लगातार बढिरहेको घाटाबीच एयर इन्डियाले आफ्ना प्रमुख सेयरधनी टाटा सन्स र सिंगापुर एयरलाइन्ससँग करिब डेढ अर्ब अमेरिकी डलर नयाँ पुँजी मागेको छ।
एयर इन्डियामा बढ्दै गएको ठूलो घाटा धेरै पहिलेदेखि टाटा समूहभित्र विवादको विषय बन्दै आएको छ।
यसपालि भने एयर इन्डियाको आर्थिक संकट टाटा समूहभित्र मात्र सीमित रहेन। सिंगापुरको संसदमा समेत पुगेको रोयटर्सले जनाएको छ।
सिंगापुरको राज्य स्वामित्वको लगानी कम्पनी टेमासेक सिंगापुर एयरलाइन्सको प्रमुख सेयरधनी हो। त्यसैले एयर इन्डियामा सिंगापुर एयरलाइन्सले गरेको लगानीको बहस टेमासेकसम्म पुगेको हो।
एयर इन्डियाले नयाँ सेयर पुँजीका रूपमा उक्त रकम मागेको रोयटर्सले जनाएको छ। रकम किस्तामा उपलब्ध गराउने विषयमा छलफल भइरहेको भए पनि कुनै निर्णय भइसकेको छैन।
एयर इन्डियामा टाटा सन्सको ७३.८२ प्रतिशत र सिंगापुर एयरलाइन्सको २५.१ प्रतिशत स्वामित्व छ। बाँकी १.०८ प्रतिशत सेयर कर्मचारीका लागि बनाइएको सेयर लाभ कोषसँग छ।
एयर इन्डिया र यसको सस्तो सेवा दिने सहायक कम्पनी एयर इन्डिया एक्सप्रेसले गत आर्थिक वर्ष करिब २.३३ अर्ब डलर संयुक्त खुद घाटा बेहोरेका थिए।
भारत सरकारले वर्षौंसम्म करदाताको पैसा हालेर बचाएको एयर इन्डिया टाटा समूहले सन् २०२२ मा किनेको थियो। टाटाको प्रस्तावमा कम्पनीको कुल व्यावसायिक मूल्य १८० अर्ब भारू कायम गरिएको थियो। त्यसमध्ये २७ अर्ब भारू नगद थियो भने टाटाले १५३ अर्ब भारू ऋण सकार्ने सम्झौता गरेको थियो।
त्यसपछि टाटाले पाँच वर्षभित्र एयर इन्डियालाई विश्वस्तरीय विमान कम्पनी बनाउने योजना ल्यायो। एयरबस र बोइङसँग ४७० नयाँ जहाज किन्ने सम्झौता गर्यो र पछि थप एक सय एयरबस जहाज अर्डर गर्यो। पुराना जहाजको भित्री भाग फेर्न, सूचना प्रविधि सुधार्न र सेवा पुनर्संरचना गर्न पनि ठूलो लगानी सुरू भयो।
तर रूपान्तरण अपेक्षाभन्दा कठिन र महँगो हुँदै गयो। टाटा सन्सका अध्यक्ष नटराजन चन्द्रशेखरनले अब एयर इन्डियाको समग्र रूपान्तरणलाई पाँचदेखि दस वर्षको यात्राका रूपमा हेर्नुपर्ने बताएका छन्।
सिंगापुर एयरलाइन्स र टाटा सन्सले सञ्चालन गरेको भिस्तारा सन् २०२४ को नोभेम्बरमा एयर इन्डियामा गाभिएको थियो। त्यसपछि एयर इन्डियामा सिंगापुर एयरलाइन्सको २५.१ प्रतिशत स्वामित्व कायम भएको हो।
सिंगापुर एयरलाइन्सको आर्थिक वर्ष २०२५/२६ को वार्षिक प्रतिवेदन अनुसार भिस्तारामा रहेको सेयर र विभिन्न चरणमा गरिएको नगद लगानीसमेत जोड्दा एयर इन्डियामा उसको लगानीको कुल लागत करिब २ अर्ब १० करोड सिंगापुर डलर पुगेको थियो।
एयर इन्डियाको घाटा थप बढेपछि र उसले सेयरधनीसँग थप लगानी मागेपछि त्यसबारे सिंगापुरको संसदमा प्रश्न उठेको हो।
