सोमबार साँझ अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले पुँजी बजार सुधारका लागि २१ बुँदे कार्ययोजना घोषणा गरे। त्यसको भोलिपल्ट मंगलबार सेयर बजार परिसूचक ४८ अंकले बढ्यो।
दोस्रो दिन बुधबार नेप्से परिसूचक २१.१९ अंकले घटेर २६१२ मा आयो।
अर्थमन्त्री वाग्लेले ल्याएको कार्ययोजनाले बजारमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर दोस्रो दिनमै बजार घट्यो। किन?
सेयर ब्रोकरहरूका अनुसार बजार घट्नुका मुख्य तीन कारण छन्।
एक — नयाँ करको दर कहिलेदेखि लागू हुने भन्नेमा अन्योल
लगानीकर्ताहरू सरकारले लागू गर्न खोजेको नयाँ करको दर अहिल्यै कार्यान्वयनमा नआउने हो कि भन्नेमा आशंकित थिए। यही अन्योलले पनि बुधबार बजार घट्न सहयोग गरेको ब्रोकरहरू बताउँछन्।
बुधबारै बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले एक वर्षभन्दा कम अवधिमा सेयर बेच्दा ५ प्रतिशत र एक वर्षपछि बेच्दा ३.५ प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्ने निर्णय गर्यो। यो निर्णय राजपत्रमा प्रकाशन भएपछि कार्यान्वयनमा आउनेछ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८३–८४ को बजेटमा सेयर कारोबारमा लाग्ने पुँजीगत लाभकर बढाएको थियो। सेयर किनेर एक वर्षभन्दा कम अवधिमै बेच्दा १० प्रतिशत र एक वर्ष कटेपछि बेच्दा ७.५ प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्ने व्यवस्था गरिएको थियो। त्यसअघि एक वर्षभन्दा कम अवधिमा बेच्दा ५ प्रतिशत र सो समयपछि बेच्दा ७.५ प्रतिशत कर लाग्थ्यो।
करको दर र कार्यान्वयनबारे देखिएको अन्योल हटेपछि बिहीबार बजारमा सुधार आउन सक्ने सम्भावना छ।
दुई — संस्थागत लगानी र नोक्सान समायोजनमा समय लाग्ने सम्भावना
सरकारले बजार सुधारका लागि तत्काल गर्न सकिने काममा संस्थागत लगानीकर्तालाई बजारमा प्रवेश गराउने विषय पनि राखेको छ। यसका लागि असोजदेखि मंसिरसम्म वातावरण बनाउने उल्लेख छ।
तर संस्थागत लगानीकर्ताले बजारमा लगानी गर्नुअघि विभिन्न प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ। उनीहरूको सञ्चालक समितिबाट लगानी सम्बन्धी निर्णय पारित गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले संस्थागत लगानी बजारमा आउन केही समय लाग्न सक्छ। यही कारण लगानीकर्ता अहिले नै आश्वस्त हुन नसकेका हुन्।
सरकारले लगानीकर्ताले नाफाबाट नोक्सान रकम घटाएर बाँकी रकममा मात्रै कर तिर्न सक्ने व्यवस्था गर्न अध्ययन गर्ने पनि उल्लेख गरेको छ। लगानीकर्ताहरूले यो माग उठाएको दशकौं भइसकेको छ। तर अध्ययन नै सुरू नभइसकेकाले लगानीकर्ता विश्वस्त हुन नसकेका हुन्।
तीन— पुरानाको पहिले नै धेरै लगानी, नयाँ आएनन्
चुनावपछि चैतमा स्थिर सरकार बन्ने र बजार बढ्ने आशमा रहेका लगानीकर्ताहरूले त्यति बेलै धेरै लगानी गरेका थिए।
'अहिले बजार बढ्यो भने त्यतिखेर भएको लगानीबाटै पर्याप्त कमाइ हुन्छ। तर अहिले त्यस्ता लगानीकर्तासँग थप लगानी क्षमता नदेखिएकाले पनि बजारमा सोचे जसरी उछाल आउन सकेको छैन,' एक ब्रोकरले भने।
तर बजार बढ्ने नै भएकाले लगानीकर्ताहरूले आत्तिन नहुने उनी बताउँछन्।
बजारमा नयाँ पुँजी भित्रिन नसकेकाले पनि वृद्धिले निरन्तरता नपाएको उनको भनाइ छ।
उद्योगी, व्यवसायीको पनि सेयर बजारमा राम्रै उपस्थिति छ। ब्रोकरहरूका अनुसार उनीहरूले पनि अहिले बजारमा लगानी बढाएका छैनन्। कर लगायत विषय कार्यान्वयनमा आएपछि उनीहरू बजार प्रवेश गर्न सक्ने छन्।
सरकारले व्यवसायीहरूमाथि अनुसन्धान गर्ने अधिकार धितोपत्र बोर्डलाई दिने र 'थुन्नेभन्दा पहिले सुन्ने' नीति अख्तियार गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएको छ। त्यसैले लगानीकर्ताहरू यी विषयमा के–कस्ता नीतिगत व्यवस्था गरिन्छ भन्ने पर्खाइमा पनि हुन सक्छन्।
त्यसो भए अहिले बजारमा किन्ने–बेच्ने के भइरहेको छ?
बुधबार बजारमा दुवैतर्फ धागो भएको लामो रातो मैनबत्ती आकृति बनेको छ। यसले बजार बढ्ने र घट्ने पक्षबीचको द्वन्द्व उच्च रहेको देखाउँछ। बुधबार घट्ने पक्ष हाबी भएको संकेत मैनबत्तीले गरेको छ।
विगत तीन कारोबार दिनमा बनेका मैनबत्ती चित्रलाई एकआपसमा जोडेर हेर्दा पनि आगामी प्रवृत्तिबारे स्पष्ट संकेत देखिँदैन। मैनबत्ती चित्रको विश्लेषणमा बुलिस वा बियरिस प्रवृत्ति देखाउने कुनै एक स्पष्ट आकृति बनेको छैन।
सोमबार हरियो लामो मैनबत्ती आकृति बनेको थियो। दोस्रो दिन ८२ अंक माथिबाट बजार खुले पनि बजार बन्द हुँदा वृद्धि ४८ अंक भयो। त्यस दिन अघिल्लो दिनको मैनबत्तीसँग दुरी (ग्याप) राखेर लामो रातो मैनबत्ती आकृति बनेको थियो।
बुधबार पनि रातो मैनबत्ती बन्यो। तर न्यून विन्दु (२६०४) सम्म पुगेर बजार फर्किने प्रयास गरेको थियो।
बुधबार पनि बजारबाट पैसा बाहिरिने दबाबले निरन्तरता पायो। यस दिनको एकुमुलेसन र डिस्ट्रिब्युसन (एडी) रेसियो ६९ लाखले ऋणात्मक छ।
मंगलबार बजार ४८ अंकले बढ्दा (एडी) रेसियो ६३ लाख नकारात्मक थियो। यसले पनि सो दिनको बजार वृद्धिलाई पर्याप्त सहयोग पुग्न नसकेको देखाएको थियो।
अब बिहीबार बजारले कस्तो प्रतिक्रिया दिन्छ, त्यसैमा आगामी प्रवृत्ति निर्धारण हुनेछ। सामान्यतया मैनबत्ती चित्रलाई छोटो अवधिको विश्लेषणका लागि मात्रै सहयोगी मानिन्छ।
-1746009348.jpg)
