बिहानीको सिरसिरे चिसो हावासँगै ‘बिहानको घामले दिनको लक्षण देखाउँछ’ भन्दै स्वप्निम ओछ्यानबाट जुरुक्क उठे। सिरक पन्छाएर ऐनाअघि उभिँदै कपाल कोरे, इष्टदेव सम्झिए।
आँगनमा थन्किएको, दर्ता नम्बर नै घस्रिएर मेटिन लागिसकेको त्यो पुरानो ‘खटारा’ बाइकलाई ढुकढुक पारिहेरी जोरले किक हाने।
दशौँ पटक ग्यारेज पुर्याएर ‘मर्मत गर्दा-गर्दै थकित’ भइसकेको, ओरालोमा ब्रेक समात्दा ‘झ्याइँ-झ्याइँ’ र उकालोमा सुकेको खोकीजस्तै ‘घर्रर-घर्रर’ गर्ने त्यो पुराना साथीलाई स्टार्ट गर्दै, मनभित्र एउटा अलग्गै उत्साह र उमङ्ग बोकेर उनी क्याम्पसतिर लम्किए।
‘आफ्नो कर्तव्य नै परम धर्म हो’ भन्ने निष्ठा बोकेका उनलाई के थाहा, नियतिको गर्भमा त अर्कै षड्यन्त्र कुसुमुसु पाकिरहेको रहेछ!
विद्यालयको गेटबाट छिर्ने बित्तिकै वातावरण मसानघाटजस्तै शून्य र केही अस्वाभाविक लाग्यो। सूचना पाटी अगाडि सधैँझैँ विद्यार्थीहरूको चराको बथानजस्तै ठुलै तँछाडमछाड र घुइँचो थियो, तर त्यहाँ सामान्य होहल्ला थिएन; बरु मौरीको गोलामा झैँ खुसुखुसु कानाफुसी र रहस्यमय नजरहरू ओहोरदोहोर गरिरहेका थिए।
नयाँ शैक्षिक सत्रको रुटिन टाँसिएको रहेछ। स्वप्निम पनि छातीमा अस्वाभाविक धुकधुकी बोकेर बिस्तारै भिड पन्छाउँदै अघि सरे। ‘अगुवा नै बाटो बिराउँछ’ भनेझैँ वर्षौँदेखि आफैँले हाड-छाला घोटेर हुर्काएको, विद्यार्थीहरूले आँखाका नानीझैँ रुचाएको त्यो मुख्य विषयको सोझो अगाडि पुगेपछि उनको नजर टक्क अडियो।
विषय त त्यही थियो, तर अहो! स्वप्निमको नाम त त्यहाँबाट यसरी बिलाएछ मानौँ उनी यो क्याम्पसका लागि एकादेशको कथा भइसके! उनको ठाउँमा अर्कै नयाँ सहकर्मीको नाम टिलिक्क टल्किरहेको थियो। मुखमा राम-राम, बगलीमा छुरा भनेको यही रहेछ!
स्वप्निमको छातीभित्र केही भारी वस्तु ‘ह्वाङ्ग’ भएर खस्यो, गोडा लगलग काँपे। न कुनै अघिल्लो छनक, न त एक शब्दको सोधपुछ! हिजोअस्तिसम्म 'तपाईंको अनुभव र मिहिनेत त क्याम्पसको बलियो खम्बा हो' भन्दै मक्ख पार्ने विभागका वरिष्ठ सरको मुस्कुराउँदो अनुहार कालो छायाझैँ उनको आँखाअघि नाचिरह्यो।
स्वप्निमको मनमा प्रश्नका ठुला-ठुला हुरी-बतास चल्न थाले। ‘हुने बिरुवाको चिल्लो पात’ भनेर गएको साल अर्का सहकर्मीले त्यही विषय पढाउँछु भन्दा उनैले खुसी-खुसी छाडिदिएका थिए। तर यसपालि? यसपालि त ‘बलेको आगो ताप्छन्, निभेको कसैले हेर्दैनन्’ भनेझैँ उनकै विषयमा, उनैलाई सुइँकोसम्म नदिई पछाडिबाट छुरा धसिइसकेको थियो।
‘सोझोको मुखमा बुजो’ भनेर चुप लाग्न स्वप्निमको स्वाभिमानले दिएन। उनले संयमित भएरै प्रशासनमा लिखित निवेदन दर्ता गराए, ‘वर्षौँदेखि आफ्नो भन्ठानेर हुर्काएको विषय यसरी बिना जानकारी चटक्कै फेरिनुको गुदी कुरो के होला?’
