जीवनको यात्रामा कहिलेकाहीँ यस्ता क्षणहरू आउँछन्, जसले मानिसलाई गहिरो रूपमा परिवर्तन गरिदिन्छ। ती क्षणहरू समयसँगै बिते पनि सम्झनाबाट कहिल्यै मेटिँदैनन्। मेरो जीवनमा पनि एउटा यस्तो अनुभव छ— अस्पतालमा बिताएको त्यो अविस्मरणीय बसाइ।
एक दिन अचानक मेरो स्वास्थ्य बिग्रियो। सुरुमा सामान्य समस्या जस्तो लागे पनि पीडा बढ्दै गयो। परिवारका सदस्यहरू चिन्तित भए र अन्ततः मलाई अस्पताल लैजानु पर्यो। अस्पतालको मुख्य ढोका पार गर्दैभित्र छिर्दा मनमा डर, चिन्ता र आशाको मिश्रित भावना थियो।
अस्पतालको वातावरण बिलकुल फरक थियो। वरिपरि सेतो कपडा लगाएका नर्स र डाक्टरहरू व्यस्त देखिन्थे। कसैले बिरामीलाई जाँच गरिरहेका थिए, कसैले औषधि दिइरहेका थिए, त कसैले आफन्तलाई बिरामीको अवस्था बुझाइरहेका थिए। त्यहाँ प्रत्येक व्यक्तिको आँखामा कुनै न कुनै पीडा र आशा देखिन्थ्यो। मलाई एउटा वार्डमा लगेर बेडमा राखियो।
सुरुका दिनहरू निकै असहज लागे। अस्पतालको औषधिको गन्ध, मेसिनको आवाज र वरिपरिका बिरामीहरूको कराहटले मन भारी बनाइदियो। तर बिस्तारै म त्यो वातावरणसँग अभ्यस्त हुँदै गएँ। मेरो आमा–बुवा टाढाको गाउँबाट आएका थिए। उनीहरूका लागि सहरको अस्पताल बिलकुल नयाँ ठाउँ थियो। अस्पतालको प्रक्रिया, कागजपत्र, औषधि लिनु, कहाँ जाने भन्ने कुरा उनीहरूलाई धेरै थाहा थिएन। उनीहरू कहिलेकाहीँ अलमल पर्थे।। तर त्यही बेला केही अपरिचित मानिसहरूले देखाएको माया र सहयोग आज पनि सम्झँदा मन भावुक हुन्छ।
त्यो वार्डमा रहेका केही बिरामीका आफन्तहरूले मेरा आमा–बुवालाई सहयोग गरे। कसैले फाराम कसरी भर्ने भनेर सिकाइदियो, कसैले औषधि कहाँ पाइन्छ भनेर देखाइदियो। एकजना दाइले त ‘चिन्ता नगर्नुहोस्, यहाँ सबै ठिक हुन्छ’ भनेर सान्त्वना पनि दिनुभयो। नर्सहरूले पनि निकै माया देखाए। उनीहरूले धैर्यका साथ आमा–बुवालाई बिरामीको अवस्था बुझाइदिन्थे। कहिलेकाहीँ उनीहरूले ‘बुबाआमा चिन्ता नगर्नुहोस्, बिस्तारै ठिक हुँदै जान्छ’ भनेर हौसला दिन्थे। ती शब्दहरूले मेरो मात्र होइन, मेरा आमा–बुवाको मन पनि हल्का बनाइदिन्थ्यो।
अस्पतालमा बस्दा मैले देखेँ— यहाँ धेरै मानिसहरू पीडामा हुन्छन् तर त्यहीँभित्र माया र सहयोगको भावना पनि हुन्छ। कहिलेकाहीँ एकअर्कालाई नचिनेका मानिसहरू पनि परिवारजस्तै बन्ने रहेछन्। त्यो वार्डमा एउटा वृद्ध बिरामी पनि थिए। उनी प्रायः शान्त भएर बसिरहन्थे। एक दिन उनले मलाई भने, ‘बाबु, जीवनमा दुःख त आउँछ, तर मान्छेले मान्छेलाई दिएको माया नै सबैभन्दा ठुलो औषधि हो।’ उनका ती शब्दहरू मेरो मनमा गहिरो रूपमा बसिरहे।
त्यो वार्डमा विभिन्न प्रकारका बिरामीहरू थिए। कसैलाई सानो चोट लागेको थियो भने कसैलाई गम्भीर रोगले सताएको थियो। एकजना वृद्ध बिरामी पनि त्यहीँ थिए। उनी प्रायः चुपचाप आफ्नो बेडमा सुतिरहन्थे। कहिलेकाहीँ म उनीसँग सामान्य कुराकानी गर्थेँ। उनले जीवनका धेरै अनुभवहरू सुनाउँथे— कसरी उनले संघर्ष गरेर परिवार पाले, कसरी जीवनका कठिनाइहरू पार गरे। उनका कुरा सुन्दा मलाई जीवनप्रति अझ गहिरो सोच आउँथ्यो।
