विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नरहेको नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष १५औं महाधिवेशनको निष्पक्षताका लागि पार्टीले एउटा संयन्त्र बनाउनुपर्ने अडानमा छ।
प्रदेशहरूमा लगातार भेला गरिरहेको देउवा समूहले पार्टीभित्रका विवाद समाधान र महाधिवेशन निष्पक्षताका लागि एउटा कार्यदल आवश्यक पर्नेमा जोड दिएको हो।
निवर्तमान सभापति देउवा अहिले विदेशमा छन्। स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेश गएका हुन् अहिलेसम्म फर्किएका छैनन्।
उनको अनुपस्थितिमा देउवा समूहको नेतृत्व निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काले गरेका छन् भने नेताहरू विमलेन्द्र निधि, प्रकाशमान सिंह, कृष्णप्रसाद सिटौला, प्रकाशशरण महत लगायत पनि यही समूहमा छन्।
गत असोज २८ गते देउवाले खड्कालाई कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी दिएपछि यो समूहको नेतृत्व खड्काले नै गर्दै आएका छन्।
उक्त समूहमा सक्रिय रहेका नेता प्रकाशशरण महतले पार्टी एकताबद्ध बनाएर जानुपर्ने पक्षमा आफूहरू रहेको बताए।
'पार्टी एक भएर जानुपर्ने पक्षमा हामी छौं। हाम्रो बटमलाइन भनेको १५औं महाधिवेशन निष्पक्ष रूपमा गर्न एउटा साझा संयन्त्र चाहियो भन्ने हो,' उनले सेतोपाटीसँग भने, 'विशेष महाधिवेशनमा सबैको सहभागिता नरहेकाले एकलौटी रूपमा उनीहरूले गर्ने अधिवेशन त जसलाई घोषणा गरे पनि भयो।'
पार्टीको अधिवेशन प्रक्रिया अघि बढाउन एउटा निष्पक्ष संयन्त्र गठन गर्न विशेष महाधिवेशनबाट आएको वैधानिक नेतृत्व तयार रहनुपर्ने उनले बताए।
'सहमतिको एउटा सानो संयन्त्र बनाउनुपर्छ। त्यसका लागि विशेष महाधिवेशनबाट आएको वैधानिक नेतृत्व तयार रहनुपर्छ, हाम्रो कुरा यत्ति हो,' उनले भने।
उनले क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक गरिराख्न जरूरी नपर्ने पनि बताए।
'१५औं महाधिवेशनका लागि भनेर क्रियाशील नवीकरण गरिसकेको हो। त्यस बेला गगन थापाजी महामन्त्री तथा क्रियाशील सदस्यता व्यवस्थापन समिति संयोजक हुनुहुन्थ्यो। अहिले फेरि किन क्रियाशील अद्यावधिक गरिराख्नुपर्यो?' उनले भने, 'यस्ता सबै कुराको हल गर्न पनि पार्टीभित्र एउटा सहमतिको साझा संयन्त्र आवश्यक पर्छ। त्यो संयन्त्र बनाउने हो भने पार्टीभित्रका विवाद टुंगो लगाउन ठूलो कुरा छैन, मिलाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो भनाइ हो। चाहने/नचाहने त वैधानिकता पाउनेहरूको हातमा रह्यो।'
कांग्रेसले वैशाखदेखि जरा अभियानसँगै क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक अभियान चलाइरहेको छ। नेताहरू पूर्णबहादुर खड्का र शेखर कोइरालाले क्रियाशील अद्यावधिक नगर्न अपिल गर्दै आएका छन्। देउवा र कोइराला पक्षको काठमाडौं तथा प्रदेशहरूमा भएका भेलामा पनि क्रियाशील अद्यावधिक नगर्ने निर्णयहरू भइरहेका छन्।
