पशुपति आर्यघाटमा बिहीबार मध्याह्न।
आर्यघाटको एक छेउमा केही मानिस स–साना बाँसका घेरा बनाइरहेका थिए। छेउमै कुशका शव तयार पारिँदै थिए। पहेँलो कपडाले छोपिएका ती कुशका शव अन्तिम संस्कारका लागि तयार गरिँदै थिए।
त्यहाँ एकै ठाउँमा छ वटा कुशका शव बनाइएका थिए।
तीमध्ये एउटा दृश्यले उपस्थित सबैको ध्यान तानेको थियो।
एउटै कुशको शवमा दुई जनाको प्रतिनिधित्व थियो — श्रीमान र श्रीमतीको।
दुवैलाई एउटै ठाउँमा राखेर चामल र सिक्का चढाइएको थियो। वरिपरि भेला भएका आफन्त उनीहरूलाई एउटै ठाउँमा राखेर अन्तिम संस्कार गर्ने सल्लाह गरिरहेका थिए।
शव भेटिएको थिएन। अनुहार देख्न पाइएको थिएन। शव पहिचान गर्ने अवस्था थिएन।
तर आफन्तका लागि उनीहरू अब फर्केर आउने आशा पनि बाँकी थिएन।
त्यसैले कुशलाई नै शव मानेर अन्तिम संस्कारको तयारी भइरहेको थियो।
यो दृश्य भोटेकोशीमा भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीमा बेपत्ता भएकाहरूको अन्त्येष्टिको हो।
नवराज र रीता एउटै कुशको शवमा
कुशको शव बनाइएका श्रीमान-श्रीमती नवराज नेपाली र रीता खड्का नेपाली हुन्।
परिवारका अनुसार नवराज भोटेकोशी क्षेत्रमा व्यापारीहरूसँग सम्बन्धित काममा सहयोग गर्थे। रीता भने त्यहाँ खाना पकाउने काम गर्थिन्।
दुवै जना बाढीमा बेपत्ता भए।
शव भेटिएन।
बिहीबार उनीहरूलाई एउटै ठाउँमा राखेर अन्तिम संस्कारको तयारी गरियो।
चामल र सिक्का राखियो। पहेँलो कपडाले छोपियो।
जसरी कुनै घरमा मृत्यु भएपछि शवलाई अन्तिम बिदाइका लागि तयार गरिन्छ, त्यसरी नै।
फरक यति थियो — यहाँ शव थिएन।
कुश थियो।
एउटै परिवारका छ जना बेपत्ता
सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिका–५ बाट रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा पुगेका एकै परिवारका सदस्य बाढीपछि बेपत्ता भएका थिए।
स्थानीयका अनुसार जुगल–५ का मात्रै १७ जना बाढीमा परेका थिए। तीमध्ये एउटै परिवारका ६ जना बेपत्ता भए। अहिलेसम्म जीवित सम्पर्कमा आएकी एक जना मात्र हुन् — कविता नेपाली।
कविता बाढीको छालले हुत्याएर टाढा पुर्याए पनि बाँच्न सफल भइन्।
उपचारका लागि अस्पताल लगिएकी कविता अहिले घर फर्किसकेकी छन्। तर उनका परिवारका अरू सदस्यको अवस्था अझै अज्ञात छ।
उनका श्रीमान रामबहादुर नेपाली पनि बेपत्ता छन्। आफन्तका अनुसार रामबहादुर करारमा कर्मचारीका रूपमा काम गर्थे।
उनकै परिवारका राजन नेपाली, जीवन नेपाली, नवराज नेपाली, रीता खड्का नेपाली, रामबहादुर नेपाली पनि बेपत्ता भएका छन्।
बाढी आएको दिनदेखि उनीहरूको खोजी जारी थियो।
दिन बित्दै गए।
तर न शव भेटियो, न जीवित भएको कुनै खबर आयो।
आफन्तहरूका लागि सबभन्दा कठिन अवस्था यही थियो — मृत्यु स्वीकार गर्न पनि शव थिएन, जीवित छन् भनेर आशा गर्न पनि कुनै आधार थिएन।
अन्ततः आफन्तहरूले काजकिरिया गर्ने निर्णय गरे।
'यत्रो दिन भयो, अब उहाँहरू जीवित हुनुहुन्छ भन्ने आशा रहेन,' आफन्तमध्ये एकले भने, 'त्यसैले सम्बन्धित वडालाई जानकारी गराएर संस्कार गर्न लाग्यौं।'
परिवारले वडा अध्यक्षलाई फोन गरेर आफ्ना मान्छेहरू लामो समयदेखि सम्पर्कविहीन रहेको र शव फेला नपरे पनि संस्कार गर्न लागेको जानकारी गराएको थियो।
स्थानीय तहबाट पनि त्यसरी संस्कार गर्न सकिने जबाफ पाएपछि परिवारले कुशका शव बनाएर अन्तिम संस्कार गरेको हो।
आशाको अन्तिम ढोका पनि बन्द
भदौ १० गते भोटेकोशीमा आएको बाढीले धेरै परिवारलाई यसैगरी दोधारमा पारेको छ।
शव भेटिँदा कम्तिमा मृत्युको यथार्थ स्वीकार गर्न सकिन्छ। तर शवसमेत नभेटिँदा परिवार आशा र पीडाको बीचमा अड्किन्छ।
दिन बित्दै जाँदा त्यो आशा कमजोर हुँदै जान्छ।
अन्ततः संस्कार गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ।
तर संस्कार गरिसकेपछि पनि मनले कहाँ मान्छ र?
सायद त्यसैले बिहीबार पशुपति आर्यघाटमा तयार गरिएका ती कुशका शवमा शरीर थिएन। तर प्रत्येकसँग एउटा नाम थियो।
एउटा अनुहार थियो।
एउटा सम्बन्ध थियो।
र, थियो — अन्तिम बिदाइ दिन बाध्य भएको परिवारको पीडा।
बाढीले लगेकाहरू कहाँ छन् भन्ने प्रश्नको उत्तर भने अझै कसैसँग छैन।
-1746009348.jpg)
