१६ वर्ष भयो, रेवता धिताल हरेक साउन ६ गते दाङ, तुलसीपुर–६ स्थित त्रिशिद्धेश्वरी राप्ती यातायात प्रालिको केन्द्रीय कार्यालय पुग्छिन्।
८१ वर्षीया रेवता बुधबार बिहान पनि सहयोगीका साथ कार्यालय पुगिन्।
त्यहाँको प्रांगणमा एक शालिक छ। त्यो शालिक हो उनका जेठा छोरा देवीप्रसाद धिताल (हेमराज) को।
बुधबार रेवताले शालिकमा माल्यार्पण गरिन्। शिर निहुर्याएर ढोगिन्। आँखाबाट आँसु टप्किहाले। नजिकैको कुर्सीमा अरूको सहयोगमा बसिन्।
राप्ती समितिले कार्यालयको प्रांगणमा लहरै पूर्वअध्यक्षहरूको अर्धकद शालिक स्थापना गरेको छ। २०६७ साउन ६ गते गोली हानी हत्या हुँदा हेमराज समितिका अध्यक्ष थिए।
'रेडियो तुलसीपुर' सञ्चालक समितिका समेत अध्यक्ष रहेका उनी अरू सामाजिक संघसंस्थामा पनि आबद्ध थिए।
वर्षौंदेखि रेवता हेमराजको हत्याको कारण सोधखोज गरिरहेकी छन्। हत्यारा पक्राउ परेको खबर सुन्न आज पनि दैनिक नछुटाई रेडियो/टिभी सुन्छिन्।
'अहिलेको सरकारसँग ठूलो आशा छ,' रेवताले भनिन्, 'मेरो छोराको हत्यारा छिटो पत्ता लगाइदेओस्। आउँदो वार्षिक तिथिमा हत्यारा पक्राउ पर्यो भन्ने कुरा गर्न पाऊँ। अनि बल्ल हाम्रो मन शान्त हुन्छ। यो सरकारसँग हाम्रो यही एउटा माग हो।'
रेवताका अनुसार हालै प्रहरी प्रशासनका मानिसहरू घर आएर सोधपुछ गरेका थिए। हत्यारा छिट्टै पत्ता लगाइदिने आश्वासन दिएर गएकाले पनि आशा जागृत भएको हो।
हेमराजका आफन्त भिनाजु भरत लामिछानेले पनि परिवारको पीडा चर्किन नछाडेको भन्दै छिटो हत्यारा पत्ता लगाउन सरकारलाई आग्रह गरे।
'कस्ता कस्ता हत्यारा त पत्ता लाग्छन् र लागेका छन्। यो चाहिँ किन लुकेको छ? अब त नयाँ सरकार छ, यसले केही गर्छ कि भन्ने हामीले आशा राखेका छौं,' भरतले भने।
२०४९ सालदेखि राप्ती अञ्चल यातायात समितिमा हेमराजसँग सहकार्य गरेका मित्र तथा समितिका पूर्व अध्यक्ष प्रेमबहादुर बस्नेतले पनि यो सरकारले हेमराजको हत्यारा पत्ता लगाउने आशा रहेको बताए।
'अहिलेको सरकारले ठूला ठूला फाइल खोज्दै छ र ठूला ठूला अपराधी पत्ता लगाउँदै छ भन्ने कुरा सुन्दै आएका छौं,' प्रेमले भने, 'हाम्रा मित्र हेमराजका हत्यारा पनि यो सरकारले पत्ता लगाओस् भन्ने कामना छ।'
सोही बस समितिमा निरन्तर तीन कार्यकाल नेतृत्व गर्दै आइरहेका सुरेश हमालको पनि यस्तै आशा छ।
हेमराजकै प्रेरणाले आफू यातायात क्षेत्रमा लागेको भन्दै नेपाली कांग्रेसका तुलसीपुर नगर सभापति समेत रहेका सुरेशका अनुसार पहिले पनि प्रहरी प्रशासनले आशा देखाएको थियो। तर १६ वर्षसम्म पनि हत्याको कारण र हत्यारा पत्ता लगाउन नसक्नुले राज्यविहीनता महसुस भइरहेको उनले बताए।
'अहिले हेमराज हत्याकाण्डमा अनुसन्धानका प्रक्रिया अगाडि बढेका छन्,' उनले भने, 'उहाँको हत्याको कारण र हत्यारा जान्न पाउने अधिकार घरपरिवारलाई मात्रै होइन, शुभचिन्तक र यो समाजलाई पनि छ।'
प्रहरी उच्च स्रोतका अनुसार करिब डेढ–दुई महिनायता विशेष अनुसन्धान टोलीले हेमराज हत्याकाण्डबारे सूक्ष्म अध्ययन तथा अनुसन्धान गरिरहेको छ।
'हामी हत्याराको धेरै नजिकको सर्कलमा पुग्दैछौं भन्ने ठानेका छौं,' एक प्रहरी अधिकारीले भने, 'अब धेरै होइन, डेढ–दुई महिना प्रतीक्षा गर्न आग्रह गर्छौं।'
