'विस्थापन हुँदा समुदायसँगै केही अदृश्य पीडितहरू पनि पछाडि छुट्छन्। ती जनावरहरू, जो यस क्रममा बेवारिसे बन्छन्, घाइते हुन्छन् वा मर्छन्। आज, जब बुलडोजरले घरहरू भत्काइरहेका छन्, धेरै जनावरहरू अन्योल र असुरक्षित अवस्थामा छन्। दुःखको कुरा, उनीहरूको पीडा प्रायः बेवास्ता गरिन्छ र सरकारी निर्णयहरूमा समेटिँदैन।'
सरकारले शनिबार थापाथली, गैरीगाउँ र मनोहरा सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चलाएपछि साँझ एनिमल नेपालले आफ्नो फेसबुक पेजमा लेखेको स्ट्याटस हो यो।
जसरी मानिसहरू घर छाडेर टाढा जाँदा आफ्नो टोल, बस्ती, छरछिमेक र त्यहाँको वातावरण सम्झेर न्यास्रिन्छन्, जनावरहरूलाई पनि त्यस्तै न्यास्रो महसुस हुन्छ।
शनिबार बिहान काठमाडौंको थापाथली सुकुम्बासी बस्तीमा चलेको डोजरले वर्षौंदेखि त्यो ठाउँलाई 'घर' बनाएर बसेका मानिसहरू मात्र विस्थापित गराएन, त्यही बस्तीमा आश्रित कुकुर, बिरालो र अन्य केही जनावरको बासस्थान पनि नष्ट गर्यो।
बस्तीमा खिचिएका तस्बिर र भिडिओहरूमा उजाडिएका घर र मान्छेका टुटेका सपना सँगसँगै अलमलिएका र छटपटिएका कुकुर र बिरालाहरू पनि देखिए।
मान्छेको पीडा मान्छेले नबुझ्ने यो समय ती कुकुर र बिरालाको छटपटीमा भने आफ्ना 'मालिक' को पीडाबोध महसुस भइरहेको थियो।
तर केही व्यक्ति र समूह यस्ता पनि छन्, जसले सुकुम्बासी बस्तीमा चलेको डोजरले आहत पशुहरूको पीडा महसुस गरे।
उनीहरू तुरून्तै सुकुम्बासी बस्ती पुगे र त्यही बिचल्लीमा परेका कुकुर, बिरालो, गाई लगायत थुप्रै पशुको उद्धार गरे।
त्यसैमध्ये एक संस्था हो, एनिमल नेपाल।
थापाथली सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चल्न सुरू भएपछि दिउँसो करिब १ बजे एनिमल नेपालको टोली हतारिँदै त्यहाँका जनावरको अवस्था बुझ्न गएको थियो।
उनीहरूका अनुसार कतिपय घरपालुवा कुकुरलाई विस्थापित परिवारले आफूसँगै लिएर गएका छन्। त्यसबाहेक बस्तीमा आश्रित कुकुर, बिरालोलाई भने अलपत्र अवस्थामा उद्धार गरिएको संस्थाका टिम सदस्य सुलक्षणा राणा बताउँछिन्।
थापाथलीबाट उद्धार गरिएकामा तीनवटा कुकुर, दुईवटा बिरालो, दुईवटा कुखुरा र केही चल्ला छन्।
यी पशुपन्छीलाई सुरूमा बस्तीमै प्राथमिक उपचार गरिएको थियो। त्यसपछि बस्ने ठाउँ नभएका वा स्वास्थ्य कमजोर भएका जनावरलाई एनिमल नेपालले आफ्नै सेल्टरमा ल्याएको छ।
उद्धार गरिएका केही जनावरलाई सामान्य चोटपटक लागेको भए पनि अधिकांशको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको उनले बताइन्।