महामन्त्री प्रदीप पौडेल संयोजक रहेको क्रियाशील सदस्यता समितिले प्रदेशहरूमा अभियानकै रूपमा अद्यावधिक प्रक्रिया अघि बढाएको छ भने जेठ २१ गतेभित्र क्रियाशील अद्यावधिकसम्बन्धी कार्य गर्न समयसीमा तोकेको छ।
कार्यवाहक मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद दुलालका अनुसार क्रियाशील सदस्यता डिजिटल रूपमा अद्यावधिक कार्य देशभरका ६ हजार ७ सय ४३ वटै वडामा भइरहेको छ। आफ्नो मोबाइल नम्बरबाट केन्द्रीय कार्यालयको आधिकारिक नम्बरमा मोबाइल नम्बर सूचीकृत गराएका खण्डमा पार्टी वडा कार्यालय वा वडा सभापतिमार्फत क्रियाशील अद्यावधिक गराउन सकिने व्यवस्था छ।
कांग्रेसले क्रियाशील अद्यावधिक गराउन अझ सहज बनाएको जनाएको छ। अनलाइनमार्फत् फारम भरेर क्रियाशील अद्यावधिकका लागि आग्रह गर्न सकिनेछ। यसमा समस्या आए 'एआई साथी' सँग सहयोग लिन सकिने पार्टीले जनाएको छ।
यसअघि कांग्रेसले क्रियाशील अद्यावधिक गराउन सम्बन्धित वडामै जानुपर्ने र शपथ लिनुपर्ने व्यवस्था गरेको थियो। यसमा आलोचना भएपछि प्रविधिमैत्री रूपमा अद्यावधिक गर्न आवेदन दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको देखिन्छ।
पार्टी केन्द्रीय कार्यालयले देशभरका सबै वडा कार्यालयबाट क्रियाशील अद्यावधिक भइरहेको बताए पनि संस्थापन इतर नेताहरूले क्रियाशील अद्यावधिक गरिराख्न जरूरी नभएको बताउने गरेका छन्।
१५औं महाधिवेशन निष्पक्ष हुँदैन कि भन्ने आफूहरूको चिन्ता रहेको नेता प्रकाशशरण महतको भनाइ छ।
'क्रियाशील टुंगो लगाउने वडा कार्यसमितिले हो, हाम्रो व्यवस्था नै त्यही हो, क्रियाशील नवीकरण भइसकेको छ। कसैले पार्टी छाडेकोलगायत कुरा छ भने सम्बन्धित जिल्ला र वडाहरूबाट अद्यावधिक विवरण माग गरे भइहाल्थ्यो,' उनले भने, 'डिजिटल गर्ने भनेर अद्यावधिक गरिराख्न जरूरी थिएन। कसैको मोबाइल नम्बर थिएन भने सम्बन्धित वडाहरूबाटै माग गरेर इन्ट्री गरे डिजिटल भइहाल्थ्यो। क्रियाशील अद्यावधिकका नाममा केन्द्रबाटै हस्तक्षेप गर्न भएन, अद्यावधिकका लागि यसो गर उसो गर, यहाँ फोन गर भन्न भएन।'
पार्टी संस्थापनले भने वडा कार्यसमितिलाई क्रियाशील अद्याविधक गर्न युजर र पासवर्ड दिइएको जनाएको छ। पार्टीगत प्रणालीलाई अटेर गर्ने गरी केन्द्रीय कार्यालयबाट मोबाइल नम्बर, एआई साथी जस्ता कुरा प्रयोग गरी क्रियाशील अद्यावधिक गरिएकोमा उनले असहमति जनाएका छन्।
'क्रियाशील अद्यावधिकका नाममा सम्बन्धित पार्टी समितिलाई थाहै नदिनेजस्तो पनि देखिँदैछ, त्यसो गर्न भएन भन्ने हो,' उनले भने, 'हामीले भाग खोजेका छैनौं, अधिवेशन निष्पक्षताका लागि साझा संयन्त्र बनोस् भनेको हो। १५ औं महाधिवेशनबाट आउने नेतृत्व पारदर्शी किसिमबाट भएको प्रक्रियाबाट आउनुपर्छ अनि पो सबैले त्यो नेतृत्वलाई स्वीकार गर्छन्।'
