सुनौला सपनाको एउटा यस्तो भूलभुलैया, जहाँ छिर्न त सजिलो छ तर, निस्किन त्यति नै गाह्रो। अशिक्षा, गरिबी र बेरोजगारीका कारण युवाहरू कसरी ठगिन पुग्छन् भन्ने एउटा भयावह र कारूणिक दृश्य शनिबार बेलहिया नाकामा देखियो।
भारत उत्तर प्रदेशको कुशीनगर। विश्व शान्तिका अग्रदूत गौतमबुद्धले देह त्याग गरेको पवित्र भूमि भएकाले बौद्ध तीर्थयात्रीहरूको शान्त गन्तव्यका रूपमा चिनिन्छ। जहाँबाट हरेक बर्ष हजारौं बौद्ध तिर्थयात्रीहरू नेपालको लुम्बिनी आउने गर्छन्।
नेपालबाट पनि बर्सेनि सयौं बौद्ध तिर्थयात्री कुशिनगर पुग्ने गर्छन्। तर, त्यहि पवित्र सहरभित्र नेपाली युवाहरूका लागि एउटा यस्तो अँध्यारो साम्राज्य खडा गरिएको रहेछ, जसको कल्पनासम्म नेपालमा रहेका उनीहरूका परिवारले गरेका थिएनन्।
राम्रो जागिर र तलब पाउने प्रलोभन देखाएर कुशिनगर लगेर बन्धक बनाइएका नेपाली युवाहरूलाई शनिबार उद्धार गरी नेपाल ल्याइएको छ।
अशिक्षा, गरिबी र बेरोजगारीको मारले थिचिएका ४५३ जना नेपालीलाई ठूलो कुटनीतिक र सुरक्षा अपरेसनपछि उद्धार गरिएको हो।
नेपालमा रोजगारीको कुनै विकल्प नभेटेपछि 'राम्रो जागिर र सोचेभन्दा धेरै तलब' को प्रलोभनमा परी यी युवाहरू भारत पुगेका थिए। तर, कुशीनगर पुग्नेबित्तिकै उनीहरूको यस्तो बन्धनमा बाँधिए जहाँबाट निस्किन कतिपयलाई पाँच वर्षसम्म लाग्यो।
यो सञ्जालको धन्दा निकै चलाखीपूर्ण थियो। सुरूमा १० देखि १५ हजार रूपैयाँ बुझाएर सदस्य बन्न लगाइन्थ्यो। त्यसपछि 'जति धेरै सदस्य जोड्यो, त्यति धेरै बोनस र बढुवा' को झुठो आश्वासन देखाइन्थ्यो। यही प्रलोभनको जालोमा परेर कतिपय युवाहरूले आफ्नो गाउँकै ८-१० जना साथीहरूलाई समेत त्यही दलदलमा पुर्याएका थिए।
तर कुनै वैध जागिरमा होइन, एउटा विशाल र गैरकानुनी ‘नेटवर्किङ स्क्याम’ को चंगुलमा फसेको भन्ने कुरा उनीहरूले त्यहाँ पुगेपछि मात्र थाहा पाए।
'हामीलाई नयाँ मान्छे फसाउन, पैसा उठाउन र जसरी पनि सञ्जाल विस्तार गर्न दबाब दिइन्थ्यो,' उद्धार गरिएकाहरूले प्रहरीसामु भनेका छन्, 'नयाँ सदस्य थप्न नसके यातना र मानसिक तनावको सीमा हुँदैनथ्यो।'
कोही-कोही त यो दलदलबाट उम्किने बहानामा दुई लाख रूपैयाँसम्म बुझाएर झन् ठूलो ऋणको खाल्डोमा परे। जब नयाँ सदस्य भेटाउन मुस्किल हुन्थ्यो, तब गिरोहले उनीहरूलाई विभिन्न बहाना बनाएर घरमा फोन गर्न र पैसा मगाउन बाध्य पार्थ्यो। यसरी, कुशीनगरको एउटा अँध्यारो कोठामा बन्धक बनेका युवासँगै नेपालमा रहेको उनको सिंगो परिवार आर्थिक र मानसिक शोषणको दुष्चक्रमा पिसिइरहेको थियो।
डर र त्रासको यस्तो वातावरण थियो कि, नेपाल वा भारतका कुनै पनि सुरक्षा निकायमा कसैले उजुरी दिने हिम्मत समेत गर्न सकेका थिएनन्।
