सम्माननीय सभामुख महोदय,
आज असामान्य परिस्थितिमा म यो सम्मानित सदनलाई सम्बोधन गर्न उभिएको छुl
म जान्दछु — म त्यो देशको नागरिक हुँ, जुन देश इतिहासमा कहिल्यै कसैको उपनिवेश बनेन। म जान्दछु — मेरो देश, वीर गोर्खालीको देश दुनियाँमा कहिल्यै कसैका सामु झुकेन।
तपाईं हामी कयौंले बाल्यकालदेखि गोपाल योञ्जनको गीत सुन्दै आयौं —
खोसेको रोटीले मेरो पेट भरिन्न,
मागेको धोतीले मेरो लाज छोपिन्न,
घोटिएर हात-पाउ झरी जाऊन् औंला,
तर कोई अगाडि यी हात जोडिन्न।
बनेको छ पहराले यो छाती मेरो
सभामुख महोदय,
यो राष्ट्रिय गीतका शब्द/शब्दले यही सन्देश दिएको छ, नेपाली आमाको गर्भबाट हिजो जन्मिएका या भविष्यमा जन्मने प्रत्येक बच्चा, प्रत्येक मान्छे शिरमा स्वाभिमान बोकेर बाँच्नेछ।
सगरमाथा मात्र होइन, सगरमाथा जत्रै स्वाभिमान बोकेर बाँच्नेछ।
तर यसो सोच्छु सभामुख महोदय, आज गोपाल योञ्जन हुनुन्थ्यो भने, 'हाम्रो देशले छिमेकीको सिमाना मिचेको छ' भन्ने प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्ति सुनेर के भन्नुहुन्थ्यो होला?
उहाँले पक्कै सोध्नुहुने थियो — उनले पनि मिचे, हामीले पनि मिच्यौं, हिसाब बराबर भन्न खोज्नुभएको हो प्रधानमन्त्रीजी?
दुनियाँलाई थाहा छ सभामुख महोदय,
लिपुलेक हाम्रो हो, कालापानी हाम्रो हो, लिम्पियाधुरा हाम्रो हो।
यही संसदले ती भूभाग सहितको नेपालको नक्सा पारित गरेको पनि दुनियाँलाई थाहा छ।
यो विषयको हल उत्तेजना र आवेगले होइन, संयमित ढंगले गहन संवादका माध्यमबाट कूटनीतिक प्रक्रियाबाट हुनुपर्छ। हामी सबै यही चाहन्छौं। त्यसका लागि हामी पक्ष-प्रतिपक्ष सबै नै सरकारको साथमा थियौं र छौं। तर सरकार र सत्तारूढ पार्टीको रवैया यो गम्भीर प्रश्नप्रति गम्भीर देखिन्न।
सभामुख महोदय,
सरकार अलग कुरा हो, पार्टी अलग। मन्त्री/प्रधानमन्त्री पद अलग हो, सांसद अलग।
यो तथ्य बुझेर अघिल्लो संसदमा जुन बेला मेरो पार्टी नेपाली कांग्रेस सरकारमा थियो, त्यस बेला कांग्रेसकै दुई महामन्त्री रोस्ट्रममा उभिएर आफ्नै सरकारको पनि कमजोरी केलाउनु हुन्थ्यो।
कांग्रेसकै सांसदहरू कांग्रेसकै मन्त्री/प्रधानमन्त्रीविरूद्ध आवश्यक विषयमा प्रश्न उठाउनु हुन्थ्यो। प्रहार गर्नुहुन्थ्यो। त्यसैले दम राखेर भन्न सकियो — कांग्रेस लास र दासहरूको पार्टी होइन।
तर, आजको मितिमा म यो संसदमा प्रश्न गर्ने क्षमताले आत्महत्या गरिरहेको बडा कारूणिक दृश्य हेरिरहेको छु। सत्ताको कित्ताबाट कोही एक जनाले हिम्मत गर्लान् र मेरो देशले कसको सीमा कहाँ मिचेको छ भनेर प्रश्न गर्लान् भनेको त, सभामुख महोदय म लज्जित छु- उल्टै कतिपय सांसद मित्र नेपालले भारतको सीमा मिचेकै हो भनेर पुष्टि गर्न न्वारानदेखिको बल लगाएर दौडिएका छन्।