दिनहरू बिते, हप्ताहरू ढले, तर त्यो पत्र त ‘कागलाई बेल पाक्यो, हर्ष न विस्मात्’ जस्तै भयो; जवाफ कहिल्यै आएन। क्याम्पसका गल्लीहरूमा चहलपहल त उस्तै थियो, तर स्वप्निमका लागि भने चौतर्फी चिसो मौनताको पर्खाल उभ्याइयो।
‘दूध दिने गाईको लात सहनुपर्छ’ भन्दै जसलाई उनले आफ्नो असली अभिभावक र बाटो देखाउने गुरु ठानेका थिए, उहाँकै अहम्को घैँटोमा कतै चोट पुगेछ क्यार! आफूले औँला समातेर हिँडाएको मान्छे आफ्नै पखेटाले अलि माथि उड्न थालेपछि, ढोका खोलिदिने हातहरू नै त्यसै ढोकामा आग्लो लाउन तम्सिँदा रहेछन्।
काँढा फाल्ने हातेमालो हुनुपर्ने वरिष्ठता त, यहाँ त पर्दापछाडिबाट चलाइने विषालु हतियार पो बनेछ!
अघि सारेर सोधपुछ गर्नु, चित्त नबुझेका कुरा सरसल्लाहमा टुङ्ग्याउनु वा लिखित जानकारी दिनु पो विवेकशीलता त, समय तालिकाबाट सुटुक्क नाम पन्छाउनु त ‘दुलोभित्र मुसो छिरेझैँ’ विशुद्ध कायरता मात्रै त थियो!
हावामा ‘सिप्प’ चिसिँदै गएको चियाको कप हातमा समातेर स्वप्निल बरन्डाको डिलबाट चौरतिर हेर्न थाले। केटाकेटीहरू आफ्नै धुनमा हाँस्दै-खेल्दै थिए। उनीहरूलाई के थाहा, जुन संस्थाले उनीहरूलाई इमानदारिता र नैतिकताको आदर्श पाठ छाँट्छ, त्यही संस्थाको भित्री कुनामा भने कसैको दम्भ जोगाउन नियत र नियमहरू कौडीको भावमा लिलाम भइरहेका छन्!
कस्तो अचम्मको विडम्बना! ठुला-ठुला मञ्चहरूमा उभिएर 'मानव संसाधन व्यवस्थापन' र 'कर्मचारी हित'का ठुला पोका फुकाउने यो विद्यालयले आफ्नै पुराना र अनुभवी शिक्षकलाई एउटा सामान्य सोधपुछसम्म नगरी लत्त्याइदियो।
‘आफू ताक्छौ मुढो, बन्चरो ताक्छ घुँडो’ भनेझैँ यो संस्था कुन ओरालो बाटो जाँदै छ? गुणी मान्छेको कदर नगरी आफ्नै खुट्टामा बन्चरो हान्ने यस्ता संस्थाहरूले कस्तो पो दीर्घकालीन प्रगति गर्लान् र?
स्वप्निमको मनभित्रबाट गहिरो सुस्केरासँगै लोक-बोली उम्किएर आयो, ‘काम गर्ने कालु, मकै खाने भालु! न रह्यो बाँस, न बज्यो बाँसुरी। लै बरी लै!’
-1746009348.jpg)