अहिलेकै गतिमा काम भए अझ अगाडि नै हत्यारा पक्राउ पर्ने उनले बताए।
ती प्रहरी अधिकारी हेमराजको हत्या रिसिइबीका कारण भएको हुन सक्ने अनुमान गर्छन्।
हेमराजलाई तत्कालीन समय तुलसीपुरस्थित नेपाली सेनाको १९ नम्बर बाहिनीमा रासनपानीको आपूर्ति गर्ने जिम्मा मिलेको थियो। स्रोतका अनुसार तत्कालीन समय तुलसीपुर–अमेलिया सडकखण्डमा निर्माणको काम पनि उनैले गर्दै आएका थिए। त्यो समय उनीसँग कुनै समूहले ठूलो चन्दा मागेको थियो। हेमराजले दिन इन्कार गरेका थिए।
'तत्कालीन समय नेकपा माओवादीले नेतृत्वको विषयलाई लिएर तुलसीपुर उद्योग वाणिज्य संघमा ताला लगाउँदा दोस्रो दिन त्यो फुटाउने साहस हेमराजले नै गरेका थिए। त्यसैले राजनीतिक तुष राख्नेहरू पनि हुन सक्छन्,' स्रोतले भन्यो, 'राजनीतिको नाममा एउटा समूह हेमराजले नेतृत्व गरेको बस समितिमा आफ्ना मान्छेहरू मनपरी घुसाउन चाहन्थ्यो। त्यो रोक्ने काम पनि उनैले गरेका थिए। त्यसैले बदलाको भावना जागेको हुन सक्छ।'
यद्यपि यी कुरा प्रारम्भिक अनुमान मात्रै भएको उनले बताए।
१६ वर्षअघि, साउन ६ गते साझँ सवा ७ बजेतिर बाटो ढुकेर बसेको चार/पाँच जनाको एक हतियारधारी समूहले हेमराजको गोली हानेर हत्या गरेको थियो।
मोटरसाइकलमा सवार उनीमाथि राप्ती राजमार्गमै साविक उरहरी गाविस–१२ र हालको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१२ जस्पुरको प्रहरी चौकीभन्दा झन्डै पाँच सय मिटर उत्तरमा गोली प्रहार भएको थियो।
पहिलो पटक प्रहार भएको गोली मोटरसाइकलमा लागेको थियो। उनी भागेर एक–डेढ सय मिटर दक्षिणमा पुगेका थिए। समूहले लखेट्यो। हेमराज स्थानीय एक जनाको गोठ नजिकै इनारनजिकै लडे। हतियारधारी समूहले हेमराजको छाती लगायत शरीरका विभिन्न भागमा गोली प्रहार गरेको थियो।
नकाबधारी व्यक्तिहरूको त्यो समूह त्यसपछि मकैबारी हुँदै भागेको स्थानीय प्रत्यक्षदर्शीले बताएका थिए।
अचेत हेमराजलाई तत्कालीन समय तुलसीपुर बजारको (ख) लाइनस्थित भाडामा बसेको साविकको राप्ती अञ्चल अस्पताल पुर्याइएको थियो। लगत्तै चिकित्सकले मृत घोषणा गरेका थिए।
त्यो बेला हेमराज पहिलो पटक औपचारिक रूपमा राजनीतिमा होमिने तरखर पनि गर्दै थिए।
साविक उरहरी–८ बेलगनारका बासिन्दा हेमराजको तुलसीपुर–६ रजौरा (टरिगाउँ एयरपोर्टको ठिक उत्तर डेढ–दुई सय मिटरमा) मा पनि घर थियो।
त्यस दिन उनी उरहरीमा रहेका नेपाली कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्तासँग भेटघाट तथा सरसल्लाह गरी तुलसीपुरस्थित घर फर्किँदै थिए। गाउँघरका साँघुरा बाटोमा चलाउन सजिलो भनेर मोटरसाइकलमा गएका थिए।
नेपाली कांग्रेसको गाविस, नगर अधिवेशन नजिकिँदै थियो। पार्टीभित्रको आन्तरिक निर्वाचनमा साविक उरहरी गाविसबाट उम्मेदवारी दिने तयारीका साथ हेमराज अभियानमा जुटेका थिए।
दिनभर उरहरी डुलेर राप्ती राजमार्गबाट तुलसीपुर फर्किने क्रममा बाटो ढुकेर बसेका हतियारधारी समूहले उनीमाथि एकाएक गोली प्रहार गरेका थिए।
हेमराज धिताल प्रतिष्ठानले बर्सेनि उनको स्मृति दिवस मनाउँदै आएको छ। प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हेमराजका ससुरा बुबा हरिप्रसाद रजौरिया छन्।