त्यस्तो हर्कत गर्ने मित्रहरूलाई वीर भक्ति थापाको आत्माले धिक्कार्ला कि नधिक्कार्ला? यो सोधेर म उसै दु:खी मनहरूलाई थप दुखित बनाउन चाहन्न।
बरू सभामुख महोदय, म यो संसद अब यही विषयमा रूमल्लिएर बस्नुहुन्न भन्ने परिपक्व र जिम्मेवार दायित्वतर्फ सबैको बडो नम्रतापूर्वक ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु। यो वर्षको बजेट उपरको छलफल बाँकी छ। नेपाली जनताका अन्य कैयन जीवन्त मुद्दामा छलफल गर्नुछ। प्रधानमन्त्रीजीलाई संसद नचाहिएला, तर प्रतिपक्षलाई संसद चाहिएको छ।
फेरि कुनै दिन छापामार शैलीमा प्रधानमन्त्रीजी फेरि आउनु होला, तर म उहाँलाई अब खोज्न चाहन्न।
तर प्रधानमन्त्रीले बोलेकै कुरामा मात्रै अल्मलिएर, गरिमामय संसदको अमूल्य समय खेर फाल्नुहुन्न भन्ने जिम्मेवारीबोध गर्ने कार्यमा कमजोरी गर्न पनि चाहन्न।
'नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको छ' भन्ने प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्ति गैरजिम्मेवारपूर्ण थियो। आपत्तिजनक थियो। लज्जास्पद अभिव्यक्ति थियो।
तर यदि हाम्रो संसदमा लगातार पाँच दिनसम्म पाँच जना अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षक राखेर छलफल गरियो भने पाँच दिनपछि तिनले निष्कर्षमा पक्कै लेख्ने छन्- नेपालले भारतको सीमा मिचेको कुरा सत्य हो रहेछ। किनकि सत्ताको टेपले टालिएका ओठहरू, सत्यको पक्षमा बोल्न सक्दैनन्।
सबै सांसद बोल्ने हो भने ती विदेशी पर्यवेक्षकहरूले लेख्ने छन् — नेपालको संसदको बहुमत सांसदले स्वीकारेका छन्, नेपालले भारतको सिमा मिचेकै हो। किनकि 'मिचेको होइन' भन्ने संख्या त संसदमा अल्पमतमा छ।
बहुमत सांसदले त्यो स्विकारेको लज्जास्पद दृश्य झल्झली सम्झन्छु सभामुख महोदय म। त्यो दिन जब प्रधानमन्त्रीजीले त्यस्तो बोल्नुभयो, तब रास्वपाका माननीय सदस्यहरूले समर्थनमा ठोक्नुभएको थियो टेबुल, ड्याङ ड्याङ ड्याङ गरेर।
माफ पाऊँ सभामुख महोदय, मैले यो जन्ममा देखेको अहिलेसम्मकै सबभन्दा लज्जास्पद र सबभन्दा दु:खद दृश्य थियो त्यो!
त्यो दिन मैले सम्झिएँ सभामुख महोदय,
जननायक बिपी कोइरालाले प्रधानमन्त्री छँदा समीक्षा दैनिकका सम्पादक मदनमणि दिक्षितलाई बोलाएर भन्नुभएको वाक्य — मसँग संसदमा दुईतिहाइ छ, मेरो कमजोरी केलाउन प्रतिपक्षको स्वर दह्रो सुनिएको छैन। त्यसैले मबाट गलत काम हुन नदिन तपाईंले आफ्नो पत्रिकाबाट मेरो गल्ती/कमजोरी एक एक केलाएर लेखिदिनुस् है!
