नेपाली कांग्रेसले दुई खेपमा महाधिवेशन गर्ने भएको छ।
पहिलो खेपमा वडा, पालिका, प्रदेश सभा क्षेत्र, प्रतिनिधि सभा क्षेत्र र केन्द्रीय महाधिवेशन गरी ५ तहको अधिवेशन हुनेछ।
त्यसपछि मात्र दोस्रो खेपका अधिवेशन हुनेछन्। कांग्रेसले केन्द्रीय महाधिवेशन गरेर जिल्ला र प्रदेश अधिवेशन गर्न लागेको हो।
प्रवक्ता देवराज चालीसेले सेतोपाटीलाई दिएको जानकारीअनुसार केन्द्रीय महाधिवेशनपछि मात्र जिल्ला र प्रदेश अधिवेशन हुनेछ।
‘वडा, पालिका, प्रदेश सभा क्षेत्र र प्रतिनिधि सभा क्षेत्रको अधिवेशन गरेर केन्द्रीय महाधिवेशन गर्छौं, यी तहका अधिवेशन गर्दा केन्द्रीय महाधिवेशनका मतदाता चयन भइसक्छन्,’ उनले भने, ‘केन्द्रीय महाधिवेशन सकेर दोस्रो चरणमा ७७ जिल्ला र सातै प्रदेश अधिवेशन गर्छौं।’
१६ दिनमा ५ तहको अधिवेशन सक्ने कार्यतालिका रहेकोले कांग्रेसले छोटो समयमै महाधिवेशन गर्न खोजेको देखिन्छ।
गत पुसको विशेष महाधिवेशनदेखि उत्पन्न मतभेद समाधान नगरी कांग्रेस महाधिवेशन प्रक्रियामा होमिएको हो। मंसिर २४ गतेअघि नै महाधिवेशन गर्नुपर्ने संवैधानिक बाध्यतामा कांग्रेस छ।
यो महाधिवेशनमा निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष सहभागी हुन्छ कि हुँदैन यकिन छैन।
किनभने, पूर्वमहामन्त्री शशांक कोइरालाको संयोजकत्वमा '१५ औं महाधिवेशन तयारी समिति' बनाएर चुनदेवी सम्पर्क कार्यालयबाट समानान्तर गतिविधि भएको छ र मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिकासमेत जारी भइसकेको छ।
यसबीच सभापति गगन थापाले केन्द्रीय निर्वाचन समितिबाट संशोधित कार्यतालिका आउनुअघि पार्टीभित्रका मतभेद समाधानको प्रयास भने गरेका थिए।
उनले कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता शेखर कोइरालासँग संवाद गरे। निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवासँग भेट्न पटक पटक समय मागेको तर नपाएको कुरा उनले बताउँदै आएका छन्।
नेताहरू खड्का र कोइराला पक्ष महाधिवेशनमा सहभागी हुन्छन् कि हुँदैनन् अहिलेसम्म यकिन छैन। किनभने यसबारे उनीहरूले धारणा सार्वजनिक गरिसकेका छैनन्।
नेता खड्का र कोइरालाले उठान गर्दै आएको आएकोमध्येको एक मुख्य माग भने कांग्रेसले पूरा गरेको छ, त्यो हो, क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक नगरे पनि महाधिवेशनमा भाग लिन पाउने। नेताहरू खड्का र कोइरालाले सभापति थापासँगको संवादमा गरेको आग्रहअनुसार यो निर्णय गरिएको कतिपय नेता दाबी गर्छन्।
कांग्रेसले गत पुस १० सम्म नवीकरण गरेका सदस्यबाट थप विवरण लिई अद्यावधिक गरेको थियो।
६ लाखले अद्यावधिक गरे भने २ लाखले नयाँ सदस्य लिए, अहिले करिब ८ लाख क्रियाशील सदस्य कायम रहेको सभापति थापाको भनाइ छ।
केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक प्रेमबहादुर खड्काले मंगलबार (भदौ २३) मा प्रकाशित गरेको कार्यतालिकाअनुसार गाउँ-नगर वडा अधिवेशन असोज ३ र ४ गते हुने उल्लेख छ। यो अधिवेशनले ६ हजार ७ सय ४३ वटै वडामा कार्यसमिति निर्वाचन र क्षेत्रीय प्रतिनिधि चयन गर्नेछ।
त्यसपछि ७५३ पालिका अधिवेशन हुनेछ, असोज ७ गते।
३३० प्रदेश सभा क्षेत्रीय अधिवेशन र १६५ प्रतिनिधि सभा क्षेत्रीय अधिवेशन असोज १० गते हुनेछ।
केन्द्रीय महाधिवेशन असोज १६ देखि १९ गतेसम्म काठमाडौंमा हुनेछ। त्यसका लागि भृकुटीमण्डपमा हल, बगैंचा र पार्किङ स्थलसमेत बुकिङ भइसकेको छ।
संयोजक खड्काका अनुसार जिल्ला र प्रदेश अधिवेशनको समय तालिका दोस्रो चरणमा प्रकाशित गरिनेछ।
गत भदौ १० को बाढी प्रभावित रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा निर्वाचन अधिकृत र पार्टीको स्थानीय तहको समन्वयमा अधिवेशनहरू हुने निर्वाचन समितिको भनाइ छ।
यी तीन जिल्लामा तत्काल वडा अधिवेशन हुन नसक्ने आफूले देखेको उक्त क्षेत्र पुगेर फर्केपछि केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठकमा सभापति गगन थापाले भनेका थिए।