एयर इन्डियाले फेरि डेढ अर्ब डलर मागेपछि सिंगापुरको विपक्षी वर्कर्स पार्टीका सांसद केनेथ टियोङले त्यसमा टेमासेकको सम्भावित संलग्नताबारे प्रश्न उठाएका छन्।
टियोङले एयर इन्डियाको लगानी असफल भए अन्तिम जोखिम कसले बेहोर्छ र थप लगानीको सीमा कति हो भन्ने स्पष्ट हुनुपर्ने बताएका छन्।
उनले एयर इन्डियासहित विदेशमा गरिएका लगानीबाट हुने घाटाले सिंगापुर एयरलाइन्सको अत्यावश्यक हवाई सेवा सञ्चालन गर्ने क्षमतामा असर पारेको छ कि छैन भनेर समेत संसदमा प्रश्न गरेका थिए।
संसदमा प्रश्न उठेपछि सिंगापुरका यातायातमन्त्री जेफ्री सिओले जबाफ दिएका छन्। उनले अहिले एयर इन्डियाको घाटाले सिंगापुर एयरलाइन्सको जहाज, मर्मत वा उडान सञ्जाल सञ्चालन गर्ने स्रोतमा असर पार्ने अवस्था नआएको बताए।
उनले सिंगापुरका नागरिकले एयर इन्डियाको लगानीका लागि पैसा तिरिरहेको भन्ने बुझाइ सही नभएको पनि तर्क गरे। सिंगापुर एयरलाइन्स सूचीकृत कम्पनी भएको र उसले आफ्नै वासलात र आम्दानीबाट लगानी गर्ने गरेको बताए। उसले टेमासेकसहित आफ्ना सेयरधनीसँग थप पुँजी नमागेको पनि उनले उल्लेख गरे।
सिंगापुर एयरलाइन्ससँग दस अर्ब सिंगापुर डलरभन्दा बढी नगद सञ्चिति रहेको र प्रयोग नगरिएको तीन अर्ब सिंगापुर डलरभन्दा बढी कर्जा सुविधा रहेको पनि उनले बताए।
त्यसैले एयर इन्डियाले पैसा माग्दैमा सिंगापुर एयरलाइन्स त्यसमा पुँजी हाल्न बाध्य छैन। लगानी गर्ने वा नगर्ने निर्णय उसको सञ्चालक समिति र व्यवस्थापनले व्यावसायिक आधारमा गर्ने पनि उनले बताए।
सिंगापुर एयरलाइन्सले एयर इन्डियाको लगानीलाई आफ्नो दीर्घकालीन रणनीतिका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
टेमासेकले सिंगापुर एयरलाइन्सको उक्त रणनीतिक निर्णयलाई समर्थन गरेको छ। सिंगापुरको घरेलु बजार सानो भएकाले भविष्यमा कम्पनीलाई ठूलो बनाउन विदेशी बजारमा पुग्नुपर्ने र एयर इन्डियामार्फत विश्वकै ठूला हवाई बजारमध्ये एक भारतमा गहिरो पहुँच पाइने सिंगापुर एयरलाइन्सको तर्क छ।
एयर इन्डियाले मागेको डेढ अर्ब डलर पाउँछ कि पाउँदैन भन्ने निर्णय अझै भएको छैन।
तर यसले पुरानो प्रश्नलाई अझ बल दिएको छ— एयर इन्डियालाई विश्वस्तरीय बनाउन टाटा अझै कति पैसा खर्च गर्न तयार छ र सिंगापुर एयरलाइन्सले आफ्नो दीर्घकालीन भारतीय रणनीतिका लागि थप कति पुँजी जोखिममा राख्न तयार छ?
***
सम्पादकीय नोट: यो स्टोरीमा प्रयोग भएका कतिपय सामग्री खोज्न, व्यवस्थित गर्न र प्रारम्भिक मस्यौदा विकास गर्न एआई प्रयोग गरिएको छ। यसमा प्रयोग गरिएका तथ्य, दाबी र व्याख्या उपलब्ध प्राथमिक तथा अन्य विश्वसनीय स्रोतसँग पुनः जाँचिएका छन्। यो स्टोरीको अन्तिम लेखन, सम्पादन र सम्पूर्ण जिम्मेवारी सेतोपाटीको हो।
-1746009348.jpg)
