अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङलाई चीनले अमेरिकाबाट हतियार किन्न चाहन्छ कि भनेर सोधेको खुलासा भएको छ।
चीनका लागि अमेरिकी राजदूत डेभिड पर्ड्युले आइतबार फक्स न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले सीसँग यस्तो प्रश्न गरेको बताएका हुन्।
'राष्ट्रपति ट्रम्पले लगातार भन्ने गरेका छन्, हामी विश्वका अरू देशलाई पनि हतियार बेच्छौं। उनले एक पटक राष्ट्रपति सीलाई नै 'के तिमी केही हतियार किन्न चाहन्छौ?' भनेर सोधेका थिए,' पर्ड्युले भने।
ट्रम्प र सीबीच गत साता वासिङ्टनमा भएको भेटवार्तापछि पर्ड्युले यस्तो खुलासा गरेका हुन्।
तर उनले ट्रम्पले सीसँग यस्तो कुरा यही भेटमा गरेका हुन् वा यसअघि मेमा बेइजिङमा भएको भेट क्रममा भनेका हुन् भन्ने स्पष्ट पारेनन्। सीले त्यस्तो प्रस्तावप्रति के प्रतिक्रिया दिए भन्ने पनि सार्वजनिक भएको छैन।
अमेरिकाले ताइवानलाई करिब १४ अर्ब डलर बराबरको नयाँ हतियार बिक्री गर्ने विषयमा निर्णय लिन नसकिरहेको बेला यो भनाइ आएको भनेर फाइनान्सियल टाइम्सले लेखेको छ।
ट्रम्प–सी भेटअघि चीनले अमेरिकालाई ताइवानलाई हतियार बिक्री रोक्न दबाब दिने अपेक्षा गरिएको थियो। चीनले ताइवानलाई आफ्नो भूभाग मान्दै आएको छ र अमेरिकी हतियार बिक्रीको निरन्तर विरोध गर्दै आएको छ।
ताइवानको हतियार बिक्री अझै अनिश्चित
ताइवानलाई प्रस्तावित करिब १४ अर्ब डलरको हतियार प्याकेज कहिले स्वीकृत हुन्छ भन्ने आफूलाई थाहा नभएको पर्ड्युले यसअघि नै बताएका थिए।
'राष्ट्रपति ट्रम्पको आफ्नै समयतालिका छ,' उनले भनेका थिए।
मेमा बेइजिङमा सीसँग भेटेपछि ट्रम्पले ताइवानलाई हतियार बिक्री गर्ने विषयलाई चीनसँगको वार्तामा 'राम्रो कार्ड' का रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बताएका थिए। त्यसपछि उक्त प्याकेजको स्वीकृति रोकिएको छ।
तर पर्ड्युले ट्रम्पको ताइवान सम्बन्धी नीतिमा कुनै परिवर्तन नभएको दाबी गरेका छन्। उनले ट्रम्प ताइवानप्रति आफूले देखेको सबभन्दा बलियो समर्थन गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपतिमध्ये एक भएको बताएका छन्।
चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाका अनुसार गत साता ट्रम्पसँगको भेटमा सीले 'ताइवान स्वतन्त्रता' को विरोध गर्ने आफ्नो अडान अमेरिकाले कायम राख्नुपर्ने बताएका थिए।
अमेरिकी सरकारले भने ट्रम्पले चीनलाई हतियार बिक्री गर्ने कुनै योजना नरहेको स्पष्ट पारेको छ।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार अमेरिकी कानुनले चीनलाई अमेरिकी हतियार बिक्री गर्न रोक लगाएको छ र चीनलाई हतियार बेच्ने कुनै प्रस्ताव वा योजना छैन।
'मजाक भए पनि संवेदनशील विषय'
ट्रम्पको भनाइ सार्वजनिक भएपछि एसियाली सुरक्षा मामिलाका विज्ञहरूले यसलाई असामान्य टिप्पणीका रूपमा हेरेका छन्।
अमेरिकाको एसिया सुरक्षा मामिलाका विज्ञ ज्याक कुपरले चीनलाई अमेरिकी हतियार बिक्रीको कुरा गर्नु र अर्कोतर्फ ताइवानलाई प्रस्तावित हतियार बिक्री रोकिरहनु बीचको विरोधाभासबारे प्रश्न उठाएका छन्।
पूर्वअमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्ल्यू बुसका एसिया सल्लाहकार डेनिस वाइल्डरले भने ट्रम्पले सीलाई 'जिस्क्याउन' वा अमेरिकी हतियारको श्रेष्ठता देखाउन यस्तो कुरा गरेको हुन सक्ने बताएका छन्।
तर यस्तो विषयमा मजाकसमेत गर्दा ताइवान र पूर्वी एसियाका अमेरिकी साझेदारहरूमा अमेरिकाको प्रतिबद्धताबारे थप शंका उत्पन्न हुन सक्ने उनको भनाइ छ।
यसअघि ट्रम्प सरकारले गत डिसेम्बरमा ताइवानका लागि ११ अर्ब १० करोड डलर बराबरको हतियार बिक्री स्वीकृत गरेको थियो।
पर्ड्युका अनुसार सन् १९७९ पछि कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले ताइवानलाई स्वीकृत गरेकोभन्दा ट्रम्पको कार्यकालमा स्वीकृत हतियारको मात्रा ५० प्रतिशतभन्दा बढी छ।
तर ताइवानले अहिले करिब १४ अर्ब डलरको नयाँ प्याकेजको स्वीकृतिको प्रतीक्षा गरिरहेको छ।
अमेरिकाका लागि ताइवानका दूत अलेक्जेन्डर युईले आइतबार सिबिएस न्युजसँग कुरा गर्दै अमेरिकाले लामो समयदेखि ताइवानको प्रमुख हतियार आपूर्तिकर्ताका रूपमा भूमिका निर्वाह गर्दै आएको भन्दै नयाँ प्याकेज छिट्टै स्वीकृत हुने आशा व्यक्त गरे।
'हामी त्यो हतियार प्याकेज सकेसम्म चाँडो प्राप्त गर्न चाहन्छौं,' उनले भने।
अमेरिका ताइवानलाई औपचारिक रूपमा स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा मान्यता दिँदैन। उसले एक चीन नीति अनुसार कम्युनिस्ट चीनलाई चीनको सरकारका रूपमा मान्यता दिन्छ। तर ताइवानमाथि चीनको सार्वभौमसत्ताको दाबीलाई अमेरिकाले स्वीकार गरेको छैन। अमेरिकी कानुनले ताइवानलाई आफ्नो आत्मरक्षाका लागि आवश्यक सैन्य सामग्री उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ।
यसैबीच, ट्रम्पले सीसँग चीनलाई अमेरिकी हतियार बेच्ने सम्भावनाबारे प्रश्न गरेको पर्ड्युको खुलासापछि पनि त्यस्तो बिक्रीका लागि कुनै औपचारिक प्रस्ताव वा योजना अघि बढेको देखिएको छैन।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
-1788334994.jpg)