पछिल्लो ५–६ महिनादेखि भारतस्थित नेपाली दूतावासमा नेपालीहरू समस्यामा परेको फाट्टफुट्ट गुनासो आइरहेको थियो, तर ठोस सुइँको पाउन मुस्किल थियो।
त्यही बिचमा एकजना युवा बन्धक बनाइएको जालोबाट भागेर नेपाली दूतावासको सम्पर्कमा पुगे। त्यसपछि एउटा ठूलो मानव तस्करी र ठगीको पर्दा खुल्यो।
कुशिनगरका विभिन्न होस्टल र घरहरू भाडामा लिएर नेपाली युवाहरूलाई बन्धक बनाई गैरकानुनी कार्यमा लगाइएको जानकारी पाएपछि नेपाली दूतावासका काउन्सुलर तथा वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक एसएसपी प्रकाश मल्लले कुशिनगर प्रहरीको समन्वयमा ती स्थानहरूको निगरानी र अनुसन्धान अगाडि बढाएका थिए।
मल्लकै कमान्डमा लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी, रूपन्देही प्रहरी र इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवलको टोलीले अनुसन्धानलाई अगाडि बढाएको थियो। भारतीय सीमा सुरक्षा बल एसएसबी र कुशीनगर प्रहरीसँगको उच्चस्तरीय समन्वयपछि मध्यरातमा पाँचवटा विशेष टोलीले विभिन्न होस्टेल र शंकास्पद घरहरूमा एकैपटक छापा मार्यो।
उक्त अपरेसनपछि ४५३ जना नेपाली युवाहरूलाई सफलतापूर्वक उद्धार गरी शनिबार बिहान रूपन्देही ल्याइयो।
प्रहरीका अनुसार उनीहरूलाई होस्टेल र भाडाका कोठाहरूमा कडा निगरानीमा बन्धक बनाइएको थियो।
एउटै कोठामा १५ जनासम्म कोचेर राखिएको थियो भने आफ्नै परिवारसँग पनि मन खोलेर फोनमा कुरा गर्न बन्देज थियो।
शनिबार ८ वटा भारतीय बसमा राखेर बेलहिया नाका हुँदै उनीहरूलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय रूपन्देहीमा ल्याएर सोधपुछ गरिएको थियो। सोधपुछपछि उक्त ठगीको गिरोहमा संलग्न नभएका र यसअघि पनि कुनै आपराधिक `ब्याकग्राउड´ नभएकाहरूलाइ घर पठाइएको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय रूपन्देहीका प्रहरी निरीक्षक दिनेश कुँवरले उक्त कार्यमा संलग्न र विगतमा पनि आपराधिक कार्यमा संलग्न देखिएका १३ जना पुरूष र ६ जना महिला गरी १९ जनालाई हिरासतमा राखेर अन्यलाई परिवारको जिम्मा लगाइएको बताए।
उद्धार गरिएकाहरूमा सबैभन्दा ठूलो संख्या सुदूरपश्चिम प्रदेशका युवाहरूको छ। त्यसबाहेक लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशका युवाहरू पनि उत्तिकै छन्।
प्रहरीले उक्त गिरोहमा संलग्न अन्यको खोजी सुरू गरेको जनाएको छ।
'मुख्य गिरोह भारतकै रहे पनि त्यसमा नेपालीहरूको समेत संलग्नता देखिएकोले उनीहरूको खोजी भइरहेको प्रहरी निरीक्षक कुँवरले जानकारी दिए।
प्रहरीले यो अन्तर्राष्ट्रिय ठगी सञ्जालका मुख्य सञ्चालक, पर्दा पछाडिका लगानीकर्ता र नेपालभित्रै बसेर युवाहरूलाई विदेशको 'नर्क'मा धकेल्ने एजेन्टहरूको पहिचान गर्न अनुसन्धानलाई तीब्र पारेको जनाएको छ।
