आज मातातीर्थ औँसीको पावन अवसरले हामीलाई केवल एक औपचारिक उत्सव मनाउने मौका मात्र दिँदैन, यसले आमाको निस्वार्थ प्रेम, त्याग र ममताको गहिरो अर्थ सम्झाउने अवसर पनि प्रदान गर्छ।
आधुनिक समाजमा जहाँ सौन्दर्यको परिभाषा दिनानुदिन बाहिरी रूप, आकर्षण र देखावटी मानकमा सीमित हुँदै गइरहेको छ, त्यहाँ आमाको ममता भने यी सबै सीमाभन्दा धेरै माथि उभिएको सत्य हो।
सामाजिक सञ्जालका फिल्टरहरू र कृत्रिम चमकभित्र हराउँदै गएको ‘सुन्दरता’ को अर्थलाई आमाको दृष्टिले पुनः परिभाषित गर्छ– जहाँ कुनै बनावट हुँदैन, केवल निष्कलंक प्रेम हुन्छ।
आमा त्यो शक्ति हो, जसले आफ्नो सन्तानमा संसारले नदेखेको सुन्दरता देख्छिन्। जहाँ अरूले कमजोरी देख्छन्, त्यहाँ आमा सम्भावना देख्छिन्। जहाँ संसारले तुलना गर्छ, त्यहाँ आमा केवल स्वीकार गर्छिन्। यही गहिरो भावनालाई उजागर गर्ने एउटा मार्मिक प्रसङ्गले हामीलाई आमाको ममताको वास्तविक अर्थ बुझ्न मद्दत गर्छ।
एक पटक अत्यन्त विषम परिस्थितिमा एउटा आमा उल्लूलाई गरूडले सहयोग गरेको थियो। त्यस सहयोगप्रति कृतज्ञ हुँदै गरूडले वाचा गर्यो– ‘म कहिल्यै पनि तिम्रा बच्चाहरूलाई नोक्सानी पुर्याउने छैन।’
यो कुरा सुनेपछि आमा उल्लूको मनमा एउटा जिज्ञासा जाग्यो । उसले उत्सुकतापूर्वक सोधी– ‘तर तिमीले मेरा बच्चाहरूलाई कसरी चिन्न सक्छौ? कसरी थाहा पाउछौ कि ती मेरा नै हुन्?’
गरूडले सहज रूपमा जबाफ दियो– ‘तिमी नै बताऊ, तिम्रा बच्चाहरू कस्ता देखिन्छन्?’
उल्लूको अनुहार गर्वले उज्यालो बन्यो। उसले आफ्नो छाती फुलाउँदै भनी– ‘मेरा बच्चाहरू अरूजस्ता होइनन्। उनीहरू अत्यन्त नरम छन्, मायालु छन्, र संसारकै सबैभन्दा सुन्दर छन्। यति सुन्दर छन् कि सायद तिमीले त्यस्तो सौन्दर्य पहिले कहिल्यै देखेका छैनौ।’
गरूडले उसको कुरा ध्यानपूर्वक सुन्यो र फेरि आफ्नो वाचा दोहोर्याउँदै त्यहाँबाट उड्यो।
समय बित्दै गयो। एक रात, सिकारको खोजीमा निस्किएको गरूडले एउटा गुँड देख्यो। त्यहाँ साना चराका बच्चाहरू कराइरहेका थिए। तिनीहरूको अनुहार अँध्यारोमा अलिकति मात्र देखिन्थ्यो। गरूड केहीबेर त्यहाँ रोकियो।
उसले मनमनै सोच्यो– ‘के यी उल्लूका बच्चा हुन्?’ त्यसपछि उसले उल्लूले भनेको कुरा सम्झियो– ‘मेरा बच्चाहरू संसारकै सबैभन्दा सुन्दर छन्।’
गरूडले ती बच्चाहरूलाई फेरि ध्यान दिएर हेर्यो।
‘यी त त्यति सुन्दर देखिँदैनन्...’ उसले मनमनै भन्यो। ‘यसैले यी उल्लूका बच्चा हुन सक्दैनन्।’
यति सोचेर उसले एक झट्कामा ती बच्चाहरूलाई मारेर खायो र आफ्नो बाटो लाग्यो।
केही समयपछि आमा उल्लू फर्केर आयी। गुँड नजिक पुग्दा उसले देखी– चारैतिर प्वाँख छरिएका थिए, रगतका दागहरू थिए... तर उसका बच्चाहरू थिएनन्।
त्यो दृश्यले उसको हृदय चिरियो। उसले कराउँदै, रुँदै आफ्ना सन्तानहरूलाई खोजी। आँसुका धाराहरू बगिरहे।
केही समयपछि उसको मनमा एउटा प्रश्न उठ्यो– ‘गरूडले आफ्नो वाचा किन तोड्यो?’ मैले त उसलाई सबै कुरा भनेकी थिएँ...
