इरानी सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनी मारिएको पुष्टि भएको छ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले अमेरिका र इसराइलले शनिबार बिहान तेहरानमा गरेको हवाई हमलामा परी खामेनी मारिएको पुष्टि आइतबार बिहान गरेका थिए।
इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले पुष्टि गरेको केही बेरपछि इरानको सरकारी सुरक्षा बल इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कोर (आइआरजिसी)ले पनि वक्तव्य जारी गरी खामेनीको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ।
खामेनीको मृत्युमा इरानमा ४० दिने शोक घोषणा गरिएको छ भने सात दिन सार्वजनिक बिदा दिइएको छ।
शनिबार इरानमाथि सैन्य कारबाही सुरू भएपछि इसराइली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले आक्रमणको उद्देश्य इरानको नेतृत्व परिवर्तन रहेको भनेका थिए।
हमलापछि भिडिओ सन्देश जारी गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि इरानी जनतालाई सत्ता आफ्नो नियन्त्रणमा लिन आह्वान गरेका थिए।
शनिबार बेलुकीसम्म इरानले सर्वोच्च नेता खामेनी सुरक्षित रहेको दाबी गरेको थियो।
तर अमेरिकी-इसराइली हमलापछि खामेनी कतै देखिएका थिएनन्। यसअघि गत जुन महिनामा अमेरिकाले इरानमा शक्तिशाली हमला गर्दा खामेनीलाई सुरक्षित बंकरमा राखिएको थियो।
यसपटक पनि त्यसरी नै खामेनीलाई सुरक्षित गरेको इरानी अधिकारीहरूले बताएका थिए। विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले पनि खामेनी जीवितै रहेको बताएका थिए।
विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार तेहरानमा खामेनीको निवास नजिकै शनिबार बिहान विस्फोटको भएको थियो। विस्फोटबाट खामेनीको निवाससँगै अन्य भवनहरूमा पनि क्षति पुगेको थियो।
सोही आक्रमणमा खामेनीसँगै उनकी छोरी, ज्वाँइ, बुहारी र नाति मारिएका थिए।
८६ वर्षीय खामेनीको मृत्यु भएपछि इरानमा विभिन्न स्थानहरूमा नागरिकहरूले उत्सव मनाएको भनेर अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले लेखेका छन्।
यद्यपि इरानमा अमेरिका र इसराइलले आक्रमण जारी रहेको भनेकाले त्यहाँका नागरिकहरू अझै सुरक्षित घरभित्रै बसिरहेको भनिएको छ।
सन् १९८९ देखि इरानको नेतृत्वमा रहेका खामेनीको मृत्युपछि अब त्यहाँको नेतृत्व कसले सम्हाल्छ भन्ने चासो बढेको छ।
यसअघि जुन महिनामा इरानमाथिको हमलामा अमेरिकाले साथ दिएपछि इसराइलले खामेनीको हत्या गर्ने योजना बनाएको थियो।
त्यतिबेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सहमति नजनाएपछि खामेनीको हत्या योजनाबाट इसराइल पछि हटेको थियो।
आफ्नो हत्या हुनसक्ने आकलन गरेका खामेनीले त्यतिबेलै आफ्नो उत्तराधिकारीबारे परामर्श गरेको खुलेको थियो।
त्यतिबेला उनले तीन जनालाई छानेर तीमध्ये एकलाई सर्वोच्च नेता बनाउने तयारी गरेको भनेर समाचारहरू सार्वजनिक भएका थिए।
इरानमा ८८ जना सदस्य रहेको विज्ञहरुको सभा (एसेम्ब्ली अफ एक्स्पर्ट)ले सर्वोच्च नेता छान्छ।
सभाले सर्वोच्च नेताको उम्मेदवार छानेपछि त्यसमा मतदान हुन्छ। प्रक्रियागत ढंगले सर्वोच्च नेता छान्न महिनौं लाग्छ।
खामेनीले आफ्नो उत्तराधिकारी नतोकेका कारण पनि विज्ञहरूको सभामा रहेका सदस्यहरूले पनि सर्वोच्च नेतामा दाबी गर्न सक्छन् भनेर अमेरिकी टेलिभिजन नेटवर्क सिएनएनले लेखेको छ।
सर्वोच्च नेताको योग्यतामा राजनीतिक र उच्च तहका शिया धर्मगुरु हुनु अनिवार्य रहन्छ।
सिएनएनका अनुसार सम्भावित दाबेदारमध्ये खामेनेईका दोस्रो छोरा ५६ वर्षीय मोज्तबा खामेनी चर्चामा छन्। उनी आइआरजिसी र बसीज स्वयंसेवी अर्धसैनिक बलसँग नजिक मानिन्छन्।
तर शिया धार्मिक प्रतिष्ठानमा बुवाबाट छोरामा सत्ता हस्तान्तरणको अभ्यास रुचाइएको परम्परा छैन। साथै उनी उच्च तहका धर्मगुरु नभएको र औपचारिक सरकारी भूमिका नसम्हालेको विषय पनि चुनौतीका रूपमा हेरिएको छ।
अर्का सम्भावित उम्मेदवार ६७ वर्षीय अलिरेजा अराफी पनि हुन्। उनी हाल एसेम्ब्ली अफ एक्सपर्टका उपाध्यक्ष तथा शक्तिशाली गार्डियन काउन्सिलका पूर्व सदस्य रहिसकेका छन्।
उनी इरानको धार्मिक शिक्षण प्रणालीका प्रमुखसमेत हुन्। तर उनी राजनीतिक रूपमा प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा परिचित छैनन् र सुरक्षा संयन्त्रसँग नजिक सम्बन्ध नभएको बताइन्छ।
६० वर्षको आसपासका मोहम्मद मेहदी मिर्बाघेरी कडा धारका धर्मगुरु मानिन्छन्। उनी कोमस्थित इस्लामिक साइन्सेस एकेडेमीका प्रमुख हुन् र पश्चिमा देशहरूप्रति कडा दृष्टिकोण राख्ने व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन् भनेर सिएनएनले लेखेको छ।
यसैगरी, इस्लामिक गणतन्त्रका संस्थापक आयातोल्लाह रूहोल्लाह खामेनीका नाति हसन खोमेनी पनि सम्भावित नाममध्ये एक हुन्।
धार्मिक तथा क्रान्तिकारी वैधता भए पनि उनी सुरक्षा निकाय वा सत्तारुढ अभिजात वर्गसँग बलियो प्रभाव राख्ने नेताका रूपमा चिनिएका छैनन्।
उनी तुलनात्मक रूपमा मध्यम धारका मानिन्छन्।
वरिष्ठ धर्मगुरु हाशेम होसेनी बुशेहरी (६० को उत्तरार्ध) पनि उत्तराधिकार व्यवस्थापन गर्ने निकायहरूसँग नजिक रहेको बताइन्छ।
उनी एसेम्ब्ली अफ एक्सपर्टका प्रथम उपाध्यक्ष हुन्। तर उनी घरेलु राजनीतिमा न्यून प्रोफाइलमा छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खामेनीको मृत्युपछि इरानमा केही राम्रा उम्मेदवारहरू रहेको बताएका छन्।
सिबिएस न्युजसँग टेलिफोन अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले त्यहाँको नेतृत्व कसले सम्हाल्छ भन्ने विषयमा आफूलाई थाहा भएको पनि बताएका छन्।
यद्यपि उनले नाम भने नखुलाएको सिबिएस न्युजले जनाएको छ।
-1746009348.jpg)
