'हाइपेक' भनेको पेटभित्र अपरेसन गरिरहेको बेलामा किमोथेरापी समेत दिन मिल्ने प्रविधि हो। क्यान्सरको उपचारको बेलामा बिरामीको स्टेज हेरिन्छ। कतिपय बिरामी अस्पताल आउँदैमा चौथो स्टेजमा आइपुगेका हुन्छन्। कति जनाको आज उपचार गर्यो त्यसपछि फेरि फलोअपमा आउने बेलामा क्यान्सर फर्किएको हुन्छ। कसैलाई किमोथेरापी दिएर रोग घटेर गए पनि त्यहाँ केही रोग रहन्छ।
पेटभित्र रहेको क्यान्सरहरू जस्तै: ठूलो आन्द्राको क्यान्सर, सानो आन्द्राको क्यान्सर अथवा डिम्बासयको क्यान्सर, एपेन्डिक्सको क्यान्सर लगायतमा सबैभन्दा पहिला आँखाले देख्नेगरी सबै रोग निकालिन्छ। यदि सबै निकाल्न सकियो भने त्यही अपरेसन गरेकै बेलामा अपरेसन कोठाभित्रै किमोथेरापीलाई निश्चित तापक्रममा लिएर आधा घण्टादेखि एक घण्टासम्म रोगको प्रकृति हेरेर अपरेसन गर्दागर्दै किमोथेरापी दिइन्छ। त्यो प्रविधिलाई नै 'हाइपेक' भनिन्छ।
सबै बिरामीको लागि 'हाइपेक' प्रविधि प्रयोग हुँदैन। पेटभित्र क्यान्सर फैलिएका बिरामीको लागि हाइपेक प्रविधिको प्रयोग हुन्छ।यसले गर्दा क्यान्सर पूर्ण रूपमा निर्मूल हुन्छ। 'हाइपेक'को प्रविधिले बिरामी लामो समयसम्म बाँच्न सक्छन्। यसको प्रयोगले रोगको पूरै निर्मूल गर्न सकिन्छ। अपरेसन सकिनुभन्दा पहिला नै किमोथेरापी दिन सकिन्छ। यसअघि अपरेसनपछि मात्रै किमोथेरापी सुरू गरिन्थ्यो। चौथो स्टेजको क्यान्सर भएका बिरामीको लागि यो प्रविधिको प्रयोग गरिन्छ।
नेपालको लागि यो प्रविधि नयाँ हो। हामीसँग यो प्रविधिको प्रयोग गर्ने जनशक्ति र यसका लागि चाहिने सबै उपकरण छ। यो एउटा व्यक्तिले मात्र गर्ने मात्र होइन। यसको लागि अपरेसन गर्ने मान्छे, बेहोस बनाउने मान्छे, ओटीमा काम गर्ने मान्छे, प्याथोलोजिष्ट, फिजियो थेरापिष्ट, पोषणविद् लगायत चाहिन्छ। उनीहरू सहितको टिमले हाइपेक प्रविधिको प्रयोग गर्ने निर्णय गर्छ। यो सरकारी अस्पताल भएकाले यसको खर्च धेरै लाग्दैन। अपरेसनको बेलामा हाइपेकको लागि भनेर किन्नुपर्ने सामानको मात्रै अतिरिक्त खर्च लाग्छ।
यो प्रविधिको प्रयोगको लागि नेपालमा सिक्ने सुविधा छैन। नेपालका लागि नयाँ प्रविधि भए पनि विकसित देशको लागि यो नयाँ होइन। हाम्रो अस्पतालमा दक्षिण कोरिया, भारत, सिंगापुर लगायतबाट सिकेर आएकाहरूको टिम तयार भएको छ।
(सर्जिकल अन्कोलोजिष्ट डा. दीप लामिछाने भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालमा कार्यरत छन्।)