बिपीले आफ्नै पार्टीका सांसदहरूलाई पनि प्रेरित गर्नुभयो र भन्नुभयो — तिमी पार्टीको सांसद मात्र होइन, जनताको सांसद हौ। तिमीले अन्तरआत्माको आवाज सुन्न र जीवन्त आवाज उठाउन बन्द गरेका दिन बुझ्नू, तिमीसँग सास फेरिरहेको तर निर्जीव शरीर मात्रै बाँकी छ।
तर सभामुख महोदय,
आजको संसदमा को निर्जीव छन्, को सजिव छन्, कित्ताकाटको बाटोमा म जान चाहन्न। तर यति भन्न चाहन्छु — प्रतिपक्ष जिउँदो छ र प्रतिपक्षमा रहेका दलहरू र प्रत्येक सांसदहरू सरकारले गर्ने राम्रो काममा समर्थन र साथ अनि गलत काममा प्रश्न, प्रश्न र प्रश्न बोकेर जीवन्त उभिएका छन्।
संसारभरि नै लोकतान्त्रिक पद्धतिको प्रतिष्ठा र संसदको गरिमा त्यसको प्रमुख नेतृत्वमा रहेको व्यक्ति अनि मुख्य दलको गतिविधिमा धेरै निर्भर हुन्छ। फागुन २१ को निर्वाचनपश्चात बन्नुभएको प्रधानमन्त्री अनि 'थिति बसाल्ने संकल्प' सहित पहिलो पार्टीले साँच्चै थिति बसाल्ला भन्ने अनुमान गरेका थियौं।
तर त्यसको ठिक विपरीत प्रधानमन्त्री नै थिति तोड्ने बाटोमा बेपरवाह लागिरहनुभएको छ। अनि सच्याउनुपर्ने र ठिक ठाउँमा ल्याउन ध्यान दिनुपर्ने पार्टीका सबै शीर्ष मित्रहरू खुलेर समर्थन पनि गर्न नसक्ने र विरोध पनि गर्न नसक्ने अजिबको जिन्दगी यति बेला बाँचिरहनुभएको छ।
तर सभामुख महोदय,
नागरिकले एक एक हिसाब राखिरहेका छन् भन्ने कुरामा सरकार अनि सत्तारूढ पार्टी रास्वपा सजग बनोस् भनेर म गम्भीर ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु।
नागरिकले तपाईंको पारदर्शिताको शैली, सुशासनको दृश्य, मानवताको चित्र अनि राष्ट्रवादको वास्तविक चरित्रको एक एक घटना निरन्तर नियालिरहेका छन्। मैले सुनेको छु- गएको निर्वाचनमा मत दिएका मध्ये कतिपयले 'कालो डायरी' अभियान सुरू गरेका छन्। त्यो डायरीमा तिनले तपाईंका एक एक कर्मको सायद टिपोट गरेर राख्ने छन्।
म नम्र ढंगले आग्रह गर्दछु — कालो डायरी अभियानका सदस्यहरूलाई नकारात्मक रूपमा नलिनू, तिनले कमजोरी केलाइदिएपछि तपाईंहरूलाई सच्चिन सहयोग पुग्नेछ।
तिनले सायद यसरी टिपिरहेका होलान् —
सम्माननीय राष्ट्रपतिले सम्मानित सदनमा सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरिरहेका बेला हाम्रा सम्माननीय प्रधानमन्त्रीले एकाएक संसद बंक गरिदिनुभयो। संसदीय इतिहासमा यस्तो कहिल्यै भएको थिएन। नेपालमा मात्र होइन, संसारमै यस्तो कहीँ भएको छैन।
तिनको डायरिको टिपोटमा यो पनि होला, प्रधानमन्त्रीलाई सरकारका एक कर्मचारीले व्यक्तिगत सम्बन्धका कारण मेसेज पठाएबापत तिनलाई कुनै पक्राउ पुर्जी बेगर घरबाट उठाइयो।
अनि प्रधानमन्त्रीले पुरानै 'फू' शैलीमा फेरि लेख्न भ्याउनुभयो, तिनै र त्यस्ता सबै कर्मचारीको हुर्मत लिने स्ट्याटस।
डायरीमा यो पनि लेख्दै होलान्, टिभीमा कार्यक्रम चलाउँदा रास्ट्रवादको प्रश्नमा बाघ बनेर गर्जिएका कोहि मित्र अहिले म्याउँ नगरी फर्किनुभयो।
कालो डायरीमा यो पनि होला, सुशासनको नारा दिएर चुनाव जित्ने, तर सांसदलाई भ्रष्टाचारको मुद्दा लागे निलम्बन नहुने गर संसदको नियमावली बनाउने?
सुशासनको प्रश्नमा यो पनि पक्कै होला, छानबिन आयोगका नाममा छलछाम आयोग बनाउने, तब प्रतिवेदन पढ्नै परेन, दोषविहीन करार, आफै झाँक्री फेरि पुरस्कार!
