बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सहरी क्षेत्रमा रहेका शाखा समायोजन वा एकीकरण गर्न पाउने भएका छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकले विद्युतीय भुक्तानी कारोबार बढ्दै गएको र वित्तीय संस्थाका शाखा उल्लेख्य रहेको भन्दै निश्चित सर्त पूरा गरेर शाखा समायोजन गर्न सकिने व्यवस्था गरेको हो।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले महानगरपालिकाभित्र रहेका शाखा समायोजन वा एकीकरण गर्न सक्नेछन्।
उपमहानगरपालिका तथा नगरपालिकाभित्रका शाखा भने तोकिएका सर्त पूरा गरेर मात्रै समायोजन गर्न पाइनेछ।
यसरी शाखा समायोजन गर्दा एक किलोमिटर दूरीभित्र सञ्चालनमा रहेका शाखामध्ये कम्तीमा एउटा शाखा कायम राख्नुपर्नेछ। सोही दूरीभित्र रहेका अन्य शाखा मात्रै समायोजन वा एकीकरण गर्न पाइनेछ।
तर, शाखा समायोजन गर्दा वित्तीय पहुँचमा प्रतिकूल असर नपर्ने सुनिश्चित गर्नुपर्नेछ।
साथै, कुनै शाखा समायोजन वा एकीकरण भएको कारण देखाएर त्यहाँ कार्यरत कर्मचारीलाई सेवाबाट हटाउन पाइने छैन।
त्यस्ता, कर्मचारीलाई नजिकको शाखा वा प्राथमिकता र सहमतिका आधारमा अन्य शाखामा सरुवा गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
राष्ट्र बैंकको व्यवस्थाअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यसरी प्रत्येक चारवटा शाखा बन्द गरेपछि कुनै पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाको शाखा नभएको ग्रामीण क्षेत्रको वडामा एउटा नयाँ शाखा खोल्नुपर्नेछ।
नयाँ शाखा खोलेको विवरण राष्ट्र बैंकको बैंक तथा वित्तीय संस्था नियमन विभाग र सम्बन्धित सुपरिवेक्षण विभागमा पेस गर्नुपर्नेछ।
यद्यपि, गाउँपालिका तथा ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका शाखा वा अन्य कुनै पनि किसिमका कार्यालय भने राष्ट्र बैंकको पूर्वस्वीकृतिबिना बन्द गर्न, स्थानान्तरण गर्न वा गाभ्न पाइने छैन।
शाखा समायोजन वा एकीकरण गरेको तीन कार्यदिनभित्र राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदन प्रणालीमा विवरण अद्यावधिक गर्नुपर्नेछ। साथै, तोकिएको ढाँचामा शाखा समायोजनसम्बन्धी विवरण सम्बन्धित विभागमा पेस गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
शाखाको वर्गीकरण गर्दा राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले प्रकाशन गरेको पछिल्लो 'नेपालमा ग्रामीण तथा शहरी क्षेत्रको श्रेणीगत वर्गीकरण' प्रतिवेदनको अनुसूची–३ लाई आधार मान्नुपर्नेछ।
उक्त प्रतिवेदनमा उल्लेख भएअनुसार सहरी, सहरोन्मुख र ग्रामीण क्षेत्र छुट्याइनेछ।
शाखा समायोजन वा एकीकरण भन्नाले एउटै बैंक तथा वित्तीय संस्थाका दुई वा दुईभन्दा बढी शाखा एकआपसमा गाभिएर एउटा शाखा कायम हुने अवस्थालाई भनेर मान्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।