अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आइसिसी) ले क्रिकेटका विभिन्न प्रारूपमा नयाँ प्लेइङ कन्डिसन लागू गरेको छ। नयाँ व्यवस्था १ अक्टोबर वा त्यसपछि सुरु हुने अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा लागू हुनेछ। यसअघि नै सुरु भइसकेका शृंखलामा भने पुरानै नियम कायम रहनेछ।
नयाँ नियममा ब्याटरले खेलमा अनावश्यक समय खेर फालेमा कारबाही गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। पुरुष क्रिकेटमा ब्याटर बल फेस गर्न निर्धारित समयमा तयार नभए पहिलोपटक चेतावनी दिइनेछ। दोस्रोपटक अन्तिम चेतावनी दिइनेछ भने तेस्रो तथा त्यसपछिका प्रत्येक घटनामा फिल्डिङ गर्ने टोलीलाई ५ पेनाल्टी रन प्रदान गरिनेछ।
बारम्बार समय खेर फाल्ने घटना भएमा खेलाडीमाथि आइसिसीको आचारसंहिताअन्तर्गत पनि कारबाही हुन सक्नेछ। आइसिसीले खेलको गति कायम राख्ने उद्देश्यले यो व्यवस्था गरिएको जनाएको छ।
महिलाको क्रिकेट बलको आकार र तौलमा छुट्टाछुट्टै मापदण्ड
महिला तथा जुनियर क्रिकेटमा प्रयोग हुने बलको आकार र तौलका विषयमा पनि नयाँ मापदण्ड लागू गरिएको छ।
यसअघि महिला र जुनियर क्रिकेटका लागि एउटै प्रकारको बल उत्पादन हुने अवस्था रहेको भन्दै आइसिसीले अब पुरुष, महिला र जुनियर क्रिकेटका लागि बलको आकार तथा तौलका छुट्टाछुट्टै सीमा तोकेको छ। यसले महिला क्रिकेटमा प्रयोग हुने बलको मापदण्डलाई थप स्पष्ट र एकरूप बनाउने आइसिसीको भनाइ छ।
टेस्ट क्रिकेटमा पिंक बल प्रयोग गर्न सकिने
टेस्ट क्रिकेटमा पनि महत्वपूर्ण परिवर्तन गरिएको छ। अब दिनको समयमा खराब प्रकाशका कारण खेल रोकिने समय घटाउन पिंक बल प्रयोग गर्ने परीक्षण गर्न सकिनेछ।
तर पिंक बलको प्रयोग अनिवार्य भने होइन। दुवै टोलीको सहमतिमा टेस्ट सुरु हुनुअघि नै यसको निर्णय गर्नुपर्नेछ। एकपटक पिंक बल प्रयोग गर्ने निर्णय गरिएपछि खेल सुरु भइसकेपछि त्यसलाई परिवर्तन गर्न पाइने छैन। अर्थात् टेस्ट सुरु भएपछि रातो बलबाट पिंक बलमा परिवर्तन गर्न मिल्ने छैन।
आइसिसी बोर्डले यसअघि नै खराब प्रकाशका कारण खेलमा हुने अवरोध कम गर्न पिंक बल प्रयोगको परीक्षणलाई स्वीकृति दिएको थियो।
अन्तिम ओभरमा विकेट झर्दैमा दिनको खेल सकिने छैन
टेस्ट क्रिकेटमा अर्को महत्वपूर्ण परिवर्तन दिनको अन्तिम ओभरसँग सम्बन्धित छ।
अब दिनको खेलको अन्तिम ओभर पूरा हुनुअघि विकेट झरेकै कारण खेल स्वतः समाप्त हुनेछैन। मौसम तथा खेल्न योग्य अवस्था कायम रहेमा बाँकी बलहरू सोही दिन पूरा गर्न सकिनेछ।
यसअघि अन्तिम ओभरमा विकेट झरेपछि दिनको खेल समाप्त हुने अवस्थाले बाँकी बल अर्को दिन सारिन्थ्यो। आइसिसीले नयाँ व्यवस्थाले अनावश्यक समय बचत गर्ने तथा फिल्डिङ टोलीलाई विकेट लिएपछि बाँकी बल पूरा गर्ने अवसर दिने जनाएको छ।
‘ओभरथ्रो’ को परिभाषा थप स्पष्ट
फिल्डिङका क्रममा हुने ‘ओभरथ्रो’ को विषयमा पनि नियम स्पष्ट पारिएको छ।
स्टम्पमा बल पुर्याएर रन रोक्ने वा रनआउट गर्ने उद्देश्यले गरिएको प्रयासलाई ओभरथ्रो मानिनेछ। तर बल रोक्ने वा अर्को फिल्डरलाई पास गर्ने क्रममा भएको सामान्य मिसफिल्डलाई ओभरथ्रो मानिने छैन।
बल ‘फाइनली सेटल्ड’ भएको निर्णयमा अम्पायरलाई थप अधिकार
बल कहिले ‘फाइनली सेटल्ड’’ भयो भन्ने विषयमा पनि अम्पायरलाई थप निर्णयाधिकार दिइएको छ।
अब बल फाइनली सेटल्ड भएको मान्नका लागि त्यो अनिवार्य रूपमा बलर वा विकेटकिपरकै हातमा हुनुपर्ने छैन। विशेषगरी खेलको निर्णायक अन्तिम बलमा यो व्यवस्था महत्वपूर्ण हुन सक्नेछ।
रनआउट र स्टम्पिङमा बलमाथि पूर्ण नियन्त्रण आवश्यक
रनआउट वा स्टम्पिङका क्रममा फिल्डरले स्टम्प भत्काउँदा बल हातमा समातेको मान्नका लागि बलमाथि पूर्ण नियन्त्रण हुनुपर्नेछ।
बललाई हातले छोएको मात्र अवस्थामा, त्यसै क्रममा स्टम्प भत्किए पनि फिल्डरले बल नियन्त्रणमा लिएको मानिने छैन।
टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा १५ मिनेटको निश्चित अन्तराल
टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा अब इनिङ्सबीचको अन्तराल १५ मिनेटको हुनेछ। खेलमा समय गुमेको अवस्थामा यसलाई न्यूनतम १० मिनेटसम्म घटाउन सकिनेछ।
त्यस्तै, एकदिवसीय र टी-२० मा निर्धारित ड्रिंक्स ब्रेकका बेला हेड कोच वा उनले तोकेको प्रतिनिधि मैदानमा प्रवेश गरी खेलाडीसँग कुराकानी गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ।
लेग-साइड वाइडसम्बन्धी परीक्षणलाई पनि एकदिवसीय र टी-२० को प्लेइङ कन्डिसनमा स्थायी रूपमा समावेश गरिएको छ।
आइसिसीका पुरुष क्रिकेट समिति अध्यक्ष सौरभ गांगुलीले नयाँ व्यवस्थाले खेलको गति, बलको मापदण्ड तथा फिल्डिङसम्बन्धी केही अस्पष्टता हटाउन सहयोग गर्ने बताएका छन्। उनका अनुसार नयाँ नियम आधुनिक क्रिकेटको आवश्यकताअनुसार तयार पारिएका हुन्।