हिजो मन्त्रीका बारेमा प्रश्न उठ्दा सबै आगो, आज अर्थमन्त्रीका बारेमा गम्भीर प्रश्न उठ्यो, तर सबै 'बरफ'। त्यो डायरीमा यो टिपोट पनि परेकै होला।
डायरीमा टिप्नेहरूले इन्द्रबहादुर राईको नाम पनि टिपेका होलान्। म सभामुख महोदयमार्फत सोध्न चाहन्छु प्रधानमन्त्रीजीलाई, के तपाईं इन्द्रबहादुर राईलाई चिन्नुहुन्छ?
सायद चिन्नुहुन्न। बल्खुमा जसले टहरा भत्काइन लागेको देखेर यो दुनियाँबाट आफैसँग बिदा मागे अनि बिदा लिए।
त्यसैले डायरीमा टिप्नेले सोधेर लेखेका होलान् — रास्वपा सरकार तिम्रो राज्यमा गरिब सुकुम्बासीको जिन्दगीको केही मूल्य छ?
सम्माननीय सभामुख महोदय,
दुनियाभरि संसदमा राष्ट्रध्यक्षले सरकारको नीति तथा कार्यक्रम पढ्ने परम्परा छ र त्यो नीति तथा कार्यक्रम राष्ट्रपतिले नभएर प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा रहेको क्याबिनेटले तयार गरेको हुन्छ। आफ्नै सरकारले तयार गरेको देशको वार्षिक कार्यतालिका/वार्षिक कार्यनीतिप्रति प्रधानमन्त्री स्वयंले बैठक बीचबाट निस्किएर अविश्वास प्रकट गरेको दुनियाकै संसदको पहिलो घटना थियो।
यो घटना संसदीय मर्यादा विपरीत मात्र होइन, सम्माननीय राष्ट्रपतिप्रति राख्नुपर्ने सम्मानको विपरीत मात्र होइन, अस्ति फागुन २१ मा घाममा लाम लागेर भोट दिने प्रत्येक मतदाताको पनि अपमान थियो।
किनकि यो संसद कसैले टीका लगाइदिएर बनेको होइन। यहाँ बसेका प्रत्येक सांसद जसरी प्रधानमन्त्री मतदाताको मतबाट चुनिएर यहाँ पुग्नुभयो, त्यसरी नै पुगेका हुन्। सत्तारूढ सांसदहरू पनि दास प्रथाकालीन साङ्लामा बेरिएका निरीह जीव होइनन्। न दास हुन् न लास हुन्, प्रत्येक सांसद सार्वभौम अधिकार सम्पन्न नेपाली जनताका सार्वभौम प्रतिनिधि हुन्। तर प्रधानमन्त्रीजीले यी प्रत्येकको स्वाभिमानलाई एकदमै हलुकासँग लिनुभयो।
यसो गरेर उहाँले संसद, सांसद र नेपाली जनताको अपमान गर्नुभएको छ।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
हाम्रो संसदीय नियमावलीले विशेषगरी तीन अवस्थामा प्रधानमन्त्रीको अनिवार्य उपस्थिति र प्रत्यक्ष जबाफदेहिताको अपेक्षा गर्छ।
- सरकारको नीति तथा कार्यक्रमको छलफलमा,
- प्रधानमन्त्री र उनको मातहतको मन्त्रालयसँग जोडिएका विषयको छलफल
- र, सदनमा सांसदहरूसँग प्रधानमन्त्रीको प्रश्नोत्तरमा
यही जेठ १७ गतेको बैठकमा 'छापामार शैलीमा' सदनमा उपस्थित भएर 'र्याप शैलीमा' प्रधानमन्त्रीले जे बोल्नुभयो, त्यसले प्रधानमन्त्री पदको गरिमा ध्वस्त बनाएको उहाँले भेउ पाउनुभएन। संसदको रोस्ट्रम 'र्याप ब्याटलको स्टेज' थिएन र होइन भन्ने अलिकति पनि हेक्का उहाँले राख्नु भएन।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
बेलायतबाट सुरू भएको संसदीय परम्परालाई दक्षिण एसियामा गरिमापूर्वक प्रतिष्ठित गराउनमा दुई राजनेताको विशिष्ट भूमिका छ। भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू र नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बिपी कोइराला। यी दुवै नेताले नियमावलीले प्रधानमन्त्रीको अनिवार्य उपस्थिति अपेक्षा गरेको बेला मात्र होइन, सदनमा हुने सबै छलफलमा उपस्थित भएर संसदको गरिमा र महत्त्व बढाएका थिए।
