एउटा पुरानो पीपल थियो—
पुर्खाहरूको पसिना,
बुबाहरूको सपना
र छोराछोरीको भविष्य बोकेको
समयसँगै
त्यसमा केही ऐजेरु नामका परजीवी उम्रिए।
सत्तामा बसेर
देश बदल्ने कसम खानेहरू
खुले छाती यतै छन्
तर कारखाना बन्द भए,
चुला निभे,
रोजगारी हरायो,
युवाका हातमा डिग्री
र काँधमा पासपोर्ट थमाइयो
उनीहरू बिदेसिए।
आमाहरूले हात हल्लाए—
‘छिट्टै फर्किनू।’
छोराले भन्यो—
‘काम भए बाँच्ने मेसो भए
फर्किन्छु, आमा।’
कुर्सीमा बसेकाहरूले
सेवालाई सुविधा बनाए
राजधानी छाड्न नमान्नेहरू बढे
दुर्गमका कार्यालय रित्तिए।
एउटी वृद्धा
तीन दिनको बाटो हिँडेर आइन्—
एउटा हस्ताक्षरका लागि।
जवाफ आयो—
‘भोलि आउनुस्।’
उनले मनमनै भनिन्—
‘मेरो जीवनमा
भोलि कति बाँकी छ र?’
सरकारी कारखानाका मेसिन
धुलोमा निदाए।
प्रमुख फेरिए,
सञ्चालक समिति फेरियो,
सरकार फेरियो—
तर घाटा फेरिएन।
हेटौँडाको चिम्नी
धुवाँ होइन,
उत्तर खोजिरह्यो।
भृकुटी कागज
सुस्ताइरह्यो
गोरखकाली टायर
दगुर्ने दिन गनी रह्यो।
उता बजारमा
महँगी बढिरह्यो।
आमाले चामल नापिन्,
बुबाले औषधिको
मूल्य हेरे,
बच्चाले सोध्यो—
किन दाउराको धुवा खाइछौ?
ग्यासमा मासु पकाऊ के
‘आज मासु पाक्छ?’
आमा मुस्कुराइन्—
‘अर्को शनिबार।’
शनिबार धेरै आए
मासु आएन।
युवाले देशलाई सोध्यो—
‘पढेपछि काम कहाँ छ?’
देश मौन रह्यो।
विमानस्थल बोल्यो र बोलायो पनि
आइज ठुलो जहाजको मज्जा लिग।
गाउँका घरहरू खाली भए,
खेतमा बूढा हातहरू बाँकी रहे
रेमिट्यान्सले
अर्थतन्त्र धान्यो,
तर कसैले सोधेन—
‘कसको काँधमा?’
दोष कसको?
नेताको?
कर्मचारीको?
पत्रकारको?
बजारको?
व्यवस्थाको?
वा हाम्रो पनि?
किनकि
गलत देखेर चुप बस्नु,
झुटो खबरलाई क्लिक गर्नु,
घुसलाई ‘चलन’ भन्नु,
अयोग्यलाई योग्यभन्दा अघि सार्नु— यी सबैले
त्यही परजीवीलाई पोषण दिन्छन्।
तर आशा बाँकी छ
एउटा इमानदार कर्मचारीमा,
एउटा निर्भीक कलममा,
एउटा मेहनती किसानमा,
एउटा अनुसन्धानरत युवामा,
प्रश्न गर्न नछोडेको नागरिकमा
अनि जनताप्रति
जिम्मेवार बन्ने सरकारमा पनि
किनकि
परजीवीको आफ्नै जरा हुँदैन।
त्यसैले— एउटा–एउटा गरेर
स्वार्थ काटौँ,
मौनता काटौँ,
भ्रष्टाचार काटौँ,
झुट काटौँ।
सायद कुनै दिन
हाम्रा छोराहरूले
विमानस्थल होइन,
आफ्नै देशको बाटो रोज्नेछन्।
कुनै आमाले
‘फर्केर आउनू’ होइन,
‘यतै बस, बाबु’ भन्न पाउनेछिन्।
र त्यो पुरानो पीपल
फेरि हरियो हुनेछ।
त्यसको छहारीमा
एउटा बूढो मान्छे मुस्कुराउँदै भन्नेछ—
‘देश सकिएको थिएन,
थोरै समय लायो होला
मात्रै ऐजेरुले छोपेको थियो।’
