भदौ १० गतेको भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीले प्रभावित भएर काठमाडौंमा बसिरहेका परिवारले पनि राहत पाउने भएका छन्।
बाढीपहिरोमा परिवारको सदस्य गुमाएका तथा घरजग्गामा क्षति पुगेका प्रभावितलाई काठमाडौंमै राहत वितरण भइरहेको छ। घरजग्गामा क्षति पुगेका तर काठमाडौंमा डेरा, आफन्त वा अन्यत्र अस्थायी रूपमा बसिरहेका प्रभावितलाई स्थलगत निरीक्षणपछि राहत उपलब्ध गराउने गरिएको हो।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंका अनुसार परिवारको सदस्य गुमाएको प्रमाणसहित आउनेलाई फारम भराएर एक सेट राहत उपलब्ध गराइन्छ।
घर वा जग्गामा क्षति पुगेको दाबी गर्नेका हकमा भने स्थलगत निरीक्षण गरेर राहत उपलब्ध गराइएको प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ।
सोमबार सामाखुसीस्थित राधास्वामी सत्संग व्यास नेपालको भवनमा यस्तै राहत लिन पुगेकाहरूको भीड थियो।
त्यहाँ पुगेकी नुवाकोट दुप्चेश्वर गाउँपालिका–६ समुद्रटारकी ३४ वर्षीया शर्मिला बिकका श्रीमान राजकुमार बिक भदौ १० गतेदेखि बेपत्ता छन्।
राजकुमार सवारी चालक थिए। पर्यटक लिएर रसुवागढी पुगेपछि उनी सम्पर्कविहीन भएका थिए।
गत वैशाखमा मात्रै दुई सन्तानलाई राम्रो शिक्षा दिने योजनासहित शर्मिला र राजकुमार काठमाडौं आएका थिए। उनीहरूका ९ र ३ वर्षका दुई छोरा छन्।
'बच्चा सानो भएकाले केही काम गरेकै थिइनँ, श्रीमानकै भरमा घरखर्च चलेको थियो,' शर्मिलाले भनिन्, 'उहाँ नभएपछि आर्थिक भार पर्यो। बच्चा छाडेर कतै जागिर गर्न जान पनि पाएको छैन।'
उनका सासू-ससुरा पनि अहिले काठमाडौं आएका छन्। कमाउने व्यक्ति नै बेपत्ता भएपछि परिवार आर्थिक समस्यामा परेको उनले बताइन्।
शर्मिलाले स्थानीय तहसँग पनि सहयोगका लागि सम्पर्क गरेकी थिइन्।
उनका अनुसार श्रीमानको काजकिरियाका लागि स्थानीय तहले दुई पटक गरी ४० हजार रूपैयाँ दिएको छ।
त्यसबाहेक थप राहत नपाएकी उनी काठमाडौंमा पनि बाढीपहिरो प्रभावितलाई राहत वितरण भइरहेको जानकारी पाएर सोमबार सामाखुसी पुगेकी थिइन्।
'राहत दिन्छन् भनेपछि आज बुझ्न आएकी हुँ,' उनले भनिन्, 'राहत विवरणको फारम भरेकी छु। के-के दिनुहुन्छ, थाहा छैन।'
शर्मिला बिक
शर्मिलासँगै नुवाकोटकै उत्तरगया नगरपालिका–५ की पार्वती सापकोटा पनि राहत लिन पुगेकी थिइन्।
उनको घर, पसल र घरजग्गामा बाढीले क्षति पुर्याएको छ।
मानवीय क्षति नभए पनि जग्गाजमिन र कमाइको आधार गुमेपछि उनी परिवारसहित काठमाडौं आएर नेपालटारमा डेरा गरेर बसिरहेकी छन्।
'मानवीय क्षति नभए पनि जग्गा केही बाँकी छैन। खाद्यान्न ल्याउने–लाने बाटोसम्म नभएपछि काठमाडौं आयौं,' उनले भनिन्, 'श्रीमान पर्यटक बोक्ने गाडी चलाउनुहुन्थ्यो। गाडी पनि बगायो।'