तर जेठ १७ गते सदनमा प्रधानमन्त्रीको उपस्थिति र भूमिका उहाँको एकलौटी र एकतर्फी चयन र छनोटको विषय थियो। उहाँले प्रश्न लिन्छु भनेपछि हामीले प्रश्न सोधेका थियौं। तर हाम्रो अपेक्षा यति थियो र हो, प्रधानमन्त्रीको संसदमा उपस्थिति सारगर्भित हुनुपर्छ, त्यो दिन त्यस्तो भएन।
उहाँ अचानक आउनुभयो, अचानक बोल्नुभयो, अनि दाबी नै गर्नुभो — नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको छ।
हामीले त हाम्रा सम्मानित प्रधानमन्त्रीको 'टंग स्लिप' भएको होला भन्ठानेका थियौं। तर जे होस्, संसदको रेकर्डमा रहिसकेपछि त्यसबारे प्रधानमन्त्रीले संसदमा पुन: उभिएर सफाइ दिनुपर्छ, प्रस्ट पार्नुपर्छ भन्ने हाम्रो अडान हो। सदनमा आएर त्यो कुरा फिर्ता लिनुहोस्। हाम्रो माग वा अडान जे भन्नुहोस्, हामीले खोजेको त्यति मात्र थियो।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
२०७६ को संसदमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओलीले प्रतिपक्षले उठाएका सवाललाई 'निम्छरो' शब्द प्रयोग गरेर उपेक्षा गर्दा तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महराले प्रतिपक्षी सांसदको नियमापत्ति अनुरूप 'निम्छरो' शब्द रेकर्डबाट हटाउन रूलिङ गर्नुभएको थियो र संसदको रेकर्डबाट हटेको थियो।
तर अहिले रेकर्डबाट हटाउन आँट नगरेका वर्तमान सभामुखलाई म अलग्गै प्रश्न बाहिर कुनै कार्यक्रममा गर्नेछु — के तपाईंलाई लाग्छ नेपालले भारतको सीमा मिचेको छ?
हामीले यही सवाललाई लिएर सदन अवरोध गरिरहेका छौं तर प्रधानमन्त्री सदनमा उपस्थित हुने कुराको कुनै गुञ्जायस छैन। तपाईंले यो विवादबीच केही दिनका लागि सदन स्थगित गर्नुभयो र हिजोबाट फेरि सदन सुरू भएको छ। तर सदन सुचारू गर्नेबारे जुन तदारूकता देखिनुपर्ने हो, त्यो सम्बन्धित सरोकारवाला पक्षबाट देखिएको छैन।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
यसबीच सबभन्दा उदेक लाग्दो कुरा के भने भारत भ्रमणमा गएका रास्वपाका सभापतिले नेपाल फर्केपछि भन्नुभयो, 'सिमानाको बारेमा ढोल बजाएर छलफल हुन सक्दैन।'
उहाँ दिल्लीमा छँदा सिमानाको 'स' अनि कालापानीको 'क' पनि उच्चारण नगरी फर्केर आउनुभयो।
परराष्ट्रमन्त्री भारत भ्रमणमा जानुभयो। उहाँले प्रधानमन्त्रीले बोलेको विषयमा प्रतिपक्षले उठाएको सन्दर्भमाथि टिप्पणी गर्नुभयो।
जेठ १७ यताका पछिल्ला दिनहरूमा हामीले के देखेका छौं भने, सत्तासीन राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसदहरू/नेताहरूबीच ठूलो प्रतिस्पर्धा एवं होडबाजी चलिरहेको छ — प्रधानमन्त्रीले बोल्नुभएको विषयलाई सही ठहर्याउनका निमित्त, त्यसलाई पुष्टि गर्न 'नेपालले भारतको भूमि मिचेकै हो' भनेर यो कुरालाई स्थापित गर्नैपर्छ भनेर भ्रम छर्ने, अतिरञ्जित रूपमा प्रस्तुत हुने गर्नुभएको छ।
यो विषयको छलफललाई लम्ब्याइरह्यो भने हामीलाई डर लागेको छ — अहिले नेपालको जति भूमि छ, त्योमध्ये आधा जति भूमि नेपालले भारतको भूमि खोसेर/मिचेर/लुटेर बनाएको हो भन्ने कुरा स्थापित हुने खतरा बढ्दै गएको छ। यो अत्यन्तै अत्यन्तै अत्यन्तै दु:खद छ।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
