खैरो ट्र्याकसुट र सेता जुत्ता लगाएका निकोलस मदुरो खाली भित्ता अगाडि उभिएका छन्।
दुवै हातका बुढी औंलाले उनले 'ठिक/राम्रो छ' भन्ने संकेत गरिरहेका छन्। एउटा तस्बिरमा मुस्कान अलि फराकिलो छ, अर्कोमा अनुहार गम्भीर देखिन्छ।
आठ महिनाअघि राष्ट्रपति भवन, सैनिक सुरक्षा, मोटरकेड र टेलिभिजन क्यामराले घेरिएका मदुरो अहिले अमेरिकी जेलका बन्दी हुन्। जेलबाट पठाइएका भनिएका उनका दुई तस्बिर बाहिरी संसारसम्म आइपुग्न करिब दुई महिना लाग्यो।
तस्बिरमा देखिएको समयअनुसार ती जुन २५ मा खिचिएका थिए। त्यसको अघिल्लो दिन भेनेजुएलामा गएका दुई शक्तिशाली भूकम्पमा ६५०० जनाभन्दा बढी मानिस मारिएका थिए। मदुरोका छोरा निकोलस मदुरो गुएराले आफ्ना पिता टेलिभिजनमा त्यसको समाचार हेरेर विचलित भएका बेला जेलका कर्मचारीले तस्बिर खिचेको बताएका छन्।
गुएराका अनुसार मदुरोले जुलाई १३ मा ती तस्बिर हुलाकबाट अमेरिकाको एउटा ठेगानामा पठाए। परिवारले अगस्ट २५ मा पाएपछि अगस्ट ३० मा उनको सामाजिक सञ्जालबाट सार्वजनिक गरियो।
अस्ट्रेलियाको सार्वजनिक सञ्चार संस्था एबिसीले सो तस्बिर वास्तविक भएको र त्यसमा एआई प्रयोग नभएको पुष्टि गरेको छ। तर कहाँ र कहिले खिचिएको हो भन्ने उसले स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न सकेन। त्यसैले तस्बिर खिचिएको परिस्थिति र हुलाकबाट पठाइएको विवरण मदुरोका छोरा गुएराकै भनाइमा आधारित छ।
गुएराले पाएको तस्बिरसँगै मदुरोको सन्देश पनि थियो। मदुरोले आफू र पत्नी सिलिया फ्लोरेस 'अडिग', शान्त र विश्वस्त भएको लेखेका थिए।
तस्बिरमा सिलिया भने छैनन्।
जनवरी ३ मा काराकासस्थित कडा सुरक्षायुक्त निवासबाट अमेरिकी कमान्डोले दुवैलाई एकसाथ नियन्त्रणमा लिएको थियो। अहिले उनीहरू न्यूयोर्कको ब्रुकलिनस्थित मेट्रोपोलिटन डिटेन्सन सेन्टरमा छन्। एउटै जेल परिसरमा तर अलग अलग।
पुरूष र महिला बन्दीलाई छुट्टाछुट्टै राखिने भएकाले सिलिया जेलको अर्को युनिटमा छिन्। उनीहरूले जेलभित्र एकअर्कालाई भेट्न वा कुरा गर्न पाउँछन् कि पाउँदैनन् भन्नेबारे सार्वजनिक छैन। एउटै मुद्दाका सहअभियुक्त भएकाले सम्पर्कमा रोक वा निगरानी हुन सक्छ, तर त्यस्तो आदेश सार्वजनिक नभएकाले भेट्नै दिइँदैन भनेर ठोकुवा गर्न मिल्दैन।
अहिलेसम्म दुवैलाई सँगै देखिएको ठाउँ अदालत हो। त्यहाँ पनि उनीहरू आ–आफ्ना वकिलसँग बस्छन्। पछिल्लो समय जुलाई २२ को सुनुवाइमा उनीहरू सँगै देखिएका थिए। दुवै फिक्का खैरो जेलपोसाकमा उपस्थित भएको समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ।
जनवरीमा पक्राउ परेपछिको पहिलो सुनुवाइमा उनीहरूका खुट्टामा साङ्लो बाँधिएको थियो। र, अंग्रेजीमा चलेको अदालती कार्यवाही स्पेनी भाषामा सुनिने हेडफोन लगाएका थिए।
मदुरो दम्पती बसेको 'एमडिसी ब्रुकलिन' सजाय काट्ने स्थायी कारागार होइन। मुद्दाको सुनुवाइ कुरिरहेका अभियुक्त राखिने संघीय हिरासत केन्द्र हो। दोष प्रमाणित नभएसम्म उनीहरू कानुनतः अभियुक्त मात्र हुन्। दुवैमाथि लागुऔषध तस्करी र हतियार सम्बन्धी आरोप छ जुन उनीहरूले अस्वीकार गरेका छन्।
रोयटर्सले जनवरीमा लेखे अनुसार सन् १९९४ मा खुलेको यो केन्द्रमा करिब १३०० बन्दी छन्।
