भर्चुअल रियालिटी उडान तालिमको विश्वव्यापी अग्रणी संस्था लफ्ट डाइनामिक्सले युरोपेली संघ उड्डयन सुरक्षा एजेन्सी र एयरबस हेलिकप्टर्ससँगको सहकार्यमा नेपालमा हेलिकप्टर सुरक्षा तालिमसम्बन्धी नयाँ पहल सुरू गरेको घोषणा गरेको छ।
यो कार्यक्रम विश्वका सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण उड्डयन वातावरणमध्ये एकमा हेलिकप्टर दुर्घटना घटाउन र पाइलटहरूको तयारी सुदृढ गर्न डिजाइन गरिएको हो, जसले शून्य मृत्युको लक्ष्यतर्फ अघि बढ्ने नेपालका प्रयासहरूलाई समर्थन गर्दछ।
नेपालको उड्डयन क्षेत्र उच्च हिमाली भू–भाग र परिवर्तनशील मौसम ढाँचाले विशेषता बोकेको विशिष्ट वातावरणमा सञ्चालन हुन्छ।
नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको २०२५ को सुरक्षा प्रतिवेदनले यी जटिल अवस्थाहरूमा उडान सञ्चालन गर्न पाइलटको उच्च स्तरको दक्षता आवश्यक हुने उल्लेख गरेको छ।
काठमाडौंमा एक महिनासम्म सञ्चालन हुने नयाँ सुरक्षा कार्यक्रममा लफ्ट डाइनामिक्सको एच१२५ भर्चुअल रियालिटी उडान सिमुलेटर प्रयोग गरिनेछ, साथै अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठनका मापदण्डअनुसार एयरबस हेलिकप्टर्सद्वारा विकसित हेलिकप्टर तालिम पाठ्यक्रमहरू समावेश हुनेछन्।
यस पहलअन्तर्गत नेपालका सबै हेलिकप्टर पाइलटहरूले हिमाली उडान तथा एच१२५ पुनरावर्ती आपतकालीन तालिममा केन्द्रित सिमुलेटर–आधारित चार घण्टाको तालिम अनिवार्य रूपमा पूरा गर्नुपर्नेछ।
तालिम विश्वप्रसिद्ध प्रशिक्षकहरूद्वारा प्रदान गरिनेछ। जसमा लोरेन्ज नुफर र निक मेह्यूले हिमाली उडानसम्बन्धी तालिमको नेतृत्व गर्नेछन्, तथा एयरबस इन्टरनेसनल सर्भिसेसका क्लाउस क्राउस र एयरबस हेलिकप्टर्सका तालिम सञ्चालन प्रमुख यान गेरिनले पुनरावर्ती आपतकालीन तालिमको निरीक्षण गर्नेछन्।
'एयरबस हेलिकप्टर्समा हाम्रो अटल प्राथमिकता उद्योगलाई शून्य दुर्घटनाको भविष्यतर्फ अग्रसर गराउनु हो,' एयरबस हेलिकप्टर्सका उड्डयन सुरक्षा व्यवस्थापन तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल प्रमुख आर्न्ड भोन फाबेकले भने।
'यस लक्ष्य हासिल गर्न उन्नत विमान मात्र पर्याप्त हुँदैन; पाइलटहरू सबैभन्दा कठोर अवस्थाका लागि तयार हुनुपर्छ। यस समर्पित सुरक्षा रोडशोका क्रममा हाम्रो विशेष तालिम पाठ्यक्रमसँगै लफ्ट डाइनामिक्सको भर्चुअल रियालिटी प्रविधि प्रस्तुत गरेर हामी नेपाली पाइलटहरूलाई हिमाली उडान र आपतकालीन अवस्थाहरूमा दक्षता हासिल गर्न ठोस व्यावहारिक तालिम अनुभव प्रदान गर्दैछौं। यो पहल नवप्रवर्तन र स्थानीय सशक्तिकरणमार्फत सञ्चालन सुरक्षा अभिवृद्धि गर्ने हाम्रो विश्वव्यापी अभियानको महत्वपूर्ण कदम हो,' उनले थपे।
'लफ्ट डाइनामिक्स स्थापना भएको पहिलो दिनदेखि नै उत्कृष्ट, समावेशी र सुरक्षित पाइलट तालिमलाई सबैका लागि पहुँचयोग्य बनाउने लक्ष्य राखिएको थियो—विशेष गरी त्यस्ता स्थानहरूमा जहाँ यस्तो तालिम ऐतिहासिक रूपमा पहुँच बाहिर रहँदै आएको थियो—र यो साझेदारीले त्यस लक्ष्यलाई वास्तविकता बनाएको छ,' लफ्ट डाइनामिक्सका संस्थापक तथा प्रमुख प्राविधिक अधिकृत फाबी रीजेनले भने।
'परम्परागत पूर्ण उडान सिमुलेटरहरू हिमालयजस्ता स्थानहरूमा प्रायः सम्भव हुँदैनन्। सानो तर अत्यन्त यथार्थपरक भर्चुअल रियालिटी तालिम प्रणाली सिधै नेपालमा ल्याएर अब पाइलटहरूले आफूले उडान गर्ने वास्तविक अवस्था र परिस्थितिका लागि अझ सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा तालिम लिन सक्छन्। यो पहुँच केवल नेपालका पाइलटहरूमा मात्र सीमित रहने छैन—यसले छिमेकी दक्षिण एसियाली देशहरूका पाइलट र अपरेटरहरूका लागि पनि अवसर खोल्नेछ। युरोपेली संघ उड्डयन सुरक्षा एजेन्सी र एयरबस हेलिकप्टर्ससँगको सहकार्यमा हामीले यस्तो तालिमको पहुँच बिन्दु सिर्जना गरेका छौँ, जुन पहिले कठिन, महँगो वा कहिलेकाहीँ उपलब्ध नै थिएन,' उनले थपे।
यो पहल युरोपेली संघ–दक्षिण एसिया उड्डयन साझेदारी परियोजनाको रूपरेखाअन्तर्गत कार्यान्वयन गरिएको हो, जुन क्षेत्रीय प्राविधिक सहकार्य कार्यक्रम हो।
यस कार्यक्रमलाई युरोपेली संघ उड्डयन सुरक्षा एजेन्सीले कार्यान्वयन गर्दै आएको छ, जसले दक्षिण एसियाभरका नागरिक उड्डयन प्राधिकरणहरू र उद्योग सरोकारवालासँग निरन्तर सहकार्यमार्फत उड्डयन सुरक्षा, नियामक समन्वय तथा क्षमता अभिवृद्धिलाई समर्थन गर्दछ।