प्रधानमन्त्रीको गैरजिम्मेवारीले सबै किसिमको पराकाष्ठा वा हद पार गरेको छ। आफूले बोलेका विषयको आयातन वा प्रभाव कति हुन्छ भन्ने कुराको हेक्का उहाँले गर्नुभएको छैन।
उदाहरणका लागि — प्रधानमन्त्रीले उक्त कथनमा के भन्नुभयो भने, सीमा विवाद समाधानका हेतु 'हामीले बेलायतसँग कुरा गरिरहेका छौं, यो ब्रिटिस इन्डियाले छाडेर गएको समस्या हो। त्यस कारण यसमा इङ्ल्यान्डले सरोकार राख्नुपर्छ।'
प्रधानमन्त्रीले यति बोलिसकेपछि के संकट आइलाग्यो भने प्रधानमन्त्रीका समर्थक/प्रशंसकले रफू गर्नुपर्ने र त्यसका उपर सफाइ गर्नुपर्ने अवस्था आयो। त्यो गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयले, परराष्ट्रमन्त्रीले, सिंगो राज्य संयन्त्रले हामीले बेलायतसँग नक्सा मागेका छौं भन्नुभएको छ।
सन् २०१५ मा जतिबेला भारत र चीनले दुईपक्षीय सहमतिबाट मानसरोवरका लागि रूट खुला गरे, त्यति बेला तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाको सरकारले तथ्य प्रमाणसहित दुवै देशलाई कूटनीतिक नोट पठाएको थियो — कसरी त्यो भूमि हाम्रो हो, नेपालको हो भनेर।
अहिले हाम्रा प्रधानमन्त्री बालेन शाहले गरेको बच्कना तर्कले गर्दा, प्रधानमन्त्रीलाई ठिक ठहर्याउन हामीले बेलायतसँग नक्साको पहुँच खोजिरहेका तर्क गरिरहेका छौं।
यी सबै कुराले, हामीले के सजिलो बनाइरहेका छौं भने, भोलि भारतसँग सीमा वार्तामा बस्दा भारतीय पक्षले सन्तोषपूर्वक भन्न सक्ने भयो — नेपालको प्रधानमन्त्री सीमा सम्बन्धी अति सामान्य कुराका पनि जानकार छैनन्। उनलाई 'क्रस बोर्डर अकुपेसन' र 'ल्यान्ड इन्क्रोचमेन्ट' बीचको अन्तर समेत थाहा छैन।
नेपालले आफ्नो सीमाबारे दाबी गर्दा प्रस्तुत गरेका जति पनि ऐतिहासिक दलिल र प्रमाणहरू छन्, ती दलिल र प्रमाणहरू बिनाआधार पेस गरेको रहेछ भन्ने पुष्टि हुने अवस्था आउने भयो।
प्रधानमन्त्रीले देखाएको एउटा सानो अज्ञानताले हाम्रा पूर्वजहरूले, हाम्रा निकटवर्ती राजनेताहरूले हाम्रो भूगोलको अखण्डता जोगाउन प्रयोग गरेका सबै खाले प्रयासलाई एकैपटक विवादको भुमरीमा मात्र पारेका छैनौं, त्यसलाई खारेज गर्ने प्रपञ्च समेत देखापरेको छ।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
यस्तो परिस्थितिमा प्रमुख प्रतिपक्षका रूपमा हामी के निष्कर्षमा पुगेका छौं भने — प्रधानमन्त्रीले गरेको कुतर्कको बचाउका लागि प्रत्येक दिन थप नयाँ नयाँ कुतर्कहरू र यसको अनन्त शृंखला जारी हुने खतरा बढेको छ। हामीले राष्ट्रिय प्रतिष्ठालाई लोकलाजको विषयबाट जोगाउन पनि यो अवस्थालाई तत्काल रोक्न चाहन्छौं।
'प्रधानमन्त्रीले जग्गा भन्नुभएको हो, भूमि भन्नुभएको होइन,' कसैले यो तर्क गरेको छ, कसैले त्यो तर्क गरेको छ। कुतर्कको बाढी चलेको छ।
सरकारी पक्षले, विशेषगरी परराष्ट्रमन्त्री र रास्वपाका सभापतिले समेत भारतबाट प्रकाशित हुने पत्रिका हिन्दुस्तान टाइम्समा 'हामीसँग विगतको ब्यागेज छैन' भनेर बारम्बार दोहोर्याउनुभएको छ। यसको अर्थ के हो? यसबारे पनि उहाँहरूले प्रस्ट पार्नुपर्छ।
राजनीतिशास्त्रमा एउटा देश बन्न, राष्ट्र बन्न चारवटा कुरा आवश्यक मानिन्छ —
- भूगोल
- जनसंख्या
- सरकार
- सार्वभौमसत्ता
चैत्र १३ गते रास्वपाको सरकार बनेपछि के यी चारवटै कुरा फेरिएका हुन्?