यो जेलमा मदुरोको सुरक्षा व्यवस्था सामान्य बन्दीको जस्तो छैन। उनलाई 'स्पेसल एडमिनिस्ट्रेटिभ मेजर्स' अर्थात् विशेष प्रशासनिक प्रतिबन्ध अन्तर्गत राखिएको सिबिएस न्युजले मार्च २६ मा कानुन कार्यान्वयन अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएको थियो।
कडा सुरक्षायुक्त त्यो भागलाई अधिकारीहरूले 'जेलभित्रको जेल' भन्छन्। बढीमा १२ जना अट्ने यो युनिटलाई पर्खाल र विशेष ढोकाले जेलको बाँकी भागबाट छुट्ट्याइएको छ।
सिबिएसका अनुसार मदुरो नुहाउन, वकिल भेट्न र दिनमा करिब एक घन्टा व्यायाम गर्न मात्र कोठाबाट निस्कन्थे। व्यायाम गर्ने खुला ठाउँमा पनि अरू बन्दीसँग जान पाउँदैनथे। हरेक आवतजावतमा दुई जेल अधिकारी र एक वरिष्ठ अधिकृत साथमा हुन्थे।
एक अधिकारीले सिबिएससँग भनेका छन्, 'उनीहरू त्यो युनिटबाट बाहिर निस्किँदैनन्।'
यस्तो प्रतिबन्धले फोन, चिठी, भेटघाट, सञ्चार माध्यम र अन्य बन्दीसँगको सम्पर्क सीमित गर्न सक्छ। अमेरिकी न्याय मन्त्रालयका अनुसार यस्तो प्रतिबन्ध एक पटकमा बढीमा १२० दिनका लागि लगाइन्छ। महान्यायाधिवक्ताको स्वीकृतिमा पटक–पटक नवीकरण गर्न भने सकिन्छ।
मदुरो अहिले पनि त्यही व्यवस्थामा छन् भन्ने चाहिँ कारागार ब्युरोले पुष्टि गरेको छैन।
अप्रिलमा द न्यूयोर्करले उनलाई पछि 'फोर नर्थ' भनिने उच्च–प्रोफाइल बन्दीको सानो सुरक्षित युनिटमा सारिएको हुन सक्ने लेखेको थियो। आपराधिक समूहसँग सम्बन्धित मुद्दामा पक्राउ परेका अमेरिकी र्यापर टेकाशी सिक्सनाइनले आफू केही समय मदुरोसँगै बसेको दाबीसमेत गरेका थिए। तर कारागार ब्युरोले न उनको युनिट बताएको छ, न टेकाशीको दाबी पुष्टि गरेको छ।
त्यसैले मदुरो अहिले दिनको २३ घन्टा पूर्ण एकान्तमा छन् वा केही छानिएका बन्दीसँग बस्छन् भन्ने निश्चित छैन।
यति भने स्पष्ट छ— उनलाई सामान्य बन्दीको भीडमा राखिएको छैन। र, यस्तो विशेष व्यवस्थाको उद्देश्य बन्दी विशेष सुविधा दिनुभन्दा पनि सम्भावित आक्रमणबाट जोगाउनु र जोखिमपूर्ण बाहिरी सञ्चार रोक्नु हो।
अहिले बाहिरी संसारसँग मदुरोको कुराकानी घडीको सुईले नाप्छ।
मदुरोनिकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सिबिएस र एएफपीले जनाए अनुसार उनले परिवार र वकिलसँग महिनामा करिब ३०० मिनेट फोन गर्न पाउँछन्। एउटा फोन १५ मिनेटभन्दा लामो हुन पाउँदैन।
अमेरिकी कारागार ब्युरोको सामान्य नियममा पनि सामाजिक फोन महिनामा ३०० मिनेट र एकपटकमा १५ मिनेटमा सीमित हुन्छ। त्यस्ता फोन निगरानी र रेकर्ड हुन सक्छन्; वकिलसँगको गोप्य संवादको व्यवस्था अलग हुन्छ।
मदुरोलाई खुला इन्टरनेट उपलब्ध छैन। नियमित अखबार पनि नपाएको उनीनिकट स्रोतको दाबी छ। उनको नाममा चलिरहेका सामाजिक सञ्जाल खाता बाहिरका सहयोगीले चलाउँछन्। जेलबाट आएका सन्देश वकिल, परिवार वा चिठी हुँदै बाहिर पुग्छन्।
उनका छोरा गुएराले दिएको विवरण अनुसार उनले टेलिभिजन भने हेर्न पाउँछन्।
जनवरी ३० मा भेनेजुएलाका एक प्रतिनिधिले जेलमै पुगेर मदुरो र सिलियालाई कन्सुलर भेट गरेका थिए। अदालतमा उनीहरूले अरू अभियुक्तसरह वकिल, दोभासे र प्रतिरक्षाको अधिकार पाएका छन्। उनीहरूलाई कुनै कूटनीतिक सुविधासहित राखिएको भने प्रमाण छैन।
