शुक्रबार बिहान करिब ९ बजेतिर ठूलो आवाज आयो। पोखरा महानगरपालिका–२८, शान्ति मैदानका प्रकाश खड्काको घरबाट दुर्घटनास्थल धेरै टाढा थिएन। आवाज सुन्नेबित्तिकै उनी बाहिर निस्किए।
सुरूमा उनलाई टिपर खसेको हो कि भन्ने लाग्यो। तर नजिकैको पसलमा रहेकी एक महिलाले स्कुल बस दुर्घटनामा परेको हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरिन्।
‘यो त स्कुलका बच्चा लिएर आउने गाडीको समय हो। स्कुलको गाडीलाई केही भयो कि!,’ ती महिलाले भनेको सम्झँदै खड्काले सुनाए।
त्यसपछि उनी र केही स्थानीय दौडिँदै घटनास्थलतर्फ लागे।
खड्का कालिका इङ्लिस बोर्डिङ स्कुलका पूर्वशिक्षक हुन्। उनले त्यहाँ करिब एक वर्ष पढाएका थिए। दुर्घटनामा परेका केही विद्यार्थीलाई उनले पहिले पढाएका थिए।
पोखरा महानगरपालिका–२८, माझठानाबाट विद्यार्थी बोकेर आउँदै गरेको कालिका बोर्डिङ स्कुलको ग २ ख १४१७ नम्बरको बस कालिकास्थित ओख्ले भिरमा सडकबाट करिब २०० मिटर तल खसेको थियो।
घटनास्थलमा पुग्दा बसका सिटहरू छरिएका थिए। कतै बालबालिका रोइरहेका थिए, कतै घाइतेहरू छटपटाइरहेका थिए।
‘बसको अवस्था देख्दा मलाई एकदमै डर लाग्यो। कोही पनि जिउँदो छैन कि जस्तो लाग्यो,’ खड्काले भने।
तर केहीबेरमै उनले केही बालबालिकालाई उभिएको र चलिरहेको देखे। त्यसपछि उनी अरू केही सोच्दै नसोची बस खसेको ठाउँतर्फ ओर्लिए।
‘त्यहाँ पुगेपछि केही बच्चाहरू रोइरहेका थिए। चार–पाँच जना त घोप्टो परेर बसेका थिए। उनीहरूमा कुनै हलचल थिएन,’ उनले भने।
घाइते बालबालिकालाई कसरी सुरक्षित ठाउँमा लैजाने भन्ने तत्कालको चुनौती थियो। बस खसेको ठाउँसम्म पुग्ने बाटो सहज थिएन। सुरूमा सिधै ओर्लिन खोजेका खड्का अप्ठ्यारो बाटोका कारण घुमेर घटनास्थल पुगेका थिए।
उनले विद्यालयका राजेश सरलाई फोन गर्न लगाए। त्यसपछि प्रहरी र उद्धार टोलीलाई खबर गरे।
‘हामी दुई जना मात्रै सुरूमा पुगेका थियौँ। तत्काल सबैलाई उद्धार गर्न सक्ने अवस्था थिएन,’ उनले भने।
बसका सिटहरू यत्रतत्र छरिएका थिए। खड्का र अर्का एक स्थानीयले ती सिटहरू जम्मा गरे। घाइते बालबालिकालाई सकेसम्म सहज हुने गरी सिटमाथि राखे।
त्यही क्रममा उनीहरूले दुर्घटनामा परेका विद्यार्थीले उद्धारका लागि गरेको आग्रह सुने।
‘प्रकाश सर, मलाई पानी खुवाइदिनु न,’ विद्यार्थीले भने।
अर्को विद्यार्थीले आफ्नो खुट्टा दुखेको र चलाउन नसकेको बतायो।
‘त्यो अवस्था एकदमै दर्दनाक थियो,’ खड्काले भने।
केही बालबालिका दुर्घटनामा परेको कुरा नै विश्वास गर्न सकिरहेका थिएनन्। उनीहरूमध्ये कसैले, ‘सर, यो सपना हो कि विपना हो?’ भन्दै कराइरहेको खड्काले सुने।
कोही सास फेर्न गाह्रो भएको बताइरहेका थिए। कसैले हातखुट्टा नचलेको गुनासो गरिरहेका थिए। खड्का उनीहरूलाई नआत्तिन भन्दै सम्झाइरहेका थिए।
‘नआत्तिऊ, केही हुँदैन,’ उनले बालबालिकालाई भनिरहेका थिए।
बस खसेको ठाउँमा केही घाइतेलाई जथाभावी चलाउँदा थप चोट लाग्न सक्ने डर पनि थियो। त्यसैले सुरूमा उनले गम्भीर अवस्थामा देखिएका बालबालिकालाई जबर्जस्ती उठाउने प्रयास गरेनन्।
‘उनीहरूलाई केही गर्न खोज्दा बाँकी रहेका बच्चाहरू पनि झन् आत्तिन्छन् कि भन्ने लाग्यो,’ उनले भने।
दुर्घटनामा परेका बस चालक अर्जुन शाही पनि नजिकैको खोल्सामा अड्किएका थिए। खड्का त्यहाँ पुग्दा उनी बोल्न सक्ने अवस्थामा थिएनन्।
उनले पनि पानी मागेका थिए।
‘मैले बच्चाहरूलाई अलि सजिलो ठाउँमा राख्दै थिएँ। चालकले पनि प्रकाश सर, मलाई पानी खुवाउनु न भन्नुभयो,’ खड्काले भने।
खड्काले चालक शाहीलाई केहीबेर पर्खिन आग्रह गरे। पहिले बालबालिकालाई सुरक्षित ठाउँमा राखेर उनलाई उद्धार गर्न आउने बताएका थिए। त्यस क्रममा चालक शाहीले अचानक अँध्यारो देखेको र के भएको हो भन्ने थाहा नपाएको बताएका थिए।