भूगोल, जनसंख्या र सार्वभौमसत्ता पूर्ववत् नै कायम छ। फेरिएको एउटा सरकार मात्र हो। बाँकी कुरा त ज्युँ का त्युँ छन्।
हिजो कुनै बेला माओवादीका साथीहरूलाई पनि पहिलो पटक सरकारको नेतृत्व गर्दा यस्तै भ्रम परेको थियो। आज त्यो भ्रमले रास्वपाका साथीहरूलाई खर्लप्पै निलेको अनुभति मलाई भएको छ।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
दुई देश बीचको सम्बन्धका विषयमा कुनै एउटा राजनीतिक दलले सरकार फेरिनासाथ त्यसको दर्शन, सिद्धान्त अनुसार विदेश नीतिमा केही केही आंशिक बदलाव हुन् सक्छन्। त्यो कुनै अन्यथा होइन। तर हामीले आज ऐतिहासिक यथार्थ र राजनीतिशास्त्रमा स्थापित देश देशबीच सम्बन्धका सर्वजनिन् तथ्यहरूको उपेक्षा गरेर कसलाई सजिलो बनाइरहेका छौं?
उदाहरणका लागि — हामीले राजसंस्थात्मक व्यवस्था फ्यालेर गणतान्त्रिक व्यवस्था लिएर आएका हौं। तर त्यसको मतलब हामीले पृथ्वीनारायण शाहले देशको एकीकरणको नेतृत्व गरेको कुरालाई तोडमोड गर्न सक्दैनौं। हामीले त्यो तथ्यलाई चाहेर पनि मेट्न वा नयाँ बनाउन सक्दैनौं।
नेपाली कांग्रेस पार्टीले २०३३ सालमा राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति प्रवर्तन गर्दा हाम्रा श्रद्धेय संस्थापक नेता नेपाली लोकतन्त्रका आदिपुरूष बिपी कोइरालाले भूराजनीतिक खिचातानीले भूगोलका आधारमा साना देशहरूको सार्वभौमसत्ता मात्र नभएर तिनीहरूको अस्तित्व नै खतरामा परेका बेला आफ्नो ज्यानलाई हत्केलामा राखेर नेपाल फर्किएको कुरा सम्मानित सदनमा स्मरण गर्न चाहन्छु।
जब जब नेपालको अखण्डता, सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय एकता खतरामा परेको छ, त्यति बेला नेपाली कांग्रेसले कहिले पनि पक्ष/विपक्ष हेरेको छैन। को सत्तामा छ? भनेको छैन। त्यस्तो राष्ट्रिय संकट बेला नेपाली कांग्रेसको अर्जुनदृष्टि जहिले पनि राष्ट्रिय स्वाभिमान र राष्ट्रिय एकतालाई सुदृढ गर्नेबारे केन्द्रित छ।
हामीले अहिलेको चुच्चे नक्सा जारी गर्ने बेला नेकपा एमालेका नेता केपी ओली प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो। यो पहिलो गणतान्त्रिक संसदको कुरा थियो। हामीले त्यति बेला त्यसको लाभ एमालेलाई हुन्छ वा ओलीलाई फाइदा हुन्छ भनेर हेरेनौं। कांग्रेस राष्ट्रियताको विषयमा कहिले पनि सानातिना वा झिना मसिना कुरामा अल्झिएको छैन।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
आज यो संवेदनशील विषयमा कतिपय साथीहरूको प्रधानमन्त्रीको राजीनामा माग्नुपर्छ, सरकारलाई अप्ठ्यारो पार्नुपर्छ भन्ने कुरा पनि आएका छन्। हामीले अहिले प्रधानमन्त्रीको राजीनामा मागेका छैनौं।
