र बगाएको भए
म सायद यति दुख्ने थिइनँ।
उसले त
मेरो ‘हामी’ नै बगायो।
अब मसँग
‘म’ मात्र बाँकी छ।
र यो ‘म’
कति ठूलो एक्लोपन रहेछ,
आज थाहा भयो।
पहिले म भन्थेँ,
‘मेरो घर।’
‘मेरो परिवार।’
‘मेरा मान्छे।’
आज ती शब्दहरू उच्चारण गर्दा
मनभित्र कतै दुख्छ।
किनकि अब
ती सबै शब्दहरू
सम्झना भएका छन्।
म अझै बाँचेकी छु।
तर मेरो एउटा हिस्सा
त्यही खोलाको किनारमा
सधैँका लागि रोकिएको छ।
त्यही दिन।
त्यही घरसँग।
त्यही आवाजहरूसँग।
त्यही मानिसहरूसँग।
सायद समयले
एकदिन यो पीडा कम गराउला।
सायद म फेरि हाँस्न सिकूँला।
सायद फेरि एउटा घर बनाऊँला।
तर त्यो घरमा
मेरो पुरानो संसार कहिल्यै फर्किने छैन।
किनकि घर
भित्ताहरूले बनेको हुँदैन रहेछ।
घर त
आफ्नाहरूले बनाउँदा रहेछन्।
र जब आफ्नाहरू नै हुँदैनन्,
ठूलो महल पनि
खाली हुन्छ।
त्यसैले आज
म भग्नावशेषबीच उभिएर
आफैँलाई एउटा प्रश्न सोध्छु,
‘सबैथोक गुमाइसकेपछि
बाँकी रहेको यो जीवन
अब कसको हो?’
उत्तर आउँदैन।
म चुपचाप आकाशतिर हेर्छु।
आँखामा आँसु हुन्छ।
र मनले यति मात्र भन्छ,
सबैथोक बगेर गयो।
घर गयो।
परिवार गयो।
संसार गयो।
तर म बाँचेँ।
सायद यही नै मेरो सबैभन्दा ठूलो पीडा हो।