प्रवक्ता देवराज चालिसे भने आफूहरू पनि प्रक्रियाअनुसार नै आएकोले विधानभन्दा बाहिरको संरचनामा जान नसकिने बताउँछन्। 'केही विवाद वा समस्या देखिए भने विधानभित्रकै संरचनाबाट समाधान खोज्नुपर्छ, हामी पनि प्रक्रियाअनुसार नै आएका हौं,' उनले भने।
सभापति गगन थापाले पार्टीभित्रका विभिन्न संरचनामा सबै पक्षलाई समेट्न आफूहरू तयार रहेको बताएका छन्।
उनले महाधिवेशन निष्पक्ष र पारदर्शी बनाउन पार्टीभित्रका निर्वाचन, सदस्यता, अनुशासनलगायत विभिन्न समितिमा सबै पक्षलाई समेट्ने प्रतिबद्धता पनि जनाउने गरेका छन्।
'कुन समितिमा कसलाई राख्दा त्यसले १५ औं महाधिवेशन निष्पक्ष र पारदर्शी हुन्छ भन्ने लाग्छ नाम दिनुहोस्, राख्छौं,' सभापति थापाले संस्थापनइतर पक्षका नेताहरूलाई लक्ष्य गर्दै भने।
नेता महत भने दयामायाले यो वा त्यो पद दिने भन्दा पनि महाधिवेशन निष्पक्षताको सुनिश्चितता खोजिएको बताउँछन्। 'कसैले दयामायाले यो वा त्यो पद दिने भन्दा पनि हामीले खोजेको अधिवेशन निष्पक्ष होस् भन्ने हो,' उनको भनाइ छ।
पूर्वउपसभापति विमलेन्द्र निधिले सम्पर्क कार्यालय खोल्न घर हेर्ने काम भइरहेको बताए।
'पार्टी कार्यालयका लागि घर खोजिरहेका छौ, भिमसेनगोला पुरानो बानेश्वर क्षेत्रमा,' उनले भने, 'एउटा घटना पर्यो र म जनकपुर आएँ। प्रकाशमान सिंह लगायतले घर हेर्ने काम गर्दै हुनुहोला।'
१५ औं महाधिवेशन तयारीका लागि कार्यालय राख्न घर खोजिएको हो कि नयाँ पार्टी बनाउन भन्ने प्रश्नमा पूर्वउपसभापति निधिले भने, 'सम्पर्क कार्यालय राख्न घर खोजिरहेका छौं, यसबारे अहिले मैले थप केही बोल्दिनँ, अरू साथीहरूलाई सोध्नुस् न।'
यसबीच देउवानिकट केही युवा नेताहरूले अनामनगरमा सम्पर्क कार्यालय खोलिसकेका छन्। निवर्तमान केन्द्रीय सदस्यहरू गुरू बराल, जितजंग बस्नेत, कुन्दनराज काफ्ले लगायतको अगुवाइमा सम्पर्क कार्यालय खोलिएको नेताहरूको भनाइ छ।
निवर्तमान केन्द्रीय सदस्य कुन्दनराज काफ्लेले सम्पर्क कार्यालय खोलिएको बताए।
'नियमित महाधिवेशन पक्षधर करिब ३ सय युवा मिलेर अनामनगरमा भेटघाटका लागि सम्पर्क कार्यालय खोलेका हौं, यस्ता सम्पर्क कार्यालयहरू अरू पनि छन्,' काफ्लेले सेतोपाटीसँग भने।
देउवा समूहले संस्थापन पक्षलाई महाधिवेशन निष्पक्षताका लागि एउटा कार्यदल बनाउन दबाब दिइरहेका बेला सभापति गगन थापाले भने हालै विशेष महाधिवेशनमा भाग नलिएका देउवा, शेखर र शशांक पक्षका १९ जनालाई केन्द्रीय सदस्य मनोनीत गरेका थिए।
उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले सोमबार धुलिखेलमा बागमती प्रदेशस्तरीय भेलामा बोल्दै पार्टीभित्र रहेका गुट भत्काएर पार्टी बलियो बनाउने नीति अबलम्बन गरिएको बताएका थिए।
