आज पनि हेमराजलाई फेरि अफिस पुग्न ढिला भयो। पछिल्ला तीन–चार दिनदेखि हेमराज अफिस ढिलो पुगिरहेको थियो।
सधैंजस्तै उसले मनमनै सोच्यो, आज पनि हाकिम रिसाउनेछ, उसलाई गाली गर्नेछ र अनुहार बिगारेर भन्नेछन्, ‘तपाईंले बिहे गर्नेबित्तिकै हरेक दिन अफिस ढिलो आउने नियम बनाउनु भयो। यदि तपाईं आफ्नी श्रीमतीको फरिया छोड्न सक्नुहुन्न भने जागिरबाट राजीनामा दिनुहोस्। कसैले केही भन्दैन र केही सुन्नु पर्दैन।’
हेमराजको विवाह भएको एक महिना पनि भएको छैन। आज जब हेमराज कार्यालय पुगे, हाजिरी रजिस्टर तोकिएको ठाउँमा राखिएको थिएन। प्रशासनको कर्मचारीलाई यसबारे सोध्दा उनले भने– ‘हाकिम साहबले आफ्नो क्याबिनमा रजिस्टर मगाउनुभएको छ। सरले तपाईं आएपछि पहिले क्याबिनमा पठाइदिनु भन्नुभएको छ।’
त्यसपछि हेमराज कार्यालय प्रमुखको क्याबिनमा पुगे। ढोकामा बसेको कार्यालय सहायकले हेमराजलाई देखेर मुस्कुरायो। उसको कुटिल मुस्कानबाट हेमराजले बुझिसकेका थिए कि आज हाकिम ऊसँग धेरै रिसाएको छ।
जब हेमराज कार्यालय प्रमुखको क्याबिनमा पुगे, हाकिमले उसलाई खाउँला जस्तो आँखाले हेरिरहेका थिए। हेमराज एउटा अपराधी जस्तै शिर निहुराएर हाकिमको अगाडि चुपचाप उभिरहेको थियो। हाकिमले रिसाउँदै ठूलो स्वरमा भन्यो, ‘श्रीमान् हेमराज, यो सरकारी कार्यालय हो, तपाईंको घर होइन। तपाईं ढिलो आएको लगातार चार दिन भइसक्यो। आज तपाईं के बहाना बनाउनुहुन्छ?’
हेमराजले हाकिमले भनेको कुराको कुनै जवाफ दिन सकेन। ऊ अपराधी जस्तै उभिएको थियो, सोच्दै थियो कि ढिलो आउनु उसको गल्ती थियो।
कार्यालय प्रमुखले फेरि भने, ‘तर आज तपाईं ढिलो आएकोमा सजाय पाउनु हुनेछ। यदि त्यो सजाय भुक्तान गर्न सकेनौ भने, म तपाईंको पदोन्नति पनि रोक्न सक्छु।’
यति भनिसकेपछि हाकिमले हेमराजलाई हेर्यो र एकछिन रोकिएर फेरि भन्यो, ‘के मैले दिएको सजाय भुक्तान गर्न तयार हुनुहुन्छ? मलाई भन्नुहोस्, किन चुप? मिस्टर हेमराज, ध्यान दिएर सुन्नुहोस्। आज राति तपाईंको नवविवाहित श्रीमतीलाई मैले भनेको स्थानमा ल्याउनुहोस्, केवल २ घण्टाको लागि मात्र। म त्यहाँ ठीक ८ बजे पर्खिरहनेछु। ढिलो आउनुको यो तपाईंलाई सजाय हो।’
त्यसपछि हेमराजले टाउको हल्लायो, हाजिरी रजिस्टरमा हस्ताक्षर गरेर आफ्नो क्याबिनमा आएर बस्यो। उसलाई हाकिमको यो रूप देखेर दिनभरि फाइलहरू हेर्न मन लागेन। कार्यालय प्रमुखले दिएको यो सजाय उसको घाँटीमा फाँसीको डोरीजस्तै थियो। कार्यालयका सबै कर्मचारीहरूलाई हाकिमको व्यभिचारी व्यवहारको बारेमा थाहा थियो।
कार्यालयका महिला कर्मचारीहरू पनि हाकिमको शिकार भइसकेका गाईँगुईँ हल्ला थियो। त्यसैले हाकिमले आजकल महिला कर्मचारीलाई केही भन्दैनन्। यदि आज हेमराजले आफ्नो श्रीमतीलाई हाकिमको अगाडि लैजान सकेन भने, अनेक दोष देखाएर उसको पदोन्नति रोक्न सक्छ। आफ्नो पदोन्नतिको लागि, हेमराजले आफ्नो श्रीमतीको इज्जतलाई दाउमा लगाउनु पर्नेछ। यो अपराध गरेर हेमराज आफ्नो श्रीमतीको नजरमा खस्न चाहँदैनथ्यो। यस क्षणमा, हेमराजले आफूलाई अभिमन्युजस्तै चक्रव्यूहमा फसेको पाए जहाँबाट उसले बाहिर निस्कने कुनै बाटो देखेन।
