कुनै समय संसदका खाली कुर्सी देखाएर पुराना दलहरूलाई तीखा प्रश्न सोध्ने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) अहिले आफै प्रश्नको घेरामा छ।
प्रश्न उठ्नुको कारण, मंगलबारको संसद बैठकमा विधेयक पारित गर्ने बेला कोरम नपुगेर हो।
एक साताअघि मात्र रास्वपाका मुख्य सचेतक कबिन्द्र बुर्लाकोटीले संसदमा सांसदहरूको उपस्थिति कम भएको भन्दै हाजिरी जाँच गरेर साता दिनभित्र प्रतिवेदन तयार पार्न सचेतकहरू प्रकाशचन्द्र परियार र क्रान्तिशिखा धिताललाई निर्देशन दिएका थिए।
उक्त प्रतिवेदन नबन्दै मंगलबारको बैठकमा कोरम नपुगेपछि संसदमा झन्डै दुई-तिहाइ सांसद रहेको सत्तापक्षीय रास्वपामाथि नै सबभन्दा ठूलो प्रश्न उठेको छ।
रास्वपा महामन्त्री विपिन आचार्यले कोरम पुर्याउन नसक्नु सबभन्दा ठूलो दलको नाताले कमजोरी भएको स्वीकार गरेका छन्।
उनले यो घटनाले अहिलेको संसदीय अभ्यास, विधि र सांसदहरूको काम-कारबाहीमा व्यापक सुधार गर्नुपर्छ भन्ने पुष्टि गरेको बताए।
'यसै पनि हाम्रो संसदीय अभ्यासमा सीमा छन्, यो कर्मकाण्डी छ र यसलाई बदल्नुपर्छ भन्ने विषय मैले उठाउँदै आएको छु,' उनले भने, 'अस्तिको घटनाले संसदीय अभ्यासबारे मैले उठाउँदै आएको सुधारको बहसलाई अघि बढाउने छ र बृहत् सुधारको ढोका खोल्ने छ भन्ने मलाई लागेको छ।'
संसदीय छलफलहरू सिर्जनात्मक र उत्प्रेरक हुने गरी सुधार गर्नमा रास्वपा गम्भीर रहेको उनले बताए। यसै अनुसार अहिले आफूले संसदमा र आफ्नै पार्टीका सांसदहरूमा ५ वटा मुख्य समस्या देखिरहेको उनको भनाइ छ।
पहिलो, उपस्थिति र अनुशासनहीनता
सांसदहरूमा संसद बैठक तथा समितिहरूमा नियमित बस्नुपर्छ र अनुशासनमा रहनुपर्छ भन्ने भावना नदेखिएको महामन्त्री आचार्यले बताए।
'संसदमा आउनै उत्साहको कमी देख्छु,' उनले भने, 'यसको कारण के हो भनेर खोज्नुपर्ने छ, अनि बल्ल समाधान हुन्छ।'
दोस्रो, संसदीय छलफल र बहसको खस्किँदो गुणस्तर
'संसदका छलफलहरू त सुनौं-सुनौं लाग्ने, सुन्दा पनि मजा आउने र विषयवस्तु बुझाउने गरी हुनुपर्ने हो। संसदीय समितिमा पनि नीतिगत र सैद्धान्तिक बहस हुनुपर्ने हो,' उनले भने, 'ती बहसले विषयवस्तु, कानुन वा नीति निर्माणलाई कति गुणात्मक र ओजिलो बनाए भन्ने हेर्ने हो भने कत्ति पनि छैन।'
तेस्रो, समन्वयको अभाव
संसदमा रास्वपाका १८२ सांसद छन्। तर उनीहरूबीच पर्याप्त समन्वयको अभाव देखिएको आचार्यले बताए।
चौथो, सांसद र संसदीय दलबीच समन्वयको कमी
'हामी सत्तापक्षकै सांसद हौं नि! तर 'सांसद हो, त्यसैले सरकारबारे प्रश्न मात्र गर्ने हो, समस्या मात्र देखाउने हो' भन्ने कुरा हाबी भयो,' उनले भने, 'मैले प्रश्नै नगर्ने भनेको होइन, तर सत्तापक्षको सांसदले त सरकारलाई यो विषयमा यसो गर्नुपर्छ भनेर समाधानमुखी सुझाव दिने गरी बोल्नुपर्छ।'
उनले अगाडि भने, 'एउटा प्रधानमन्त्री र १६ जना मन्त्री हुनुहुन्छ, उहाँहरूलाई त संसदीय दलको साथ-समर्थन हुनुपर्यो। सरकार मात्र सत्तापक्ष होइन, संसदीय दल पनि हो।'
