अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रूसमा निमोनिक प्लेगको सम्भावित घटनाप्रति चासो व्यक्त गर्दै आवश्यक परे अमेरिकाले रूसलाई सहयोग गर्ने बताएका छन्।
यद्यपि उनले यस विषयमा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग अहिलेसम्म कुराकानी नगरेको स्पष्ट पारेका छन्।
रूसको साइबेरियास्थित ‘रिसर्च एन्टी-प्लेग इन्स्टिच्युट’मा कार्यरत एक प्रयोगशाला कर्मचारीको सम्भावित निमोनिक प्लेगका कारण मृत्यु भएको खबर सार्वजनिक भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढेको हो।
उक्त घटनाले कोभिड-१९ महामारीको सुरूवाती दिनको सम्झना गराएको भन्दै सामाजिक सञ्जाल तथा अन्तर्राष्ट्रिय वृत्तमा चिन्ता बढेको थियो।
मृत्यु हुने कर्मचारीको नाम दर्या सिपिलोभा रहेको बताइएको छ। उनी प्लेग गराउने ब्याक्टेरियाको सम्भावित सम्पर्कमा आएको हुनसक्ने जनाइएको छ। रूसले भने सिपिलोभाको मृत्यु ‘अज्ञात कारणको निमोनिया’बाट भएको हो। उनको मृत्यु निमोनिक प्लेगकै कारण भएको हो भन्ने आधिकारिक पुष्टि भने भएको छैन।
उनको परीक्षणमा कार्यस्थलसँग सम्बन्धित कुनै रोगजनक सूक्ष्मजीव फेला नपरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
सावधानीस्वरूप घटनासँग सम्बन्धित क्षेत्रमा रहेका पाँच अस्पताल तथा संस्थानका दर्जनौँ कर्मचारीलाई क्वारेन्टिनमा राखिएको छ। हालसम्म यस घटनासँग जोडिएका थप बिरामी वा मृत्युका घटना सार्वजनिक भएका छैन।
सोमबार पत्रकारहरूले घटनाबारे सोध्दा ट्रम्पले आफूहरूले भर्खरै यसबारे सुनेको बताएका थिए।
‘हामी उनीहरूलाई सहयोग गर्नेछौं,’ उनले भने। आवश्यक परे अमेरिकाले सक्दो सहयोग गर्ने उनको भनाइ थियो।
के हो निमोनिक प्लेग?
निमोनिक प्लेग येर्सिना पेस्टिस ब्याक्टेरियाबाट हुने फोक्सोको गम्भीर संक्रमण हो। यही ब्याक्टेरियाले इतिहासमा ‘ब्ल्याक डेथ’ महामारीसमेत निम्त्याएको थियो। प्रारम्भिक अवस्थामा पहिचान भएमा एन्टीबायोटिकबाट उपचार गर्न सकिन्छ।
प्लेगका अन्य प्रकारमा ब्युबोनिक र सेप्टिसेमिक प्लेग पर्छन्। निमोनिक प्लेग भने विशेष रूपमा गम्भीर मानिन्छ, किनकि संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा निस्कने श्वासप्रश्वासका थोपाबाट अर्को व्यक्तिमा सर्न सक्छ।
संक्रमित हावाका कण सासमार्फत शरीरमा प्रवेश गरेपछि सामान्यतः एकदेखि तीन दिनभित्र लक्षण देखिन सक्छन्। ज्वरो, टाउको दुख्ने, कमजोरी, सास फेर्न कठिनाइ, छाती दुख्ने, खोकी तथा रगत वा पानीजस्तो खकार आउनु यसका प्रमुख लक्षण हुन्।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार उपचार नगरिए निमोनिक प्लेग २४ घण्टाभित्रै घातक हुन सक्छ। तर समयमै पहिचान गरी उपचार गरे निको हुने सम्भावना उच्च हुन्छ।
कोभिडसँग कति फरक?
रूसको घटनाले कोभिड–१९ को सुरूवाती अवस्थाको सम्झना गराए पनि दुवै रोगबीच महत्वपूर्ण भिन्नता छन्।
कोभिड–१९ नयाँ पहिचान भएको भाइरसजन्य रोग थियो, जबकि निमोनिक प्लेगबारे एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि अध्ययन हुँदै आएको छ र यसको उपचार तथा नियन्त्रणका उपाय उपलब्ध छन्।
कोभिड–१९ कोरोना भाइरसबाट हुन्छ भने निमोनिक प्लेग ब्याक्टेरियाबाट हुन्छ। निमोनिक प्लेग प्रायः रोगको लक्षण देखिएर खोकिरहेको संक्रमित बिरामीसँग नजिकको सम्पर्कमा रहँदा सर्छ र समुदायस्तरमा यसको फैलावट सामान्यतया कम हुने स्वास्थ्य अधिकारीहरूको भनाइ छ।
कोभिड भने लक्षण नदेखिएको संक्रमित व्यक्तिले सास फेर्दा निस्किएको हावाको कणबाट पनि सर्न सक्छ।
कोभिड वा अरू कुनै भाइरसबाट लाग्ने रोगको निको पार्ने कुनै औषधि हुँदैन। शरिरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमताले नै त्यसको सामना गर्नु पर्छ।
खोप लगाएर रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास गर्ने बाहेक अरू चिकित्सकीय विधि उपलब्ध हुँदैन। निमोनिक प्लेग भने ब्याक्टेरियाको संक्रमण हो र प्रारम्भिक अवस्थामा पहिचान भएमा एन्टीबायोटिकबाट उपचार गर्न सकिन्छ।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
.JPG)