अनायास उसको ध्यान बिहानको एउटा घटनामा गयो। अफिस जान हतार–हतार हिँड्दै गर्दा फोहोर लुगा लगाएकी तर जवान एउटी सुन्दर मगन्ते महिलासँग जम्काभेट भएको थियो। त्यो महिलाले हरेक युवकलाई हात फैलाउँदै १०–२० रुपैयाँ मागिरहेकी थिइन्। केही लोग्ने मानिसहरूले महिलाको हातमा पैसा राखेर हत्केला छोइरहेका थिए।
ती महिलाले च्यातिएको र फोहोर साडी लगाएकी थिइन्। कपाल छरिएको थियो। अफिस जान ढिलो भएकोले हेमराज छिटोछिटो हिँडिरहेको थियो। उसलाई पछ्याइरहेकोले धेरै पटक गाली गरेको थियो। तैपनि हेमराजलाई पछ्याइरहेकी थिइन्। त्यसपछि हेमराजले रिसाउँदै भनेको थियो, ‘मैले तिमीलाई भनिसकेँ, मसँग पैसा छैन, तैपनि तिमी निर्लज्ज भएर मेरो पछि लागिरहेकी छौ।’
‘तपाईं किन झूट बोल्नुहुन्छ दाजी...’ हेमराजको हप्काइ सुनेर पनि महिलाले मुस्कुराउँदै भनिन्, ‘मलाई विश्वासै लाग्दैन कि तपाईंसँग पैसा छैन।’
‘हरे, तिम्रा हातखुट्टा ठीक भएर पनि किन माग्दै छौ? तिमीलाई अलिकति पनि लाज लाग्दैन?’
‘के को लाज दाजी? जसलाई लज्जा लाग्छ नि, उसको जीवन बर्बाद हुन्छ,’ महिलाले सहजै जवाफ दिइन्।
‘तिम्रो हातखुट्टा ठीक छ, मेहनत–मजदुरी गर्नु।’
‘दाजी, १०–२० रुपैयाँ दिएर तपाईं गरिब हुने छैन,’ हेमराजले हप्काए पनि महिलाले निर्लज्जतापूर्वक भनिन्।
‘कस्तो आइमाई हौ तिमी, मेरो पछि–पछि लागिराखेको?’ हेमराजले खल्तीबाट दश रुपैयाँ निकालेर महिलालाई दिँदै भने, ‘अब मेरो पछि नलाग्नु।’ यति भन्दै हेमराज हिँड्न थाल्यो।
त्यसपछि पनि महिलाले उसको बाटो छेक्दै भनिन्, ‘दाजी, यदि तपाईंलाई रातिको लागि मेरो आवश्यकता पर्यो भने तपाईं जहाँ बोलाउनुहुन्छ म त्यहाँ आउनेछु। मेरो घर तरकारी बजारको नजिकको बस्तीमा छ। मेरो नाम सुन्तली हो।’
त्यतिबेला हेमराजले जवाफ नदिई अगाडि बढेको थियो। झट्ट हेमराजले सुन्तलीलाई आज आफ्नो श्रीमतीको रूपमा हाकिमको अगाडि लैजाने सोच बनायो। आजसम्म हाकिमले हेमराजको श्रीमतीलाई देखेको छैन। विवाहको दिनमा हाकिम भ्रमणमा बाहिर गएका थिए। उसले त्यही सुन्तलीसँग कुरा गर्ने विचार गर्यो।
बेलुकी अफिसबाट निस्केपछि हेमराजलाई छिट्टै घर जाने मन भएन। तरकारी बजारमा गएर सुन्तलीलाई खोज्ने सोच बनायो। उसले आफ्नो श्रीमतीलाई फोन गरेर अफिसमा धेरै काम भएकोले घर ढिलो आउने जानकारी गरायो।
तरकारी बजार नजिकको बस्तीमा पुग्नेबित्तिकै हेमराजले बिहानको त्यही सुन्तलीलाई झुपडी नजिकै उभिरहेको देखे। सुरुमा हेमराजले उसलाई चिन्न सकेको थिएन। बिहानको मगन्ते सुन्तली र अहिलेको सुन्तलीमा धेरै फरक थियो।
यसबेला पूर्ण रूपमा सजिएर उभिएकी सुन्तली मेनकाजस्तै देखिएकी थिइन्। त्यसपछि सुन्तली हेमराजको छेउमा आएर भनिन्, ‘दाजी, तपाईंले मलाई चिन्नुभएन? म बिहानको सुन्तली हुँ। मलाई थाहा थियो तपाईं आउनुहुनेछ। भन्नुस्, मलाई कहाँ लैजानुहुन्छ?’