निवर्तमान सभापति देउवा पक्षले गत साउन २९ देखि ३१ गतेसम्म काठमाडौंमा गरेको राष्ट्रिय भेलामा कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेश सभापति, १० जिल्ला सभापति मात्रै सहभागी भएका थिए भने १७ जना प्रतिनिधि सभा क्षेत्रीय सभापतिहरू सहभागी भएका थिए।
यसबीचमा महाधिवेशन कार्यतालिका रोक्न देउवा र खड्काले दिएको रिटमा सर्वोच्चले अन्तरिम आदेश दिएको थिएन। यस घटनाबाट पनि धेरै कार्यकर्ता पार्टीसँगै रहनेमा सभापति थापा नेतृत्वको कार्यसमितिको विश्वास रहेको देखिन्छ।
साथै सभापति थापा र निवर्तमान कार्यवाहक सभापति खड्काबीच संवादपछि भोलिपल्ट भदौ २१ को केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठकमा खड्कानिकट कर्णाली सभापति ललितजंग शाही सहभागी भएका थिए। सुदूरपश्चिम प्रदेश सभापति वीरबहादुर बलायरबाहेक सबै प्रदेश सभापति कांग्रेस बैठकमा सहभागी हुने गरेका छन्।
केन्द्रीय महाधिवेशनका लागि प्रदेश र जिल्ला कार्यसमितिबाट प्रतिनिधि आउने व्यवस्था छैन। त्यसैले पनि कांग्रेसले यी दुई तहका अधिवेशन केन्द्रीय महाधिवेशनपछि गर्न खोजेको छ।
२०७८ मा भएको १४ औं महाधिवेशनका बेला पनि १६ जिल्ला अधिवेशन केन्द्रीय महाधिवेशनभन्दा पछि गरिएको थियो।
त्यसबेला १६५ क्षेत्रबाट सभापतिसहित २६ महाधिवेशन प्रतिनिधि, भ्रातृ संघसंस्था, जनसम्पर्क समिति, केन्द्रीय सदस्यलगायत गरी कूल ४७४३ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि थिए।
यसपालि नयाँ विधानअनुसार महाधिवेशन हुनेछ।
महाधिवेशन प्रतिनिधि पहिलेभन्दा झण्डै २ हजारले बढ्ने नेताहरू बताउँछन्।
पालिका सभापति, प्रदेश सभा क्षेत्रीय सभापति र प्रदेश सभा क्षेत्रीय प्रतिनिधिहरूलाई पनि महाधिवेशन प्रतिनिधि बनाउने तयारीमा कांग्रेस छ। प्रतिनिधित्व संख्यासहित खुलाएर विधानमै यो व्यवस्था गर्न लागिएको हो।
‘विधानमा प्रष्ट नभएका विषयहरू, जस्तै प्रदेश सभापति पदेन महाधिवेशन प्रतिनिधि हुने व्यवस्था छुटेको रहेछ, त्यो हुन्छ। प्रदेश क्षेत्रबाट सम्बन्धित प्रदेश अधिवेशनको प्रतिनिधि राख्ने व्यवस्था पनि हुन्छ, भ्रातृ संस्थाहरूको प्रतिनिधित्वको व्यवस्था हुन्छ,’ महामन्त्री प्रदीप पौडेलले भने।
संस्थापन पक्ष महाधिवेशन प्रक्रियामा होमिएपछि संस्थापनइतर पक्षले पनि १५ औं महाधिवेशन प्रक्रिया सुरू गरिने बताएको छ।
'१५ औं केन्द्रीय महाधिवेशन तयारी समिति' का सचिवालय समन्वय समितिका संयोजक दीपकप्रसाद कुईकेलले 'नियमित महाधिवेशन पक्षधर' ले मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने प्रतिक्रिया दिए।
‘हामी सकेसम्म पार्टीलाई एकढिक्का बनाएर जाऔं भन्नेमै थियौं। १४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमिति र विशेष महाधिवेशनबाट आएका साथीहरूलाई राखेर पार्टीलाई एकढिक्का बनाएर जाऔं भन्ने हाम्रो कुरा थियो। त्यसैले हामी अरू गतिविधि नगरी बसेका थियौं,’ उनले सेतोपाटीसँग भने, ‘उहाँहरूले महाधिवेशन कार्यतालिका ल्याएपछि हामी पनि कार्यतालिका ल्याउन बाध्य भएका थियौं, बीचमा महाधिवेशन सार्ने कुरा गर्नुभएकोले हामी चुप लागेका थियौं। तर उहाँहरूले असोज १६ देखि १९ सम्म महाधिवेशन गरे हामीलाई पनि बाध्यकारी अवस्था छ, महाधिवेशन गर्नैपर्यो। नियमित महाधिवेशन भनेर बस्ने साथीहरूलाई अलपत्र पार्न भएन। त्यसैले हामीले जारी गरेको कार्यतालिकाअनुसार अधिवेशन गर्न तयारी गर्नुपर्छ।’
निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पनि पार्टी एकताकै पक्षमा रहेको उनले बताए।
‘पार्टी एकढिक्का बनाएर लैजानुपर्छ भन्नेमा उहाँ (शेरबहादुर देउवा) हुनुहुन्छ, गगन थापासँग औपचारिक रूपमा संवादचाहिँ भएको छैन, अनौपचारिक ढंगले संवाद भएको हुन सक्छ,’ उनले भने, ‘१४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएका साथीहरूको स्वाभिमानको रक्षा गर्दै अघि बढ्नुपर्छ भन्नेमा देउवा हुनुहुन्छ भन्ने मैले बुझेको छु।’
निवर्तमान सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता शेखर कोइराला पनि पार्टी एकताकै पक्षमा रहेको आफूहरूले पाएको उनले बताए।