अस्पतालमा काम गर्ने नर्सहरूको सेवा देखेर म अत्यन्त प्रभावित भएँ। उनीहरू बिहानदेखि रातिसम्म बिरामीहरूको सेवा गर्नमा व्यस्त रहन्थे। कहिलेकाहीँ उनीहरू थकित देखिन्थे तर पनि बिरामीसँग बोल्दा उनीहरूको आवाजमा माया र धैर्य देखिन्थ्यो। बिरामीलाई औषधि दिने, जाँच गर्ने, सान्त्वना दिने— यी सबै काम उनीहरूले जिम्मेवारीका साथ गरिरहेका थिए।
डाक्टरहरू पनि अत्यन्त समर्पित थिए। उनीहरूले प्रत्येक बिरामीको अवस्था ध्यानपूर्वक जाँच गर्थे। कहिलेकाहीँ उनीहरू गम्भीर भएर रिपोर्ट हेर्थे तर बिरामीसँग बोल्दा सधैँ आशा र आत्मविश्वास जगाउने शब्द प्रयोग गर्थे। त्यहीँ बस्दा मैले बुझेँ— डाक्टर र नर्सहरू केवल पेसागत रूपमा मात्र होइन, मानवताको भावनाले पनि काम गरिरहेका हुन्छन्।
अस्पतालमा बस्दा मैले धेरै भावनात्मक दृश्यहरू पनि देखेँ। एक दिन एउटा सानो बालकलाई उपचारका लागि ल्याइएको थियो। उसको आमाको अनुहारमा चिन्ता स्पष्ट देखिन्थ्यो। नर्सहरूले बालकलाई सान्त्वना दिँदै उपचार गरिरहेका थिए। त्यो दृश्यले मेरो मन निकै छोयो। त्यस बेला मलाई लाग्यो— अस्पताल केवल उपचार गर्ने ठाउँ मात्र होइन, यहाँ मानिसहरूको आशा र जीवनको संघर्ष पनि देखिन्छ।
दिनहरू बिस्तारै बित्दै गए। उपचारपछि मेरो स्वास्थ्य सुधार हुन थाल्यो। शरीरमा पहिलेभन्दा शक्ति आउन थाल्यो। त्यहीँ बस्दा मैले एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा महसुस गरेँ— स्वास्थ्य वास्तवमै सबैभन्दा ठुलो सम्पत्ति रहेछ। जब मानिस स्वस्थ हुन्छ, उसले जीवनका धेरै कुरालाई सामान्य रूपमा लिन्छ। तर जब बिरामी हुन्छ, तब मात्र स्वास्थ्यको मूल्य बुझ्न सकिन्छ।
अन्ततः त्यो दिन आयो, जब डाक्टरले मलाई अस्पतालबाट घर जान अनुमति दिनुभयो। त्यो खबर सुन्दा मन निकै खुसी भयो। केही दिनअघि डर र पीडाका साथ सुरु भएको त्यो बसाइ अब एउटा गहिरो सम्झनामा परिणत भएको थियो। अस्पतालबाट बाहिर निस्कँदा मैले पछाडि फर्केर एकछिन त्यो भवनलाई हेरेँ। त्यहाँ मैले पीडा पनि भोगेँ तर त्यहीँ मैले मानिसहरूको माया, सहयोग र मानवताको साँचो रूप पनि देखेँ। टाढाको गाउँबाट आएका मेरा आमा–बुवालाई केही नचिनेका मानिसहरूले दिएको सहयोग आज पनि सम्झँदा मन कृतज्ञताले भरिन्छ। उनीहरू हाम्रो आफन्त थिएनन् तर त्यो समयमा उनीहरूले देखाएको माया आफन्तभन्दा कम पनि थिएन।
अस्पतालको त्यो बसाइले मलाई जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण पाठ सिकायो— मानिसको जीवनमा माया, सहयोग र सहानुभूति नै सबैभन्दा ठुलो शक्ति रहेछ। आज पनि जब ती दिनहरू सम्झन्छु, मनमा धेरै भावनाहरू जाग्छन्। पीडा, डर, आशा र मानवताको सुन्दर अनुभवले भरिएको त्यो समय मेरो जीवनको एउटा अविस्मरणीय अध्याय बनेर सधैँ सम्झनामा बसिरहनेछ।