‘खै भाइ, मैले त केही देख्दै देखिनँ। कस्तो अँध्यारो भयो जस्तो भयो,’ शाहीले भनेको खड्काले सम्झिए।
दुर्घटनास्थलमा एक वृद्ध व्यक्ति पनि गम्भीर अवस्थामा भेटिएका थिए। उनी स्कुल बसका कर्मचारी थिएनन्। खड्काका अनुसार उनले कालिकासम्म जाने भन्दै बसमा लिफ्ट मागेर चढेका थिए।
ती वृद्ध नै पोखरा–२८ का ६५ वर्षीय बाबुराम तिवारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ। प्रहरीका अनुसार तिवारी बिरामी भएर उपचारका लागि स्कुल बसमा लिफ्ट मागेर कालिकातर्फ जाँदै थिए।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक वीरेन्द्र पासवानका अनुसार दुर्घटनामा चार विद्यार्थी र तिवारीको मृत्यु भएको छ।
प्रहरीका अनुसार बसमा १९ विद्यार्थी, एक चालक र लिफ्ट मागेर चढेका तिवारीगरी २१ जना सवार थिए।
मृत्यु हुने विद्यार्थीहरूमा १५ बर्षीय ममता तिवारी, १३ वर्षीय असिम कँडेल, १५ बर्षीय सुवेच्छा तिवारी र १४ वर्षीय रुमिका नेपाली छन्। बसमा सवार चालकसहित १४ जना घाइते छन्। जसमध्ये एक जना आइसियुमा उपचाररत रहेको कास्की प्रहरी प्रवक्ता डिएसपी पासवानले बताए।
उद्धारकर्ता खड्काका अनुसार दुर्घटनापछि सर्वप्रथम स्थानीयबासीले घाइतेलाई माथि सडकसम्म लैजान बाटो बनाएर बोक्न सकिने अवस्थाका बालबालिकालाई बोकेर उद्धार गरिएको थियो ।
दुर्घटना भएको करिब २०/२५ मिनेटपछि प्रहरी घटनास्थल पुगेको थियो। त्यतिन्जेल स्थानीयले उद्धारको काम सुरू गरिसकेका थिए।
केही बालबालिकालाई विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजेशले स्कुलकै भ्यानमा राखेर अस्पतालतर्फ लगेका थिए। उनीहरूलाई ठूलो चोट नलागेको जस्तो देखिए पनि सबैजना डराएका थिए।
‘बच्चाहरूलाई कसरी हुन्छ, सहज बनाएर राख्ने प्रयास गरिरहेका थियौँ,’ खड्काले भने।
स्थानीयले घाइतेलाई सडकसम्म ल्याएपछि एम्बुलेन्समार्फत अस्पताल पठाउने क्रम सुरू भयो। गम्भीर अवस्थामा रहेका घाइतेलाई भने थप सावधानीका साथ उद्धार गर्नुपर्ने थियो।
डिएसपी पासवानका अनुसार बस दुर्घटना के कति कारणले भयो भन्नेबारे अनुसन्धान भइरहेको छ। घटनास्थल अप्ठ्यारो नभएको र घुम्ती पनि नभएको उनले बताए। यस विषयमा बसको मेकानिकल जाँच गरेपछि मात्र घटनाका बारेमा यकिन जानकारी आउने उनले बताए।
‘घटनास्थलमा कुनै अब्स्ट्याकल देखिँदैन, चालक पनि घाइते छन्, बोल्न सक्ने अवस्थामा छैनन्,’ उनले भने, बसको मेकानिकल जाँच नगरी के कारणले दुर्घटना हुन पुग्यो भन्न सकिँदैन। अनुसन्धान भइराखेको छ।’
चार विद्यार्थीसहित पाँच जनाको मृत्यु हुने गरी भएको दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउन पोखरा महानगरपालिकाले पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको छ।
मेयर धनराज आचार्यका अनुसार दुर्घटनाको कारण पहिचान गर्ने, घटनासँग सम्बन्धित तथ्यहरूको अध्ययन गर्ने र भविष्यमा यस्ता दुर्घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक सुझाव दिने उद्देश्यले समिति गठन गरिएको हो।
महानगरका वरिष्ठ शिक्षा अधिकृत बद्रीनाथ सुवेदीको संयोजकत्वमा गठित समितिमा मेकानिकल इन्जिनियर सरोज चालिसे, महानगर शिक्षा समिति सदस्य डोलराज पाण्डे, नगर प्रहरी निरीक्षक पुरूषोत्तम थापा र ट्राफिक प्रहरीका सहायक निरीक्षक अमृत भट्टराई सदस्य छन्।
समितिलाई पाँच दिनभित्र छानबिन प्रतिवेदन पेस गर्न समयसीमा तोकिएको छ। महानगरका अनुसार समितिले दुर्घटनाको कारण र घटनासँग सम्बन्धित विषयको विस्तृत अध्ययन गरी सत्यतथ्यसहित प्रतिवेदन बुझाउनेछ।
त्यस्तै, विद्यालयका सवारीसाधनको सुरक्षा अवस्था, विद्यार्थीको सुरक्षित आवागमन तथा आगामी दिनमा अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे पनि समितिले सुझाव दिनेछ।
समितिको प्रतिवेदनपछि दुर्घटनाको कारण र यस्ता घटना रोक्न आवश्यक सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
.JPG)