राहत वितरण भइरहेको थाहा पाएपछि पार्वती आइतबार नै सामाखुसी पुगेकी थिइन्। फारम भरेर फर्किएकी उनलाई निरीक्षणपछि सोमबार फोन गरेर बोलाइएको थियो।
सोही ठाउँमा नुवाकोट म्यागङ गाउँपालिका–२ की ४१ वर्षीया सिर्जना तामाङ पनि राहतका लागि आएकी थिइन्।
उनका १९ वर्षीय छोरा नवन तामाङ सहचालक थिए। भदौ १० गतेदेखि छोरा पनि सम्पर्कविहीन छन्।
सिर्जना छोरासँगै काठमाडौंमा डेरा गरेर बस्दै आएकी थिइन्। छोरा सम्पर्कविहीन भएपछि दैनिक गुजारा चलाउनसमेत समस्या परेको उनले बताइन्।
'काठमाडौंमा बस्नेलाई पनि राहत दिन्छन् भनेपछि यहाँ आएको हो,' उनले भनिन्, 'फारम भरेकी छु, पाउँछु कि पाउँदिनँ थाहा छैन। दिए केही दिन भए पनि धेरै सजिलो हुन्थ्यो।'
धादिङको त्रिशूली नदी किनारमा पसल सञ्चालन गर्दै आएका शिव सापकोटा पनि राहत लिन पुगेका थिए।
तर उनको परिवारको एक हिस्सा गाउँ र अर्को काठमाडौंमा भएकाले तत्काल राहत नदिई स्थलगत निरीक्षणपछि फोन गरेर बोलाइने भन्दै फर्काइएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंकी प्रशासकीय अधिकृत सुजनकुमारी बर्देवाले बताइन्।
उनका अनुसार शर्मिला, पार्वती र सिर्जनाको भने राहत वितरणको प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
उनीहरूलाई केही बेर पर्खाएर सशस्त्र प्रहरीले राहत सामग्री छुट्याएर राखिदिएको थियो। संस्थाले ट्याक्सी खर्चसमेत मिलाइदिएपछि उनीहरू सामग्री लिएर फर्किएका थिए।
सिर्जना तामाङ
काठमाडौंमा कसरी आइपुग्यो राहत?
भदौ १० गतेको बाढीपछि नुवाकोट लगायतका जिल्लाबाट प्रभावितहरूलाई उद्धार गरेर काठमाडौं ल्याउन थालिएको थियो।
त्यसपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले भदौ ११ गतेदेखि राहत सामग्री संकलन सुरू गरेको थियो।
सुरूमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयकै भवनमा राहत संकलन गरिएको थियो। दुई दिनमै राहत सामग्री भरिएपछि प्रहरी तालिम केन्द्रमा सारिएको थियो।
त्यहाँ पनि दुई–तीन दिनमै व्यवस्थापन गर्न कठिन भएपछि हाल सामाखुसीस्थित राधास्वामी सत्संग व्यास नेपालको भवनमा राहत संकलन तथा वितरण भइरहेको छ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंकी प्रशासकीय अधिकृत बर्देवाका अनुसार असोज १८ गतेदेखि यहीँबाट राहत वितरण सुरू गरिएको हो।
'१८ गतेदेखि यहाँबाट राहत वितरण गर्न थालेका हौं,' उनले भनिन्, 'सुरूका दिनमा मानिसहरू आफ्ना मान्छे खोज्न र काजकिरियामा व्यस्त भएकाले राहत लिन आउने संख्या कम थियो। अहिले बिस्तारै बढिरहेको छ।'
जम्मा भएको राहत सामग्रीको विवरण संकलन तथा वितरण जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौं र सुन्दर ढोका साथी सेवा संस्थाको समन्वयमा भइरहेको छ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंकी प्रशासकीय अधिकृत सुजनकुमारी बर्देवा
कस्तो राहत दिइन्छ?
