तानाशाही व्यवस्थाको बचाउ गर्नेले सबभन्दा धेरै स्थिरतामा जोड दिन्छन्। र, प्रजातान्त्रिक व्यवस्था अस्थिर हुन्छ भन्दै आलोचना गर्छन्।
नेपालमै पनि कतिले धेरै अस्थिरता भएकाले 'दयालु तानाशाह' ले मात्रै देश बनाउन सक्ने जिकिर गर्छन्।
कम्युनिस्ट राष्ट्र भियतनाममा भने भो भान थुओङले राष्ट्रपति भएको १४ महिनामै भर्खरै राजीनामा दिए। नुयन सुआन फुकले राष्ट्रपति भएको दुई वर्ष पनि नपुग्दै राजीनामा दिए। त्यसपछि पद सम्हालेका थुओङले पनि राजीनामा दिएपछि पार्टी प्रमुख नुयन फु ट्रंगको स्थिरताको नारामाथि प्रश्न उठेको छ।
अर्कोतर्फ चीन-अमेरिका प्रतिस्पर्धाको एक प्रमुख कडी रहेका कारण भियतनाममा राष्ट्रपति छिटो-छिटो हट्नुले विश्वकै ध्यान आकर्षण गरेको छ।
अमेरिकालाई आधा शताब्दीअघि युद्धमा हराएको कम्युनिस्ट भियतनामको वैदैशिक सम्बन्धका अचम्मका आयाम छन्। दुवै देशमा कम्युनिस्ट शासन भएका नाताले चीनसँग उसको राम्रो सम्बन्ध भए पनि धेरै घनिष्ठ सम्बन्ध पनि छैन। अमेरिकी सेनाले भियतनाम छाडेको ६ वर्षमै चीनले सन् १९७९ मा भियतनाममाथि आक्रमण गर्यो। र, अमेरिकाको जस्तो शर्मनाक परिणाम बेहोर्यो।
अहिले पनि चीन र भियतनामबीच जमिन र समुद्र दुवैखाले सीमा विवाद छन्।
चीनले जस्तै व्यापारमा केही खुलापन अँगालेर पछिल्ला दशकमा द्रुत आर्थिक विकास हासिल गरेको भियतनामलाई पछिल्ला वर्षमा बढ्दो चीन-अमेरिकाको प्रतिस्पर्धाले झन् फाइदा भएको छ। चीन छाडेर धेरै कलकारखाना भियतनाम सरेका छन्।
कम्युनिस्ट पार्टी प्रमुख ट्रंगले 'बेम्बु डिप्लोमेसी' भन्दै पछिल्ला वर्षमा चीन र अमेरिका दुवैसँग राम्रो सम्बन्ध राखेका छन्। बाँसको बलियो जरा र लचिलो हाँगा हुने भए जस्तै यो नीतिले पनि भियतनामको विदेश सम्बन्ध लचिलो र बलियो बनाएको उनी दावी गर्छन्।
चीनबाट हुन सक्ने सुरक्षा खतरा कम गर्न भियतनामले अमेरिकाको सहयोग अपेक्षा गर्छ। अर्कोतर्फ अमेरिकासँगको राम्रो सम्बन्ध र आर्थिक विकासका कारण कम्युनिस्ट शासनमा आउन सक्ने खतरा कम गर्न चीनसँग सहकार्य गर्छ।
'बेम्बु डिप्लोमेसी' लाई अझ बलियो पार्न भियतनामले सन् २०१९ मा आफूले नगर्ने चारवटा काम पनि घोषणा गर्यो। कसैसँग पनि सैनिक गठबन्धन, कुनै एक देशविरूद्ध अर्को देशलाई साथ दिने, विदेशी सैनिक राख्ने, कसैविरूद्ध शक्ति प्रयोग गर्ने वा गर्छु भनेर धम्की दिने चार कुरालाई निषेध गर्यो।
तर पनि चीनसँग सीमा विवादका कारण भियतनामले अमेरिकासँग नौसैनिक तालमेल गर्छ। सेप्टेम्बर २०२३ मा अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेन भियतनाम भ्रमणमा आएका बेला अमेरिकासँगको सम्बन्धलाई चीनसँगको जस्तै 'बृहत् रणनीतिक साझेदारी' मा बढुवा गर्यो। रक्षा सहकार्य गर्ने घोषणा गर्यो।
बाइडेन फर्किएको तीन महिना पनि नबित्दै चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङ भियतनाम पुगे र दुवै देशले सबै खाले राजनीतिक र सुरक्षा खतरा रोक्न वा कम गर्न कुनै कसर बाँकी नराख्ने घोषणा गरे।
यसरी आफ्नो स्वार्थका लागि दुई महाशक्तिसँग चतुरतापूर्वक सन्तुलित सम्बन्ध राखेको भियतनाममा छिटो-छिटो राष्ट्रपति परिवर्तन भएपछि सबैले चासो देखाएका छन्।
भन्नका लागि भियतनाममा कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव, राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र राष्ट्रिय सभाका सभामुखबीच शक्ति बाँडिन्छ। तर चार स्तम्भमध्ये पार्टी प्रमुख नै सबभन्दा बलिया हुन्छन्।
चीनमा सी जिनपिङ जस्तो सर्वशक्तिमान नभए पनि पार्टी प्रमुख ट्रंग शक्तिशाली नै छन्। तर ट्रंगको प्यारो मान्छे भनेर चिनिएका थुओङले एक्कासि राजीनामा दिएपछि सबै आश्चर्यमा परेका छन्।
सन् २०११ देखि कम्युनिस्ट पार्टी प्रमुख रहेका ट्रंग अक्टोबर २०१८ देखि अप्रिल २०२१ सम्म आफैं राष्ट्रपतिको पद पनि सम्हालेका थिए।
उनी पछि राष्ट्रपति भएका फुकले जनवरी सन् २०२३ मा राजीनामा दिँदा कोरोना महामारीका बेला 'टेस्ट किट' किन्दा भएको भ्रष्टाचारको जिम्मेवारी लिएका थिए। थुओङले राजीनामा दिनुको कारण भने खुलाइएको छैन।
चीनमा सीले चलाएजस्तै ट्रंगले पनि भ्रष्टाचारविरूद्ध अभियान चलाएका छन्। तर 'दन्किरहेको भट्टी' नाम दिइएको सो अभियानको ज्वालाले थुओङलाई लपेटेको हो वा अन्य कारणले हटाइएको भन्ने यकिन छैन।
सन् २०२१ देखि अहिलेसम्म चार पोलिटब्युरो सदस्यलाई हटाइएको औल्याउँदै साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले भने भ्रष्टाचारका कारण थुओङलाई हटाइएको नभएर यसलाई सन् २०२६ मा हुने पार्टी अधिवेशन अघिको आन्तरिक संघर्ष भनेको छ।
ट्रंगपछि पार्टी प्रमुख को हुने भन्ने होडका कारण पनि उनलाई हटाइएको हुन सक्छ।
फुकले सन् २०२३ मा राजीनामा दिएको बेलाजस्तै हाललाई उपराष्ट्रपति भो थी आन सुआन कार्यवाहक राष्ट्रपति बनेकी छिन्। कम्युनिस्ट पार्टीले नयाँ राष्ट्रपति घोषणा गरेपछि ट्रंगको कार्यकालपछि पार्टी प्रमुख को हुन्छ भन्ने अलिक स्पष्ट हुनेछ।
(अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
