प्रिय मान्छे, हरेक वर्ष बजेट आएपछि म तिमीलाई एउटा प्रेमपत्र लेख्ने गर्थेँ। यो वर्ष पनि बजेट आयो, अंकहरू फेरिए, शीर्षकहरू फेरिए, प्राथमिकताहरू फेरिए, तर मेरो प्रतीक्षा फेरिएन। त्यसैले फेरि कलम समातेको छु।
यो पत्र कुनै अर्थशास्त्रीको विश्लेषण होइन, कुनै राजनीतिज्ञको भाषण पनि होइन। यो एउटा त्यस्तो मान्छेको मनको आवाज हो, जसले देशको बजेटलाई आफ्नो जीवनसँग, आफ्नो सपनासँग र सबैभन्दा बढी तिम्रो अनुपस्थितिसँग जोडेर हेर्छ।
२०८३/८४ को बजेट सार्वजनिक हुँदा टेलिभिजनका पर्दामा अरबौँका योजना देखिए, विकासका प्रतिबद्धता सुनिए, उत्पादन, रोजगारी, लगानी र समृद्धिका सपना देखाइए। तर ती सबै शब्दहरूका बिचमा मेरो मनले एउटै प्रश्न सोध्यो, ‘के यो बजेटले तिमीलाई घर फर्काउनेछ?’
तिमी गएको दिनदेखि मेरो जीवन दुई भागमा विभाजित भयो; एउटा नेपालमा बाँकी रहेको शरीर, अर्को तिमीसँगै विदेश गएको मन। देशका लाखौँ युवाजस्तै तिमी पनि अवसरको खोजीमा बिदेसियौ। त्यो निर्णय सजिलो थिएन, म जान्दछु। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रस्थान कक्षमा उभिँदा तिमीले पछाडि फर्केर हेरेको त्यो अन्तिम दृष्टि अझै मेरो स्मृतिमा ताजा छ।
त्यस दिन तिमीले भनेका थियौ, ‘केही वर्षको कुरा हो, राम्रो भविष्य बनाउँछु अनि फर्किन्छु।’ तर वर्षहरू बित्दै गए। क्यालेन्डर फेरिए। सरकार फेरिए। बजेट फेरिए। तर तिमी फर्किन सकेनौ। हरेक बजेटमा रोजगारी सिर्जना गर्ने घोषणा सुनिन्छ, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने कार्यक्रम सुनिन्छ, युवालाई देशमै अवसर दिने प्रतिबद्धता सुनिन्छ। म ती सबै सुन्छु र सोचिरहन्छु यदि यी कुरा केही वर्षअघि नै पूरा भएका भए, सायद तिमी आज पनि यहीँ हुने थियौ।
यस वर्षको बजेटले फेरि आशाका केही झिल्काहरू देखाएको छ। उद्योगमा लगानी, निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन, उत्पादन वृद्धि, युवा उद्यमशीलता, स्टार्टअप कोष, कृषि आधुनिकीकरण र रोजगारी सिर्जनाका योजना सार्वजनिक भएका छन्। कागजमा हेर्दा ती योजनाहरू सुन्दर देखिन्छन्। शब्दहरू आकर्षक छन्। तर तिमीलाई थाहा छ, मेरो पुस्ताले धेरै पटक यस्ता सुन्दर शब्दहरू सुनेको छ।
हामीले आशाका पुलहरू धेरै पटक बनाएका छौँ र ती पुलहरू बिच बाटोमै भत्किएको पनि देखेका छौँ। त्यसैले अहिले म उत्साहित हुनुभन्दा बढी सावधान छु। तर सावधान हुँदैमा आशा मरेको भने छैन। म अझै विश्वास गर्न चाहन्छु कि कुनै दिन बजेटका अंकहरू केवल कागजका संख्या भएर सीमित रहने छैनन्, ती गाउँका युवाको रोजगारी बन्नेछन्, सहरका उद्यमीको आत्मविश्वास बन्नेछन् र बिदेसिएका प्रेमीहरूको घर फर्किने कारण बन्नेछन्।
प्रिय, तिमीलाई थाहा छ? म अहिले पनि कहिलेकाहीँ साँझपख सहरका व्यस्त सडकहरूमा हिँड्दा तिम्रो कल्पना गर्छु। कुनै क्याफेको कुनामा बसेर चिया पिउँदा लाग्छ, अर्को कुर्सीमा तिमी बस्ने थियौ भने कस्तो हुन्थ्यो होला। संसदमा बजेटमाथि बहस हुँदा, नेताहरूले युवाको भविष्यबारे बोल्दा, म सधैँ तिम्रो अनुहार सम्झन्छु। किनभने ती युवाहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने एउटा अनुहार तिम्रो पनि हो।
तिमी केवल मेरो प्रिय व्यक्ति होइनौ; तिमी ती लाखौँ नेपाली युवामध्ये एक हौ, जसले आफ्नो देशमा सपना पूरा गर्न नसकेपछि परदेशको बाटो रोज्नुपरेको थियो। २०८३ को बजेटले देशभित्र अवसर सिर्जना गर्ने कुरा गरेको छ। यदि ती अवसरहरू साँच्चै जन्मिए भने सायद अर्को पुस्ताले बिदाइका यति धेरै आँसु बगाउनुपर्ने छैन। सायद कुनै प्रेमीले आफ्नो प्रेमिकालाई ‘म विदेश जानुपर्छ’ भनेर भन्नुपर्ने छैन। सायद कुनै आमाले आफ्नो छोरालाई विमानस्थलमा अंगालो हालेर रुँदै बिदा गर्नुपर्ने छैन। सायद कुनै बुबाले आफ्नो वृद्धावस्थामा भिडियो कलको भर पर्नुपर्ने छैन। र सायद म जस्तो कुनै मानिसले बजेटपछि प्रेमपत्र लेख्दै ‘फर्केर आऊ’ भन्नुपर्ने छैन।
