काठमाडौं । फिफा विश्वकपको २३ औं संस्करण अमेरिका, मेक्सिको र क्यानाडामा सुरु भएको छ।
विश्व फुटबलको सबभन्दा ठूलो प्रतियोगितामा यसअघि २२ संस्करण सम्पन्न भइसकेका छन् । र, यसबीचमा ८० वटा फरक देशले विश्वकपको मञ्चमा आफ्ना चुनौती प्रस्तुत गरेका छन् ।
विश्वकप इतिहासमा ५ पटक उपाधि जितेको दक्षिण अमेरिकी देश ब्राजिल सबभन्दा सफल टिम हो । उपाधि जित्ने मामिलामा मात्र नभई ब्राजिल सहभागिता, खेल संख्या, जित संख्या, गोल गर्ने र अंक हासिल गर्नेमा पनि सबभन्दा माथि छ ।
ब्राजिल सन् १९३० देखि २०२२ सम्म सम्पन्न सबै २२ विश्वकपमा सहभागिता जनाउने एकमात्र टिम हो । यसक्रममा ब्राजिलले सर्वाधिक ११४ खेल खेलेको छ भने त्यसमध्ये ७६ खेलमा टोलीले जित हासिल गरेको छ । विश्वकपको लामो यात्रामा ब्राजिलले १९ खेलमा बराबरी नतिजा निकालेको इतिहास छ भने १९ नै खेलमा टोलीले पराजय भोगेको छ ।
ब्राजिलले ११४ खेलमा गरि कुल २३७ गोल गर्दा जम्मा १०८ गोल खाएको छ । त्यसअनुसार सर्वकालिन तथ्यांकमा ब्राजिलको गोलअन्तर प्लस १२९ छ भने टोलीले अहिलेसम्मका नतिजाका आधारमा विश्वकपमा हासिल गरेको अंक २४७ हो ।
ब्राजिलपछि जर्मनी र इटाली उपाधि जित्ने मामिलामा सबभन्दा सफल टिम हुन् । दुवैले समान ४ पटक उपाधि जितेका छन् । तर समग्रतामा भने दोस्रो नम्बरमा जर्मनी विश्वकपको सफल टिम हो ।
२० पटक विश्वकपमा सहभागी भएको जर्मनीले ११२ खेल खेल्दा ६८ खेल जितेको इतिहास छ । २१ खेलमा बराबरी, २३ मा हार, गरेको गोल २३२, खाएको गोल १३०, गोलअन्तर १०२ र हासिल गरेको अंक २४७ विश्वकपमा जर्मनीका अन्य तथ्यांक हुन् ।
उपाधि जितेको हिसावमा इटाली माथि भए पनि समग्र इतिहासमा अर्जेन्टिनाको सफलता तेस्रो तथा इटालीको चौथो नम्बरमा देखिन्छ । ३ पटक उपाधि जितेको साविक विजेता अर्जेन्टिना र इटालीले समान १८ पटक विश्वकपमा सहभागिता जनाएका छन् ।
तर अर्जेन्टिनाले ८८ खेल खेल्दा इटालीले ८३ खेल मात्र खेलेको छ । अर्जेन्टिनाले ४७ खेल जित्दा इटाली ४५ खेलमा विजयी भएको थियो । बराबरी नतिजा अर्जेन्टिनाको नाममा १७ तथा इटालीको नाममा २१ हुँदा अर्जेन्टिना २४ खेलमा पराजित हुँदा इटालीले १७ खेलको नतिजा विपक्षीलाई सुम्पिएको इतिहास छ ।
विश्वकपका प्रतिस्पर्धामा अर्जेन्टिनाले विपक्षी पोष्टमा १५२ गोल गर्दा इटालीले १२८ मात्र गोल गरेको छ भने अर्जेन्टिनाले १०१ गोल खाँदा इटालीको पोष्टमा ७७ गोलमात्र सम्भव भएका थिए । गोलअन्तरमा दुवै टोलीको तथ्यांक समान प्लस ५१ छ भने हासिल गरेको अंक अर्जेन्टिनाको १५८ र इटालीको १५६ छ ।
४ पटकको च्याम्पियन इटाली आसन्न विश्वकपमा देखिने छैन । युरोपेली छनोट प्रतियोगितामा असफल भएको इटाली विश्वकपमा अनुपस्थित हुन लागेको यो लगातार तेस्रो पटक हो । यसअघि सन् २०१८ को रुस विश्वकप र सन् २०२२ को कतार विश्वकपमा पनि इटाली छनोट हुन असफल भएको थियो ।
समग्रतामा विश्वकपको पाँचौं सफल टिम २ पटकको च्याम्पियन फ्रान्स हो । सन् १९९८ र २०१८ को च्याम्पियन फ्रान्सले कुल १६ संस्करणमा सहभागिता जनाउँदा ७३ खेलका लागि मैदान उत्रिएको इतिहास छ ।