जिल्ला प्रशासनका अनुसार एक सेट राहतमा अति आवश्यक भाँडाकुँडा, ओढ्ने–ओछ्याउने सामग्री, दाल, चामल, तेल, ग्यास, चुलो, परिवारका सदस्यका लागि एक–एक जोर लुगा, जुत्ता, साबुन, लुगा धुने पाउडर लगायत सामग्री हुन्छन्।
परिवारको सदस्य गुमाएको भनेर आउनेलाई फारम भराएर राहत दिइन्छ भने घर तथा जग्गामा क्षति पुगेको दाबी गर्नेको स्थलगत निरीक्षण गरिन्छ।
आइतबार साँझसम्म काठमाडौंमै ४४३ जनालाई राहत वितरण भइसकेको प्रशासनको तथ्यांक छ। एकै दिनमा ३०–३२ जनासम्मले राहत लिने गरेका छन्।
बाढीपहिरो प्रभावितका लागि संकलित राहतको ठूलो हिस्सा भने प्रभावित जिल्लातर्फ पनि पठाइएको छ।
सुरूका दिनमा रसुवामा २४ ट्रक र १० बलेरो, नुवाकोटमा १० ट्रक र एक जिप तथा प्रभावित स्थानीय तहमा तीन ट्रक र एक बलेरो सामग्री पठाइएको प्रशासनले जनाएको छ।
राहत छ, तर खाद्यान्नको अभाव
राहत संकलन केन्द्रमा अहिले लत्ताकपडादेखि विभिन्न अत्यावश्यक सामग्री पर्याप्त रहे पनि चामल र तेल भने कम रहेको प्रशासनले जनाएको छ।
'राहत लिन आउने संख्या बढ्दो र दिन आउनेको संख्या घट्दो छ,' बर्देवाले भनिन्, 'आपतकालीन अवस्थामा खाने चाउचाउ, भुजा र चिउराको थुप्रो छ। खाद्यान्नको भने अलि अभाव भइरहेको छ।'
सुरूमा व्यक्तिगत तथा विभिन्न संघसंस्थाले आफूले सक्ने सामग्री ल्याएर सहयोग गरेका थिए। कसैले एक बक्सा चाउचाउ, कसैले एक प्याकेट तेल ल्याएरसमेत सहयोग गरेको बर्देवाले बताइन्।
अहिले राहत संकलन केन्द्रमा आवश्यक सामग्रीबारे सोधेर सहयोग गर्ने क्रम बढेको छ।
'हिजो एक संस्थाले सहयोगका लागि फोन गर्नुभएको थियो। के चाहिन्छ भनेर सोध्नुभयो,' उनले भनिन्, 'रासनमा तेल अति आवश्यक भएकाले किनेर ल्याउने भए त्यही लिएर आउनू भन्यौं।'
राहत दिने र लिने दुवैको विवरण राखिएको छ। राहत लिन आउनेलाई आवश्यक परे ट्याक्सी खर्चसमेत सुन्दर ढोका साथी सेवा संस्थाले उपलब्ध गराउने गरेको प्रशासनले जनाएको छ।
गुम्बा र विस्थापित बस्तीमा पनि राहत
उद्धार गरेर काठमाडौं ल्याइएका बाढीपहिरो प्रभावितहरूलाई विभिन्न स्थानमा राखेर पनि राहत तथा खानाको व्यवस्था गरिएको छ।
यलो गुम्बा, मुस्ताङ गुम्बा र नुब्री गुम्बामा बसेका प्रभावितलाई 'सेन्ट्रल वर्ल्ड किचन' मार्फत आपतकालीन रूपमा चारै समय खानाको व्यवस्था गरिएको प्रशासनले जनाएको छ।
गुम्बाहरूले आफै पनि राहत व्यवस्थापनमा पहल गरिरहेका छन्। निश्चित जग्गा भाडामा लिएर साना टहरा बनाएर बसेका विस्थापितसम्म पनि सरकार तथा विभिन्न संघसंस्थाबाट सहयोग पुगेको बर्देवाले बताइन्।
तर बाढीले परिवारका युवा र कमाउने सदस्य गुमाएका परिवारको अवस्था अझ कठिन रहेको प्रशासनको बुझाइ छ।
'बाढीले परिवारका युवा सदस्य र कमाउने व्यक्तिहरूलाई बगाउँदा मानसिक र शारीरिक रूपमा अत्यन्तै कमजोर बनेका छन्,' बर्देवाले भनिन्, 'वृद्ध बाबु–आमा, सासू र बुहारीहरू एक्लिएका छन्। उनीहरूको मानसिक अवस्थामा सुधार ल्याउन पनि केही गर्नुपर्छ भन्ने लागेको छ।'
***
.JPG)
