क्यान्सर भयो भने यसको पूर्ण उपचार असम्भव छ भन्ने धेरैलाई लाग्छ। तर त्यस्तो होइन।
अहिले ९० प्रतिशत क्यान्सरको उपचार सम्भव छ। तर हामीले कुनै पनि लक्षणको पहिचान छिटो गर्न सक्नुपर्छ।
कसैको मुखमा घाउ छ, ठीक भएको छैन, बिना कारण दुखिरहेको छ, रगत निस्किएको छ, दाँतबाट रगत आइरहेको छ या दाँत झर्दैछ भने होसियारी अपनाउनुपर्छ।
घाँटीमा गाँठो छ, दिसामा रगत देखिएको छ, खोक्दा रगत आउने भएको छ भने तुरून्तै चिकित्सककहाँ गएर सल्लाह लिनुपर्छ। ताकि सुरूआती चरणमै ख्याल गरियो भने उपचार गर्न सकिन्छ र बिरामी पनि ठीक हुन सक्छ।
क्यान्सर छ वा हुँदैछ भनेर हामीले भन्न गाह्रो हुन्छ। तर अलिकति सतर्कता अपनाइयो भने केही सहज हुन सक्छ भन्ने हो।
क्यान्सरको पहिलो र दोस्रो चरणमा पत्ता लगाउन सके जुनसुकै क्यान्सर पनि निको हुन सम्भव छ। तर चौथो चरणमा पुगेपछि मात्र थाहा भयो भने निको हुने सम्भावना पनि कम हुन्छ भने खर्च पनि धेरै लाग्छ। त्यसले गर्दा यसलाई जतिसक्दो छिटो हामीले पत्ता लगाउने कोसिस गर्नुपर्छ।
सबैभन्दा छिटो र सहज तरिकाले पहिचान गर्न सकिने क्यान्सर भनेको नाक, कान, घाँटीको हो। अर्को स्तन क्यान्सर पनि पत्ता लगाउन अलि सहज हुन्छ। नुहाउँदा खेरी तपाईंले गाँठो पत्ता लगाउन सक्नुहुन्छ। फोक्सोको क्यान्सर भने नदुख्ने अनि देख्नसमेत नसकिने भएकाले पत्ता लगाउन कठिन हुन्छ।
क्यान्सरको स्क्रिनिङको पनि कुरा आउँछ। कस्ता व्यक्तिले स्क्रिनिङ गराउने भन्ने हो। जसको परिवारमा कसैलाई क्यान्सर भइसकेको थियो भने त्यस्ता व्यक्तिले क्यान्सरको स्क्रिनिङ गराउनुपर्छ।
विशेष गरेर छातीको, पेटको या कुनै पनि नाक, कान, घाँटीको क्यान्सर भएको परिवारमा उनीहरूले स्क्रिनिङ गराउन जरूरी हुन्छ।
क्यान्सर हुने एउटा उमेर हुन्छ। तर क्यान्सर भएका मध्ये धेरैलाई ४० वर्ष कटेपछि हुन्छ। स्तन क्यान्सरको भने अलि चाँडो स्क्रिनिङ गर्न जरूरी हुन्छ।
हाम्रो खानपान र रहनसहनले गर्दा सानै उमेरदेखि पनि क्यान्सर हुन थालेको छ। अर्को कुरा, जति युवा उमेरमा क्यान्सर भयो, क्यान्सर पनि त्यति नै कडा हुन्छ। युवावस्थामा शरीरका अंग जति सक्रिय हुन्छन्, क्यान्सरको भाइरस पनि उत्तिकै सक्रिय हुन्छ।
क्यान्सर उपचारको कुरा गर्ने हो भने १० वर्षअघि र अहिले धेरै प्रगति भइसकेको छ। क्यान्सर हुने विभिन्न कारणहरू भनिए पनि यसको खास कारण के हो भन्ने अझै पत्ता लागिसकेको छैन।
अहिले उपचारका लागि नयाँ–नयाँ प्रविधि आइसकेका छन्। रोबोटिक सर्जरीले गर्दा उपचारमा पनि सहज भइसकेको छ। यसले गर्दा बिरामीलाई पीडा कम हुने अनि कस्मेटिक रूपमा समेत घाउ सानो हुने हुन्छ। प्रविधिका कारण चौथो चरणको क्यान्सरलाई पनि नियन्त्रण गर्ने क्रम बढेको छ।
समग्रमा क्यान्सरको उपचारमा धेरै फड्को मारेको छ। अहिले उपचारका कारण क्यान्सरका बिरामीको आयुसमेत बढिरहेको छ।
क्यान्सरका बिरामीको उपचार गर्दा अलि कडा खालका औषधि प्रयोग हुने भएकाले बिरामीलाई पीडा र धेरै खर्च पनि हुन सक्छ।
पहिलो र दोस्रो चरणका क्यान्सरको उपचार गरेपछि पहिलेकै अवस्थामा पुर्याउन सक्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। यी दुई चरणका क्यान्सरको उपचारपछि निको हुने सम्भावना ९० प्रतिशत हुन्छ।
(नाक, कान, घाँटी क्यान्सर सर्जन एवम् रोबोटिक सर्जन डा. विकास गुरूङ मणिपाल अस्पताल नयाँ दिल्लीमा कार्यरत छन्।)