‘तिमीले मलाई कसरी चिन्यौ?’ हेमराजले सुन्तलीलाई सोध्यो।
‘जब मैले बिहान तपाईंसँग भिख मागिरहेको थिएँ, मैले त्यतिबेला नै बुझिसकेको थिएँ,’ सुन्तलीले भनिन्, ‘दाजी, त्यसरी माग्नुको बहानामा मैले ग्राहक खोज्छु। भन्नुस्, तपाईंले मलाई कहाँ लैजानुहुन्छ? तर मलाई लैजानुअघि, मेरो एउटा शर्त छ?’
‘के सर्त?’
‘तिमी मेरी श्रीमती भएर जानुपर्छ।’
‘दाजी, तपाईंको बाध्यता के हो?’
‘म तिमीलाई मेरो बाध्यताको बारेमा पछि भन्नेछु,’ हेमराजले भने।
हेमराजले सुन्तलीलाई आफ्नो बारेमा सबै कुरा सुनायो। त्यसपछि सुन्तली झुपडीभित्र गइन्। उनी विवाहित महिला बनेर निस्किन्। सिउँदोमा सिन्दूर, घाँटीमा मंगलसूत्र, दुवै हातमा चुरा, नयाँ रातो साडीमा सजिएर, यदि कुनै अपरिचित व्यक्तिले सुन्तलीलाई देख्यो भने उसलाई पनि हेमराजकी श्रीमती हुन् भन्ने लाग्ने थियो।
सुन्तलीले पहिले नै यसको पारिश्रमिक मूल्य ५००० रुपैयाँ तोकेकी थिइन्। हेमराजले पहिले नै २००० दिइसकेको थियो र बाँकी ३००० रुपैयाँ काम सकिएपछि दिने भनिएको थियो। त्यसपछि, निर्धारित समयमा हेमराजले सुन्तलीलाई आफ्नो श्रीमतीको रूपमा भनेको स्थानमा लगे। हाकिमले पर्खिरहेको थियो।
दुई घण्टापछि हाकिमले हेमराजलाई फिर्ता लैजान फोन गरेर बोलायो। यो दुई घण्टासम्म हेमराज यताउता भौँतारिरह्यो। यस्तो अफ्ठ्यारो समयमा सुन्तली हेमराजको लागि सहारा बनेर आएकी थिइन्। दुई घण्टापछि हेमराजले सुन्तलीलाई लिएर बाटोमा आयो। एकान्तमा सुन्तलीले भनिन्, ‘दाजी, मैले तपाईंको हाकिमलाई खुसी बनाइदिएको छु।’
‘सुन्तली, धेरै–धेरै धन्यवाद।’
हेमराजले यसो भनेपछि सुन्तलीले भनिन्, ‘सुन्तलीले कसैबाट पनि धन्यवाद लिँदैन दाजी। यो पापी पेटको लागि यो सब गर्नु परेको छ।’
हेमराजले सुन्तलीलाई बाँकी रकम दियो। सुन्तलीले आफ्नो ब्लाउजमा पैसा घुसार्दै भनिन्, ‘यदि मलाई फेरि श्रीमती बन्न आवश्यक पर्यो भने, भन्नुहोला, म हाजिर हुनेछु।’
हेमराजले सहमतिमा टाउको हल्लायो। त्यसपछि उनीहरू छुट्टिए। आजकल जब हेमराज ढिलो अफिस पुग्छ, हाकिमले उसलाई केही भन्दैनन्। हिजोआज हाकिम हेमराजसँग खुसी हुन थालेको थियो।
महिना दिनभित्रै हेमराजको बढुवा भयो र उसको अर्को सहरमा सरुवा पनि भयो। हेमराजलाई अझै पनि सुन्तलीको याद आउँछ। यदि सुन्तली उसको जीवनमा भेट नभएको भए उसको पदोन्नतिमा विलम्ब हुन सक्थ्यो।
.JPG)
-1790072299.jpg)
-1746009348.jpg)
