आइसक्युब न्युट्रिनो अब्जर्भेटरीमा गरेको योगदान तथा खगोलीय उत्पत्तिका उच्च ऊर्जाका न्युट्रिनो पत्ता लगाएको योगदानका लागि फ्रान्सिस हल्जेनले भौतिक शास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार पाएका छन्।
नोबेल समितिले मंगलबार बेल्जियमका हल्जेनलाई यस वर्षको भौतिक शास्त्रतर्फको पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरेको हो।
‘हल्जेनले अनुसन्धानकर्ता र इन्जिनियरहरूको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीको नेतृत्व गर्दै हामीलाई एउटा अद्भुत उपकरण उपलब्ध गराएका छन्। उनको दृढता र वैज्ञानिक दूरदृष्टिले खगोल विज्ञानको नयाँ विधिको बाटो खोलेको छ,’ भौतिक शास्त्रतर्फको नोबेल समितिका अध्यक्ष मार्क पियर्सले विज्ञप्तिमार्फत भने।
पुरस्कार घोषणापछि हल्जेनले इटालीबाट फोनमार्फत नोबेल समितिसँग कुराकानी गरेका थिए।
‘यो ठूलो आश्चर्य थियो। मैले पक्कै पनि यस्तो अपेक्षा गरेको थिइनँ,’ उनले भने।
बेल्जियममा जन्मिएका ८२ वर्षीय हल्जेन अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ विस्कन्सिन–म्याडिसनसँग आबद्ध रहेको समाचार संस्था एसोसिएटेड प्रेसले जनाएको छ।
आइसक्युब न्युट्रिनो अब्जर्भेटरी अन्टार्कटिकाको दक्षिणी ध्रुवमा रहेको अनुसन्धान केन्द्र हो। यसको नेतृत्व गर्ने संस्थाका रूपमा युनिभर्सिटी अफ विस्कन्सिन–म्याडिसन रहेको छ।
दक्षिणी ध्रुवमा न्युट्रिनो पत्ता लगाउने हल्जेनको अनुसन्धान सन् १९८० को दशकदेखि सुरू भएको थियो।
न्युट्रिनो अत्यन्तै कम अन्तरक्रिया गर्ने सूक्ष्म कण हुन्। यस्ता कणको अध्ययन मार्फत ब्रह्माण्डका अत्यन्त ऊर्जावान् खगोलीय घटनाबारे नयाँ जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ।
यस वर्ष नोबेल पुरस्कारको पुरस्कार राशि करिब १२ लाख अमेरिकी डलर रहेको छ।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
.JPG)