पाँचौं, सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा अनुशासनहीनता
संसदमा बोलेको कुरा मिडियामा हेडलाइन बनोस् र सामाजिक सञ्जालमा भाइरल होस् भन्ने ध्येयमा मात्र सांसदहरू लागिरहेको उनको भनाइ छ।
त्यसको कारण भने सांसदहरूप्रति समाजले गर्ने अपेक्षामा लुकेको उनले बताए।
'सांसदहरू पनि अहिले अप्ठ्यारोमा छन्। निर्वाचन क्षेत्रमा वा समाजमा विकासदेखि बजेटको भकारी बोकेर सांसदहरू नै आइदिऊन् भन्ने अपेक्षा हुन्छ। तर बजेट निर्माणमा सांसदको कुनै भूमिका हुँदैन,' उनले भने।
यसै कारण सांसदहरूले आफ्नो सान्दर्भिकता देखाउन समाधानमुखीभन्दा समस्यामुखी प्रश्नमा मात्र सीमित हुनुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ।
महामन्त्री आचार्यले यी संसदीय अभ्यास, विधि र प्रक्रियाहरूको सुधारबारे आफूले पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठकमा कुरा उठाउने बताए।
'यी समस्या र संसदीय सुधारको विषय झन् बढी सक्रियताका साथ उठाउँछु,' उनले भने।
संसदीय अभ्यासका विधि-प्रक्रियामा कहाँ सुधारको ठाउँ देख्नुहुन्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भने, 'सुधार गर्नुपर्ने धेरै ठाउँ छन्। पहिलो त, सांसदहरूलाई साँच्चै विधि निर्माणमा सक्रियतापूर्वक सहभागी गराउने हो भने सरकारले विधेयक तर्जुमा गरेर पास गर्न संसदमा ल्याउने हाम्रो अभ्यास नै फेर्नुपर्छ। विधेयक तर्जुमा पनि संसदबाटै हुनुपर्छ। त्यसो भयो भने बल्ल संसद सक्रिय रहन्छ।'
'यो मेरो विचार मात्र भयो। यसबारे अरूको पनि विचार बुझ्न मलाई मन छ। यसबारे अलि राम्रै बहस होस् भन्ने म चाहन्छु,' उनले थपे।
संसद बैठकमा सांसदको उपस्थिति तथा संसदीय बहसलाई गुणस्तरीय बनाउन पार्टीले तत्काल के रणनीति बनाइरहेको छ भन्ने प्रश्नमा उनले पार्टीले हाल तीनवटा काम गरिरहेको जानकारी दिए —
१. 'हामी सुन्छौँ' अभियान: साउन २५ गतेदेखि पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयमा यो अभियान सञ्चालन गरिएको छ। सर्वसाधारणका गुनासा सुन्ने उक्त कार्यक्रममा पार्टीका एक जना सांसद अनिवार्य उपस्थित हुन्छन्। यसले सदनमा उठाउनुपर्ने जनताका समस्याबारे सांसदहरूलाई अवगत भइरहन सहज हुनेछ।
२. 'नागरिक, नीति र नेतृत्व' कार्यक्रम: यस कार्यक्रम अन्तर्गत महिनाको एक दिन एक जना मन्त्री पार्टी कार्यालय जान्छन्। त्यहाँ आएका सर्वसाधारण, सांसद र पार्टीका केन्द्रीय सदस्यहरूसँग भेट गरी नागरिकका समस्या समाधान गर्न अपनाउनुपर्ने नीतिको विषयमा उनीहरूको दृष्टिकोण सुन्ने गरिन्छ।
३. सीप विकास तालिम: पार्टीका सांसदहरूलाई रास्वपाले संसदीय अभ्यास सम्बन्धी विविध विषयमा सीप विकास तालिम दिने कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने भएको छ।
यी कार्यक्रमले सरकार, संसदीय दल र पार्टीका विषयमा एउटा संगति बनाउने महामन्त्री आचार्यको विश्वास छ।
सांसदलाई विधायकी जिम्मेवारीबाहेक अरू कुनै जिम्मेवारी हुँदैन भन्ने कुरा सबैले बुझ्न जरूरी रहेको पनि उनले बताएका छन्।
