पश्चिम बंगाल विधानसभा निर्वाचनको नतिजा सार्वजनिक भइसकेको छ।
भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) २९४ मध्ये २०६ सिट जित्दै पश्चिम बंगालबाट पहिलो पटक सरकार गठन गर्न गइरहेको छ। ममता बनर्जीको तृणमूल कांग्रेस (टिएमसी) भने १५ वर्षको शासनपछि घटेर ८० सिटमा सीमित भएको छ।
यसरी पश्चिम बंगालमा पहिलो पटक भाजपा उदय हुनुमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यम बिबिसीले चारवटा कारण औंल्याएको छ।
१) सत्ता-विरोधी लहर वा हिन्दू मतहरूको ध्रुवीकरण
कतिपय सांसदले टिएमसीको १५ वर्षको शासनपछि सत्ता-विरोधी लहर हुनु सामान्य भए पनि खासगरी हिन्दू मतदाता भाजपातर्फ एकजुट हुनुले यो जित हासिल भएको बताएका छन्।
कलकत्ता विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक हिमाद्रि चटर्जी भने बंगालमा भाजपा जित्नुको श्रेय केवल हिन्दू मतको ध्रुवीकरणलाई दिनु गलत बुझाइ भएको बताउँछन्।
उनका अनुसार, भाजपाको जित हिन्दू ध्रुवीकरणभन्दा पनि टिएमसीविरूद्धका मत एकजुट हुनु हो।
कांग्रेसले ती मत आफ्नो पक्षमा ल्याउन सक्थ्यो तर सक्रिय भएन। भाजपाले यहाँ सन् २०१४ पछि लगातार आफ्नो मत प्रतिशत बढाउँदै आएको छ। २०१६ देखि २०२६ सम्म हेर्दा मत र सिट दुवै बढेका छन्।
'ममता सरकारप्रति जनतामा असन्तुष्टि थियो। विकल्पका रूपमा भाजपा देखियो,' उनले भने, 'त्यसैले जनताले भाजपा रोजे। धार्मिक ध्रुवीकरणको कुरा गर्नेहरूका लागि तथ्य के हो भने १९५० पछि बंगालमा दंगा भएको छैन।'
वरिष्ठ पत्रकार प्रसून आचार्य भने यस्तो नतिजाको अनुमान नभएको बताउँछन्।
'सत्ता-विरोधी लहर त थियो, तर भाजपा जित्नुको कारण केवल त्यही होइन। स्थानीय नेता र कार्यकर्ताबाट जनता निकै आजित थिए। साथै हिन्दू मतहरूको एकजुटताबाट पनि भाजपालाई फाइदा भयो,' उनले भने।
२) एसआइआरको भूमिका
थिंक ट्यांक 'सबर इन्स्टिच्युट' ले पश्चिम बंगालमा एसआइआर (स्पेसल इन्टेन्सिभ रिभिजन) को तथ्यांक विश्लेषण गरेको छ।
संस्थाका निर्देशक साबिर अहमदका अनुसार, यो चुनावमा करिब ३१ लाख मानिसले मतदान गरेनन्। धेरै सिटमा हार-जितको अन्तर कम हुने भएकाले एसआइआरले पनि भाजपालाई फाइदा पुर्याएको देखिन्छ।
उनले भने, 'धार्मिक ध्रुवीकरण पनि भएको छ, विशेषगरी सहरी क्षेत्रमा। मानिसहरूमा अल्पसंख्यक बहुसंख्यक हुने डर फैलाइएको थियो।'
३) कमजोर वाम मोर्चा र कंग्रेस
यस चुनावमा मुख्य प्रतिस्पर्धा टिएमसी र भाजपाबीच मात्र देखियो। कांग्रेस र सिपिआई (एम) प्रभावहीन देखिए। जनतामा टिएमसीलाई यी दलहरूले हराउन सक्दैनन् भन्ने धारणा थियो। त्यसैले टिएमसीविरोधी मत सबै भाजपातर्फ गए।
कंग्रेसका प्रदेश अध्यक्ष शुभांकर सरकार आफ्नै क्षेत्रमा चौथो स्थानमा थिए। प्रियंका गान्धीले पनि बंगालमा कुनै सभा गरिनन्।
४) मुस्लिम मत विभाजन
विश्लेषक पार्थ दासका अनुसार, टिएमसी हार्नुको कारण हिन्दू मत ध्रुवीकरण होइन, मुस्लिम मतको विभाजन हो।
मुस्लिम मत विभाजित भएका कारण भाजपा लाभान्वित भएको विश्लेषक अभिजीत मजुमदार बताउँछन्।
तर जादवपुर विश्वविद्यालयका प्राध्यापक अब्दुल मतीन यससँग सहमत छैनन्।
उनका अनुसार, मुस्लिम मत विभाजित भएको भन्नु गलत हो। मतदाताले आफूलाई मनपर्ने उम्मेदवारलाई मतदान गरेका हुन्।
-1746009348.jpg)