जब फेरि गरूड त्यहाँ आयो, आमा उल्लूले पीडाले भरिएको स्वरमा गुनासो गरी– ‘तिमीले किन आफ्नो वाचा बिर्सियौ? किन मेरा बच्चाहरूलाई मार्यौ?’
गरूड अचम्ममा पर्यो। उसले शान्त स्वरमा उत्तर दियो– ‘तर तिमीले भनेकी थियौ, तिम्रा बच्चाहरू त संसारकै सबैभन्दा सुन्दर छन्। ती बच्चाहरू त त्यस्ता देखिँदैनथे...’
उल्लूको आँखाबाट आँसु झरिरहे। उसले टुटेको स्वरमा भनी– ‘सुन्दर त थिए नि... कुन आमा हुन्छ, जसलाई आफ्ना बच्चाहरू सुन्दर लाग्दैनन्?’
त्यो उत्तर केवल शब्द थिएन, त्यो एउटा गहिरो सत्य थियो– आमाको प्रेमको परिभाषा।
आजको सन्दर्भमा यो कथा अत्यन्त भावनात्मक र सान्दर्भिक छ। हामी यस्तो समाजमा बाँचिरहेका छौँ, जहाँ मानिसहरूलाई उनीहरूको बाहिरी रूप, सफलता वा सम्पत्तिको आधारमा मूल्याङ्कन गरिन्छ। तर आमाको ममता भने यस्ता कुनै मापदण्डमा बाँधिँदैन।
आमाको नजरमा सन्तान कहिल्यै कमजोर हुँदैनन्, कहिल्यै असुन्दर हुँदैन। उसको प्रेम निस्वार्थ हुन्छ, बिना सर्त हुन्छ। संसारले जे देखोस्, आमाले आफ्ना सन्तानमा केवल सुन्दरता, सम्भावना र आशा देख्छिन्।
यो कथाले हामीलाई अर्को गहिरो शिक्षा पनि दिन्छ– हामीले अरूको दृष्टिकोण बुझ्न नसक्दा कहिलेकाहीँ ठूलो गल्ती गरिदिन्छौँ। गरूडले आफ्नो दृष्टिले निर्णय गर्यो, तर उल्लूको भावनालाई बुझ्न सकेन।
यो कथा केवल एउटा घटनाको वर्णन होइन, आमाको हृदयको दर्पण हो। उल्लूको पीडाभित्र हरेक आमाको माया लुकेको छ– त्यो माया, जसले कहिल्यै आफ्नो सन्तानलाई कम आँक्दैन।
आज, जब हामी मातातीर्थ औँसी मनाउँदैछौँ, यो कथाले हामीलाई एउटा गहिरो प्रश्न सोध्छ– के हामीले आमाको प्रेमको वास्तविक मूल्य बुझ्न सकेका छौँ? हामी यस्तो युगमा बाँचिरहेका छौँ, जहाँ मानिसहरूलाई उनीहरूको रूप, सफलता र उपलब्धिका आधारमा मापन गरिन्छ। तर आमाको नजरमा यी सबै गौण हुन्छन्। उनका लागि सन्तान सधैं अमूल्य हुन्छ– न त उसको सुन्दरता समयसँग घट्छ, न त उसको मूल्य परिस्थितिसँग बदलिन्छ।
अन्ततः, मातातीर्थ औँसीको सन्देश यही हो– आमाको ममता कुनै परिभाषा, कुनै मापदण्ड वा कुनै सीमामा बाँध्न सकिँदैन। त्यो प्रेम निस्वार्थ छ, अटल छ र अनन्त छ। हामीले जीवनमा जति नै उचाइ किन नछुयौँ, आमाको नजरमा हामी सधैं त्यही साना, प्रिय र सुन्दर सन्तान नै रहन्छौँ।
त्यसैले, आजको दिन केवल शुभकामना साट्ने होइन, आमा प्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने दिन हो।
उनको ममताको कदर गर्ने, उनको त्याग सम्झने र उनको मायालाई सम्मान गर्ने दिन हो। किनकि संसार बदलिँदै जाँदा पनि एउटा सत्य कहिल्यै बदलिँदैन– आमाको हृदयमा उसका सन्तान सधैं संसारकै सबैभन्दा सुन्दर हुन्छन्।
(लेखक नेपाल औषधि थोक व्यवसायी संघ लुम्बिनी प्रदेश समिति अध्यक्ष हुन्।)
-1756794700.JPG)
-1746009348.jpg)
