आज पानी मात्र बगेको छैन
आँगनका पाइला,
चुलोको न्यानो धुवाँ,
भित्तामा टाँसिएका अनुहार,
र ‘भोलि’ भनेर आँखामा राखिएको
सिङ्गो सपना बगेको छ।
हिजोसम्म ढुङ्गासँग ठोक्किँदै
जलको पुरानो राग गाउने छाल,
आज बस्तीको छातीमा
कालो अक्षर कोर्दैछ।
साँझको अँध्यारोमा एउटा बालक सोध्छ
बुवा! कहिले आउनुहुन्छ?
ढोकाको चौकोस मौन छ;
पर्खाइको हात अझै त्यहीँ अडिएको छ।
किनारमा मानिसहरू
पानी होइन,
आफ्ना मान्छेका आवाज खोज्दैछन्।
कसैको आँखामा अनुहार अड्किएको छ,
कसैको ओठमा अधुरो नाम।
नदीले फर्काउन नसकेको आवाजसँगै
शोकमा स्तब्ध उभिएको छ
सिङ्गो भूगोल।
तर यो चिरा यहीँ मात्र परेको छैन
माथि हिमालको निधारमा
तापको एउटा अङ्क चढ्छ,
तल एउटी आमाको काख
अचानक रित्तिन्छ।
आकाशमा बढेको एउटा अदृश्य तापमानले
कतै कसैको साँझलाई
खरानी बनाउँछ।
बादलले सीमा पढ्दैन,
हिउँले पासपोर्ट बोक्दैन;
हावामा मिसिएको तापले
नक्साका रेखा चिन्दैन।
टाढाका सहरहरूको तातो सास
यही उत्तरी भिरमा
कालो रात भएर खस्छ।
जसले पृथ्वीलाई कम तताए,
उनीहरूले नै तापको मूल्य
किन बढी तिर्नुपर्ने?
हामीले पहाडको छातीमा आफ्ना बाटा कोर्यौँ,
किनारमा घरका सपना रोप्यौँ,
तर पानीले सम्झेको पुरानो बाटो बिर्सियौँ।
अब पहाड काट्नुअघि
उसको मौनता पढौँ,
किनार छुनुअघि
पानीको स्मृति सुनौँ।
विज्ञान आकाश नाप्ने आँखा मात्र नहोस्,
अँध्यारो घरको झ्यालमा
समयमै पुग्ने उज्यालो होस्।
पूर्वसूचनाको आवाज
सहरको नियन्त्रणकक्षमै नअडियोस्,
पहाडको अन्तिम घरसम्म पुगोस्;
किनकि बाँच्न पाउने खबर,
मृत्युपछिको उद्धारभन्दा पहिले आउनुपर्छ।
अँध्यारोबीच पनि मानिसहरू दौडिरहेछन्,
कसैको काँधमा अपरिचित जीवन,
कसैको हातमा अर्काको सास।
विपत्तिले सिकाउँछ,
अँध्यारो जति गहिरो भए पनि मानवता निभ्दैन।
तर प्रश्न अझै बाँकी छ:
किन हामी सधैँ
डुबिसकेपछि मात्र चेतना सम्झन्छौँ?
भोटेकोशीको रोदन यो साँघुरो खोंचमा अडिँदैन
यो हिमाल पार गर्छ,
समुद्रसम्म पुग्छ,
र सिसाका अग्ला सहरहरूको निद्रामा
एउटा ढुङ्गा खसाल्छ,
पृथ्वी एउटै भए पीडाको भार किन फरक?
यो आँसु एक दिनको समाचार होइन,
पृथ्वीको अभिलेख हो।
यी मृत्यु तथ्याङ्कका अङ्क होइनन्,
मानव विवेकमा लेखिएका प्रश्न हुन्।
त्यसैले सहायताको मात्र होइन,
उत्तरदायित्वको हात पनि बढोस्;
जलवायुका निर्णयमा
हिमालको सोझो आवाज सुनियोस्।
विकास भनेको पहाड चिरेर बाटो बनाउनु मात्र होइन,
मौनता पढ्नु पनि हो।
नदीलाई बाँध्नु मात्र होइन,
स्वभाव बुझ्नु पनि हो।
भोलि हाम्रा सन्ततिले सोध्नेछन्,
तिमीहरूले के गर्यौ?
जब धरती आफ्नो पुरानो लय बिर्सँदै थिई।
त्यो दिन उत्तर भाषणमा नहोस्,
कुनै बाँचेको आँगनमा होस्,
सुरक्षित बालकको निद्रामा;
कुनै पूर्वसूचनाले जोगाएको गाउँमा,
नफुटेको हिमनदीको सुनौलो उज्यालोमा।
त्यो दिन हामी भन्न सकौँ,
हामीले भोटेकोशीको रोदन सुन्यौँ
त्यसलाई चेतनाको नदी बनायौँ।
र भोटेकोशी— तिमी बगिरहू,
तिम्रो आजको गर्जन हामीभित्र यति गहिरो बसोस्
कि पृथ्वीले फेरि कराएर भन्न नपरोस्,
मैले त धेरैअघि नै बोलाइसकेकी थिएँ।
.JPG)
-1746513231.jpg)