यस पटक देशमा नयाँ सरकार बनेको छ। नयाँ नेतृत्वसँग नयाँ अपेक्षा पनि जोडिएका छन्। म राजनीति बुझ्छु, चुनौतीहरू बुझ्छु, सीमित स्रोतहरू बुझ्छु। तर म एउटा कुरा अझ राम्रोसँग बुझ्छु आशा बिना कुनै देश अघि बढ्न सक्दैन। र अहिले यो देशलाई सबैभन्दा बढी आवश्यक कुरा आशा नै हो। आर्थिक वृद्धिदरका प्रतिशतभन्दा ठुलो कुरा युवाको विश्वास हो।
विदेशी लगानीका अंकभन्दा ठुलो कुरा नागरिकको भरोसा हो। बजेट सफल भयो कि भएन भन्ने कुरा राजस्वको तथ्यांकले मात्र तय गर्दैन; त्यसले कति युवालाई देशमै बस्न प्रेरित गर्यो, त्यसले कति परिवारलाई सँगै राख्न सक्यो, त्यसले कति सपनाहरूलाई विदेशको विमान चढ्नबाट रोक्यो भन्ने कुराले पनि तय गर्छ।
प्रिय मान्छे, कहिलेकाहीँ म कल्पना गर्छु कुनै दिन तिमी अचानक फोन गरेर भन्नेछौ, ‘म फर्किँदै छु।’ त्यो दिन म समाचार हेर्नेछु, अर्थतन्त्रका रिपोर्टहरू हेर्नेछु र मुस्कुराउँदै सोच्नेछु यो देशले आफ्ना सन्तानहरूलाई फर्काउन सक्ने अवस्था बनायो। त्यो दिन मेरो लागि कुनै व्यक्तिगत खुसी मात्र हुने छैन; त्यो दिन देशको सफलताको दिन हुनेछ। किनभने विकास भनेको केवल सडक बनाउनु होइन, भवन उठाउनु होइन, राजस्व बढाउनु पनि होइन। विकास भनेको आफ्ना मानिसहरूलाई घरमै भविष्य देखाउन सक्नु हो।
तिमीलाई थाहा छ, प्रेम र बजेटबिच एउटा गहिरो समानता छ। दुवै कुरा आशामा टिकेका हुन्छन्। प्रेममा मानिसले भोलिको सुन्दर दिनको आशा गर्छ। बजेटमा राष्ट्रले भोलिको समृद्धिको आशा गर्छ। कहिलेकाहीँ प्रेमजस्तै बजेटले पनि निराश बनाउँछ। कहिलेकाहीँ अपेक्षाहरू पूरा हुँदैनन्। तर मानिसले प्रेम गर्न छोड्दैन, देशले योजना बनाउन छोड्दैन। किनकि आशा जीवित रहुन्जेल सम्भावना पनि जीवित रहन्छ।
त्यसैले आज २०८३ को बजेटपछि फेरि तिमीलाई यो प्रेमपत्र लेख्दै छु। न त म पूर्ण आशावादी छु, न पूर्ण निराश। म केवल प्रतीक्षारत छु। प्रतीक्षा तिम्रो, प्रतीक्षा परिवर्तनको, प्रतीक्षा त्यो दिनको जब बजेटका भाषणहरू जीवनका वास्तविक कथामा बदलिनेछन्। जब परदेशिएका युवाहरू फर्किनेछन्। जब प्रेमले दूरीसँग हार खानेछैन। जब नेपालले आफ्ना नागरिकलाई केवल जन्मभूमि मात्र होइन, भविष्य पनि दिनेछ।
त्यस दिनसम्म, म हरेक बजेटपछि तिमीलाई यस्तै पत्र लेखिरहनेछु। र प्रत्येक पत्रको अन्त्यमा एउटै प्रश्न रहनेछ, ‘प्रिय, यो वर्ष तिमी नेपाल फर्किन्छौ कि? कि फेरि अर्को बजेट कुर्नुपर्ला?’
नयाँ सरकार बनेको छ। सायद यो केवल सत्ता परिवर्तनको कथा होइन, लाखौँ नेपालीको प्रतीक्षाको नयाँ अध्याय हो। बजेटका अंकहरूले मात्र देश बन्दैन, देश त त्यति बेला बन्छ जब बिदेसिन बाध्य भएका युवाले आफ्नै माटोमा भविष्य देख्न थाल्छन्।
आज पनि विमानस्थलको प्रस्थान कक्षमा हजारौँ सपना देश छोड्दै छन्। यदि यो सरकारले ती सपनालाई फर्काउने वातावरण बनाउन सक्यो भने, त्यो केवल सरकारको सफलता हुनेछैन, त्यो हजारौँ परिवारको पुनर्मिलन हुनेछ, हजारौँ प्रेमकथाको सुखद अन्त्य हुनेछ।
प्रिय सरकार, हामीलाई केवल नयाँ बजेट होइन, घर फर्किने कारण चाहिएको छ। हामीलाई केवल घोषणा होइन, आफ्ना मान्छेहरू फर्किने नेपाल चाहिएको छ। किनकि देश समृद्ध तब मात्र हुन्छ, जब उसका नागरिकहरू विदेशमा बाँच्न होइन, आफ्नै देशमा सपना देख्न थाल्छन्। सायद २०८३ को यो बजेट इतिहासमा अंकहरूको हिसाबले होइन, बिदेसिएका नेपालीहरू घर फर्किन थालेको वर्षको रूपमा सम्झिनेछौँ भन्ने आशा गरौँ।