उनका अनुसार सुकुम्बासी बस्तीमै एउटा परिवारसँग गाई, गोरू र बाच्छा थिए। त्यसको हेरचाह गर्न सेल्टरमा ल्याउने प्रस्ताव गर्दा उनीहरू नमानेको सुलक्षणाले बताइन्।
'सिन्धुपाल्चोकको एउटा परिवार हामीले भेट्यौं। उहाँहरूको घरखेत बाढीले बगाएपछि यहाँ सुकुम्बासी बस्तीमा आएर बस्न थाल्नुभएको रहेछ। उहाँहरूसँग दुईवटा गाई, दुईवटा गोरू र एउटा बच्छा थियो,' सुलक्षणाले भनिन्, 'उहाँहरूले हामी आफै बेघर हुन लागेका बेला यी जनावरको हेरचाह गर्न गाह्रो हुन्छ भन्नुभयो। त्यसपछि हामीले नै केही दिनका लागि आफ्नो सेल्टरमा राखेर हेरचाह गर्ने प्रस्ताव गर्यौं, तर उहाँहरू मान्नुभएन।'
उनका अनुसार काठमाडौं महानगरपालिकाका नगर प्रहरीले ती जनावरलाई त्यहीँ सानो झुप्रो बनाएर राख्ने र चार दिनभित्र उचित व्यवस्था गर्ने बताएका छन्।
'हामी ती जनावरको स्वास्थ्य अवस्थाबारे नियमित सम्पर्कमा छौं,' उनले भनिन्।
सुलक्षणाले सुकुम्बासी बस्ती भ्रमण गर्दा त्यहाँका बासिन्दाले आफ्ना जनावरप्रति गहिरो माया देखाएको अनुभूति पनि गरिन्। आफै बेघर भएका बेला पनि पशुपन्छीलाई सकभर सँगसँगै लग्ने प्रयास गरेको उनले बताइन्।
‘एक जना महिला त्यस्तो समय पनि आफ्नो हराएको बिरालो खोज्दै हुनुहुन्थ्यो,' उनले भनिन्, 'हामीले पनि सहयोग गर्यौं, तर भेटिएन। सायद ठूलो आवाजका कारण त्यो बिरालो कतै भागिसकेको हुनुपर्छ।'
उनले सिनामंगल गैरीगाउँको अर्को एउटा घटना पनि सुनाइन्।
डोजरको आवाजले डराएर एउटा कुकुर खोलामा खसेछ। त्यो कुकुरलाई बचाउन छिमेकी घरकी एक किशोरी खोलामा पसेकी थिइन्।
'त्यति बेला ती किशोरीको आफ्नै घर भत्किँदै थियो। त्यस्तो पीडाबीच पनि उनले आफूभन्दा असहाय पशुलाई मद्दत गर्ने साहस जुटाइन्,' सुलक्षणा भनिन्।
उनका अनुसार गैरीगाउँबाट उद्धार गरिएको त्यो कुकुरलाई अहिले एनिमल नेपालकै सेल्टरमा राखिएको छ।
'अहिले त्यो कुकुर हाम्रै हेरचाहमा छ। निकै डराएको र तनावमा छ। केही समयको हेरविचारपछि ऊ विस्तारै यो आघातबाट बाहिर निस्कन्छ भन्ने हामीलाई विश्वास छ,' उनले भनिन्।
एनिमल नेपालले अन्य सुकुम्बासी बस्तीका हकमा स्थानीयसँग सहकार्य गरी त्यहाँका पशुलाई खाना खुवाउने र आर्थिक सहयोग गर्ने योजना बनाएको छ।
यसै अनुरूप आइतबार दोस्रो दिन पनि एनिमल नेपालको टोली सिनामंगल पुगेको सुलक्षणाले जानकारी दिइन्।
सुकुम्बासी बस्तीमा जाने एनिमल नेपालको टोलीमा सुलक्षणा राणासहित डा. साजन थापा, डा. द्रौपदी अधिकारी, प्रेम क्षेत्री, मन नेपाली, जंगम बोहोरा र हरि चौधरी सहभागी थिए।
गैरीगाउँमा कुकुर उद्धार गर्ने किशोरी। तस्बिर स्रोत: एनिमल नेपालको फेसबुक
-1746009348.jpg)