मदुरोका लागि छुट्टै भान्सा, निजी भान्से वा बाहिरबाट खाना ल्याउने व्यवस्था गरिएको पनि कुनै प्रमाण छैन। सिबिएसले वर्णन गरेको विशेष युनिटमा रहँदा जेलकै खाना उनको कोठामा पुर्याइन्थ्यो। चिकित्सकीय वा धार्मिक कारणले फरक आहार दिन सकिन्छ, तर मदुरो वा सिलियाले त्यस्तो सुविधा लिएको विवरण सार्वजनिक छैन।
एमडिसीमा बसेका अरू बन्दीका वकिलले म्याद गुज्रेको वा कीरासमेत परेको खाना दिइएको आरोप लगाएका छन्। कारागार ब्युरोले भने त्यहाँको खाना पोषणका दृष्टिले पर्याप्त हुने र सरकारी स्वास्थ्य तथा सुरक्षा मापदण्ड अनुसार तयार गरिने बताएको छ। ती उजुरी जेलको समग्र सेवाबारे हुन्; मदुरो दम्पतीलाई नै दूषित खाना दिइएको प्रमाण छैन।
उच्च–प्रोफाइल बन्दीलाई जेल जीवनबारे सल्लाह दिने साम म्यांगलले द न्यूयोर्करसँग भनेका छन्, 'जेलभित्र तपाईं केवल एउटा नम्बर हो।'
गरिब होस् वा अर्बपति, बन्दीको लुगा उस्तै र पसलबाट सामान किन्ने उस्तै सीमा हुने उनले बताए।
मदुरोकी श्रीमती सिलियाको स्वास्थ्यमा भने पहिलो दिनदेखि नै समस्या देखिएको थियो। जनवरी ५ मा अदालत ल्याइँदा उनको निधार र आँखानजिक पट्टी थियो।
एसोसिएटेड प्रेस (एपी) अनुसार उनका वकिल मार्क डोनेलीले करङ भाँचिएको वा गम्भीर चोट लागेको हुन सक्ने भन्दै एक्स–रे मागेका थिए। मदुरोका वकिलले पनि उनलाई ध्यान दिनुपर्ने स्वास्थ्य समस्या रहेको बताए, तर रोग खुलाएनन्। त्यसपछि मदुरो र सिलिया दुवैको स्वास्थ्य र उपचारबारे आधिकारिक विवरण आएको छैन।
पछिल्ला तस्बिरहरूमा मदुरो पहिलेभन्दा दुब्लो देखिन्छन्। तर तस्बिरबाट स्वास्थ्य निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। उनका छोराले पिता स्वस्थ रहेको, व्यायाम गर्ने र बाइबल पढेर समय बिताउने बताएका छन्। तर यो परिवारको भनाइ हो, स्वतन्त्र चिकित्सकीय रिपोर्ट होइन।
मदुरो र सिलियाविरूद्धको सुनुवाइ सन् २०२७ जुन १ बाट सुरू गर्ने तालिका छ। उनीहरू दोषी ठहरिए जन्मकैदसम्म हुन सक्छ। उनीहरूका वकिलले भने मदुरो सार्वभौम मुलुकका राष्ट्रप्रमुख भएकाले अमेरिकी अदालतमा मुद्दा चलाउन नमिल्ने भन्दै अभियोग खारेजी मागेका छन्। रोयटर्सका अनुसार त्यसबारे नोभेम्बर १७ मा बहस हुनेछ।
त्यतिन्जेल उनीहरूको जीवन संसार साँघुरा झ्याल, निर्धारित फोन, वकिलका फाइल, केही सयम टेलिभिजन, चिठी र अदालत जाँदाको सुरक्षा घेराभित्र सीमित रहनेछ।
मदुरोले अदालतमा भनेका थिए, 'म अझै आफ्नो देशको राष्ट्रपति हुँ।'
तर जेलको ढोका बन्द भएपछि त्यो पदवीले न कोठा बनाउँछ, न फोनको १५ मिनेट लम्ब्याउँछ। एउटै परिसरको अर्को भागमा उनकी पत्नी छिन्। उनीहरूबीच कति पर्खाल, फलामका ढोका र प्रतिबन्ध छन् भन्ने बाहिर कसैलाई थाहा छैन।
एक समय देशका सञ्चार माध्यममा चाहेका बेला देखिन सक्ने मानिसले अहिले आफू जीवित र 'अडिग' रहेको खबर दिन पनि जेलका कर्मचारी, दुइटा छापिएका तस्बिर र अमेरिकी हुलाकको प्रतीक्षा गर्नुपर्छ।
***
सम्पादकीय नोट: यो स्टोरीमा प्रयोग भएका कतिपय सामग्री खोज्न, व्यवस्थित गर्न र प्रारम्भिक मस्यौदा विकास गर्न एआई प्रयोग गरिएको छ। यसमा प्रयोग गरिएका तथ्य, दाबी र व्याख्या उपलब्ध प्राथमिक तथा अन्य विश्वसनीय स्रोतसँग पुनः जाँचिएका छन्। यो स्टोरीको अन्तिम लेखन, सम्पादन र सम्पूर्ण जिम्मेवारी सेतोपाटीको हो।
-1746009348.jpg)