नेपाली कांग्रेसले सरकारलाई अप्ठ्यारो पार्न सक्ने विषय यही हो, यही मौकाको फाइदा छोप्नुपर्छ भन्ने सुझावहरू नआएका होइनन्। सीमा विवादबारे प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिले गर्दा यो विषय लम्बिँदै र तन्किँदै जाँदा हाम्रो राष्ट्रिय हित र राष्ट्रियता थप कमजोर हुने अवस्था बनेको छ।
हामीले यो अवस्थामा एउटा पोजिसन लिएका छौं, स्ट्यान्ड लिएका छौं र प्रधानमन्त्रीले सदनमा आएर सफाइ दिनुपर्छ भनेका छौं। त्यसले गर्दा उहाँले भुलवश यो कुरा बोल्नुभएको कुरा सदनको रेकर्डमा र इतिहासमा दर्ज हुन्छ। त्यसले नै यो विषयको बैठान मात्र होइन, देशको हित हुन्छ भन्ने निष्कर्षमा हामी छौं।
तर हामीलाई अहिले आएर के महसुस भएको छ भने हामीले यो विषयलाई लिएर सदन अवरोध गरिराख्दा देश र जनताका अनेकौं मुद्दाले संसदमा प्रवेश पाउँदैन र अनेकौं जरूरी छलफललाई असर पुग्छ।
आफ्नो स्थापनाकालदेखि राष्ट्रिय शक्तिको जिम्मेवारी बोधबाट अनुप्राणित रहिआएको नेपाली कांग्रेसले यही निहुँमा, यही बहानामा संसद अवरोध गर्ने कार्यले सबभन्दा ठूलो घाटा देशलाई हुन्छ, हाम्रो मातृभूमिलाई हुन्छ भन्ने हो।
त्यसैले म नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेताको हैसियतले सम्माननीय सभामुखलाई यो जानकारी गराउँछु — तपाईंले प्रधानमन्त्रीलाई रूलिङ गरेर सदनमा ल्याउन सक्नुभएन, प्रधानमन्त्री सदनमा आउनुभएन। अब प्रधानमन्त्रीको माफीको कुरा गौण भएको छ। किनभने प्रधानमन्त्रीले अब माफी संसदसँग होइन, यो माफी देश र जनतासँग माग्नुपर्छ।
सम्माननीय प्रधानमन्त्रीलाई लागेको होला, मैले संसदको उपेक्षा गर्न सक्छु, जुन उहाँले गरिराख्नुभएको पनि छ। तर इतिहासप्रतिको जवाफदेहिताबाट उहाँ अनन्त कालसम्म भाग्न सक्नु हुन्न।
सम्माननीय सभामुख महोदय,
प्रतिपक्षका रूपमा हामीलाई यति विश्वास छ — जुन देश र जनताले उहाँलाई प्रधानमन्त्री बनाए, त्यो कुर्सीमा आसिन गराए, तिनले प्रधानमन्त्रीका एकएक कुकृत्यको हिसाब राख्ने छन्।
'जनताको कालो डायरी' को प्रसंग अघि नै मैले भनिसकेको छु। तर आजको मितिमा प्रधानमन्त्री गैरजिम्मेदार बन्नुभयो भनेर प्रतिपक्ष गैरजिम्मेवार बन्न सक्दैन।
हामी सदनको रेकर्डमा यो कुरा दर्ज गर्न चाहन्छौं, प्रधानमन्त्रीले जेठ १७ गते सदनमा बोलेको कुरा घोर निन्दनीय र आपत्तिजनक छ। त्यो अभिव्यक्तिको हामी भत्सना गर्दछौं।
यो विषय हामी सदनमा निरन्तर उठाइराख्नेछौं र जनताका बीचमा पनि लिएर जानेछौं। तर यही बहानामा रास्वपाले वा प्रधानमन्त्रीले वा उहाँहरूको टिमले राष्ट्रको थप बेइज्जत गर्ने कुरा हामी हुन दिँदैनौं। हामी त्यसलाई तकाल रोक्न चाहन्छौं।
अत: यो प्रकरणमा संसद अवरूद्ध गरिआएकोमा प्रधानमन्त्रीको गैरजिम्मेदारीको कुनै ओखती तत्कालका लागि नदेखिएकाले त्यो नीति बदलेको कुरा सम्माननीय सभामुखलाई जानकारी गराउँदछु।
धन्यवाद,
जय नेपाल।
-1781087062.jpg)
-1781087062.jpg)
