आमा—
समय जन्मिनुअघि शून्यमा कम्पन हुने पहिलो उज्यालो
र ब्रह्माण्डले आफैँलाई चिन्न नसक्दा पनि
पहिल्यै उपस्थित रहेको करुणा।
तिमी शब्द जन्मिनुअघि नै
अर्थलाई गर्भमा राख्ने पहिलो श्वास हौ।
तिमीलाई न कथाले भेट्छ, न इतिहासले समेट्छ—
तिमी कथा बन्नुअघि नै
जीवनलाई सम्भव बनाउने अदृश्य स्रोत हौ।
तिम्रो काखमा पहिलो रोदनले नाम पाउँछ,
पहिलो सासले पहिचान पाउँछ,
र अस्तित्वको अन्धकारमा
पहिलो अर्थको दीप प्रज्वलित हुन्छ।
तिमी त्यागको हिसाब होइनौ—
न ऋणको लेखाजोखा, न प्रतिफलको अपेक्षा—
तिमी त त्यो अनन्त प्रवाह हौ
जहाँ प्रेम आफैँलाई विसर्जन गर्छ
र विसर्जन नै शान्तिमा रूपान्तरण हुन्छ।
कसैले तिमीलाई
पृथ्वीको धैर्यता भन्छ,
देवत्वको पहिलो अनुहार भन्छ,
र ‘आमा देवो भवः
केवल वाक्य होइन,
जीवनको मौन साधना बनाइदिन्छ।
कसैले तिमीलाई
व्यक्तित्वको पहिलो संरचना भन्छ,
मनोवैज्ञानिक सुरक्षित आश्रय भन्छ—
जहाँ आत्मा पहिलो पटक संसारसँग डराउन छोड्छ,
र प्रेमलाई अस्तित्वको आधारका रूपमा बुझ्न सिक्छ।
यी दुवैका सीमाहरू
तिम्रो मौनतामा आएर बिलाउँछन्
किनकि पहाड होस् वा समुद्र, माटो होस् वा आकाश,
भाषा, संस्कृति, सभ्यता —
सबैभन्दा पहिले तिमीलाई एउटै नामले चिन्छन् : आमा।
तिमी बाहिर छैनौ—
तिमी भित्रको मूल प्रकाश हौ,
जहाँ चेतनाले आफैँलाई हेर्छ
र पहिलो पटक नरम बन्छ।
तिमी समयभन्दा पुरानो पनि होइनौ—
किनभने समय नै तिमीभित्र जन्मिन्छ।
तिमी स्मृतिभन्दा पर पनि होइनौ—
किनभने स्मृति नै तिम्रो स्पर्शबाट सुरु हुन्छ।
तिम्रो मौन सहनशीलतामा पृथ्वीले धैर्यता सिक्छ,
तिम्रो ममतामा ब्रह्माण्डले करुणा बुझेको जस्तो लाग्छ।
शब्दहरूले तिमीलाई कहिल्यै समेट्न सक्दैनन्,
न विज्ञानले तिम्रो गहिराइ नाप्न सक्छ,
किनकि तिमी तथ्यभन्दा गहिरो सत्य हौ—
र सत्यभन्दा नजिकको अनुभूति।
हरेक सांस्कृतिक पर्वको पवित्र क्षणमा होस्
वा कुनै साधारण बिहानको पहिलो सासमा —
तिमी त्यही छौ, जहाँ जीवन सुरु हुन्छ,
र जहाँ जीवन फर्किन्छ।
हरेक धड्कनभित्र तिमी चलिरहेकी छौ
हरेक मौनतामा तिमी बोलिरहेकी छौ
र हरेक चेतनाको उज्यालोमा
तिम्रो छाया होइन— तिम्रो प्रकाश फैलिएको छ।
त्यसैले,
म, न त एक दिनमा, न एक प्रार्थनामा—
तर अस्तित्वका प्रत्येक क्षणमा भन्छु—
आमा, तिमीलाई शाश्वत नमन।
-1746009348.jpg)