विश्वकपमा कुल ३९ खेल जितेको टोलीले १४ खेलमा बराबरी तथा २० हारको नतिजा निकालेको छ । विपक्षीके पोष्टमा कुल १३६ गोल गरेको टोलीले ८५ गोल खाँदा गोलअन्तर प्लस ५१ छ । त्यसक्रममा टोलीले समूह चरणमा खेल जित्दा हासिल गरेको कुल अंक १३१ हुन्छ ।
समग्र मुल्यांकनको शीर्ष ५ मा परेका टिमले २२ मध्ये १८ उपाधि एकआपसमा बाढिसकेका छन् । बाँकी ४ उपाधि तीन टिमले बाँढेका छन् । उरुग्वे २ पटकको पूर्व च्याम्पियन हो भने इङ्ल्यान्ड र स्पेन समान १ पटकका च्याम्पियन हुन् ।
सन् १९६६ मा १ पटकमात्र उपाधि जितेको इङ्ल्यान्ड समग्रतामा विश्वकपको छैटौं सफल टिम हो । १६ पटक विश्वकपमा सहभागिता जनाउँदा ७४ खेल खेलेको इङ्ल्यान्डले ३२ खेलमा जित हासिल गरेको इतिहास छ भने २२ मा बराबरी तथा २० मा हारको नतिजा निकालेको थियो ।
इङ्ल्यान्डले विश्वकपका ७४ खेलमा कुल १०४ गोल गर्दा ६८ गोल खाएको थियो । जसअनुसार टोलीको गोलअन्तर प्लस ३६ तथा हासिल गरेको अंक ११८ छ ।
सातौं स्थानमा १ पटकको अर्को च्याम्पियन स्पेन छ । समान १६ संस्करणमा सहभागिता जनाएको स्पेनले ६७ खेल खेल्दै ३१ खेलमा जित, १७ मा बराबरी तथा १९ मा हारको नतिजा निकाल्दा १०८ गोल गरेर ७५ गोल खाएको तथ्यांक छ । समग्र गोलमन्तर प्लस ३३ रहेको स्पेनले विश्वकपका समूह चरणका खेलबाट ११० अंक हासिल गरेको थियो ।
आठौं स्थानमा २ पटकको पूर्व च्याम्पियन उरुग्वेलाई उछिन्दै ३ पटकको उपविजेता नेदरल्यान्ड्स छ । ११ पटक विश्वकप खेलेको डच टोलीले कुल ५५ खेलमा ३० जित, १४ बराबरी र ११ हारको नतिजा निकालेको छ । विपक्षी पोष्टमा ९६ गोल गर्दा ५२ गोल खाएको टोलीको गोलअन्तर प्लस ४४ तथा हासिल गरेको अंक १०४ छ ।
२ पटकको पूर्व विजेता उरुग्वेले विश्वकपका १४ संस्करणमा सहभागिता जनाए पनि हासिल गरेको जितका आधारमा टोली नवौं स्थानमा छ । विश्वकपमा कुल ५९ खेल खेल्दा उरुग्वे २५ खेलमा विजयी भएको छ भने १३ बराबरी र २१ हार भोगेको छ । कुल ८९ गोल गरेको टोलीले ७६ गोल खाएको छ । गोलअन्तर प्लस १३ रहेको उरुग्वेले विश्वकपमा अहिलेसम्म कुल ८८ अंक हासिल गरेको छ ।
विश्वकप इतिहासमा सफल टोलीको सूचिको शीर्ष १० मा पर्न सफल अर्को टोली हो, बेल्जियम । बेल्जियमको विश्वकपमा सबभन्दा सफल नतिजा सन् २०१८ मा तेस्रो स्थान हासिल गर्नु हो ।
कुल १४ पटक विश्वकपमा सहभागिता जनाएको टोलीले कुल ५१ खेल खेल्दा २१ जित, १० बराबरी र २० हारको नतिजा निकालेको छ । ६९ गोल गरेको टोलीले ७४ गोल खाएको छ । त्यस हिसावमा उरुग्वेको गोलअन्तर माइनस ५ तथा टोलीले विश्वकप इतिहासमा हासिल गरेको अंक ७३ छ ।
विश्वकपमा सहभागी ८० टिममध्ये ११ टोलीले कुनै पनि अंक जोड्न सकेका छैनन् । अंक जोड्न नसक्ने टिममा २ पटक सहभागी भएका क्यानाडा र एल साल्भाडोरसँगै १ पटकमात्र सहभागिता जनाएका इराक, टोगो, कतार, इन्डोनेसिया, पानामा, युएई, चीन, हाइटी र कंगो हुन् ।
यसैगरी विश्वकप इतिहासमा अहिलेसम्म २० टोलीले एउटै जित हासिल गर्न सकेका छैनन् । जित्न नसक्ने त्यस्ता थप टोलीमा ३ पटक सहभागिता जनाएका बोलिभिया, इजिप्ट र हन्डुरस तथा २ पटक खेलेको न्युजिल्यान्ड र १ पटक सहभागिता जनाएका अंगोला, इजरायल, आइसल्यान्ड, कुवेत र ट्रिनिडाड एण्ड टोबागो हुन् ।
