कहिलेकाहीँ जीवनमा हामी कहाँ पुग्ने भन्नेभन्दा पनि कुन बाटो हिँड्ने भन्ने कुराले बढी थकाउँदो रहेछ।
जीवनको एउटा उमेर यस्तो हुँदो रहेछ, जहाँ सपना धेरै हुन्छन्, सम्भावना अनेक हुन्छन्, तर आफूले चाहेको कुरा के हो भन्ने नै स्पष्ट हुँदैन। मनले एउटा बाटो रोज्न खोज्छ, परिस्थितिले अर्को बाटो देखाउँछ। अरूका सफलता देखेर आफू पनि त्यस्तै बन्न मन लाग्छ, तर आफ्नो मनको आवाज सुन्न खोज्दा झन् धेरै प्रश्नहरू जन्मिन्छन्।
मेरो जीवनको एउटा समय पनि यस्तै अन्योल र खोजीबीच बित्यो।
एसइईपछि भविष्यका बारेमा धेरै सोच्न थालेको थिएँ। विद्यालयका दिनहरू सकिएका थिए। अब के पढ्ने, कहाँ पढ्ने र जीवनलाई कुन दिशातिर लैजाने भन्ने प्रश्नहरू अगाडि थिए। अन्ततः भेटेरिनरी विषय रोजेँ। तीन वर्षे डिप्लोमा अध्ययन सुरु भयो। नयाँ ठाउँ, नयाँ साथी, नयाँ वातावरण र भविष्यप्रतिको नयाँ आशा बोकेर पढाइ अगाडि बढ्यो।
ती तीन वर्ष केवल किताब र परीक्षामा सीमित रहेनन्। त्यहाँ जीवनका धेरै कुरा सिक्ने अवसर पनि मिल्यो। कहिले पढाइको तनाव, कहिले साथीहरूसँगका रमाइला क्षण, कहिले भविष्यका योजना त कहिले सामान्य लाग्ने तर पछि सम्झनामा विशेष बन्ने दिनहरू। कलेज जीवनका ती दिनहरू बित्दै गए र तीन वर्षे भेटेरिनरी डिप्लोमा पनि पूरा भयो।
तर एउटा अध्याय सकिँदैमा जीवनका प्रश्नहरू सकिँदा रहेनछन्।
डिप्लोमा पूरा भएपछि फेरि उही पुरानो प्रश्न अगाडि आयो—अब के गर्ने?
लोकसेवा पढ्ने कि विदेश जाने? कि ब्याचलर गरेर आफ्नो शैक्षिक यात्रा अगाडि बढाउने? प्रमाणपत्र हातमा थियो, तर भविष्यको बाटो अझै स्पष्ट थिएन। परीक्षा दिएर बसेको त्यो समय बाहिरबाट सामान्य देखिए पनि मनभित्र भने अनेक योजनाहरू चलिरहेका थिए।
अन्ततः थप सम्भावना खोज्ने सोचले काठमाडौं जाने निर्णय गरेँ।
काठमाडौं पुग्दा सहरको व्यस्तता, अपरिचित अनुहार र भागदौड देखेर केही समय त आफ्नै अस्तित्व खोजिरहेको जस्तो लाग्थ्यो। सबै मानिस कतै पुग्न हतारमा थिए। कसैलाई आफ्नो कामको चिन्ता थियो, कसैलाई भविष्यको, कसैलाई परिवारको जिम्मेवारी। त्यही भीडभित्र म पनि आफ्नो गन्तव्य खोज्दै थिएँ।
काठमाडौंमा फुपूको छोराले स्वागत गरे। अपरिचित सहरमा आफ्नै मान्छे भेटिनु पनि ठूलो राहत रहेछ। उनले मलाई लोकसेवाको तयारी गर्ने सल्लाह दिए र कक्षामा भर्ना पनि गराइदिए। त्यसपछि लोकसेवाको पढाइ सुरु भयो।
तर मनभित्र विदेश जाने सोच पनि त्यत्तिकै बलियो थियो। कहिले लोकसेवाका किताब पल्टाउँथेँ, कहिले विदेश जाने प्रक्रियाबारे बुझ्न कन्सल्टेन्सी धाउँथेँ। नयाँ देश, नयाँ अवसर र राम्रो भविष्यका सपनाहरू पनि नराम्रा थिएनन्। तर जति बुझ्दै गएँ, त्यति नै मनमा प्रश्न थपिँदै गए। विदेश जाने कुरा सोचेजस्तो सहज र मनले चाहेजस्तो लागेन।
अन्ततः त्यो योजना पनि त्यहीँ रोकियो।
त्यसपछि लोकसेवालाई नै प्राथमिकता दिने सोच बनाएँ। दुई–तीन महिना नियमित कक्षा लिएँ। किताब, नोट र तयारीका दिनहरू बिते। तर फेरि मनले अर्कै बाटो खोज्न थाल्यो। कहिलेकाहीँ लाग्थ्यो, म पढिरहेको छु तर के खोजिरहेको छु भन्ने नै थाहा छैन। एउटा बाटो समात्छु, केही समय हिँड्छु र फेरि अर्को सम्भावनातिर आकर्षित हुन्छु।
सायद त्यो उमेरको अन्योल थियो, सायद आफ्नो रुचि पहिचान गर्ने समय।
त्यही बीचमा स्नातक अध्ययनको सम्भावनाबारे बुझ्न थालेँ। कृषि विषयप्रतिको रुचि र भविष्यका सम्भावनाले फेरि एउटा नयाँ ढोका खोल्यो। सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयअन्तर्गतको कृषि विज्ञान अध्ययन संस्थानमा प्रवेश परीक्षाको अवसर खुल्यो। परीक्षा दिएँ, नाम पनि निस्कियो। तर त्यहाँ अध्ययन गर्ने निर्णय भने गरिनँ।
त्यसपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत बिएससी एजीको प्रवेश परीक्षाको अवसर खुल्यो। फेरि परीक्षा दिएँ। नाम निस्कियो।
सायद जीवनले यतिबेला मलाई एउटा दिशा देखाइरहेको थियो। त्यसपछि सुरु भयो बिएससी एजीको यात्रा।
आज छैटौँ सेमेस्टरसम्म आइपुग्दा पछाडि फर्केर हेर्दा लाग्छ, मैले पार गरेका ती बाटाहरू केवल अलमलका बाटा थिएनन्। ती सबैले मलाई केही न केही सिकाएका रहेछन्।
भेटेरिनरीको तीन वर्षे अध्ययनले पशुपालन र स्वास्थ्यसम्बन्धी ज्ञान दियो। लोकसेवाको तयारीले अनुशासन र धैर्य सिकायो। विदेश जाने सोचले अवसरहरू बुझ्ने मौका दियो। काठमाडौंको बसाइले अपरिचित ठाउँमा आफूलाई सम्हाल्न सिकायो। अनि विभिन्न प्रवेश परीक्षाका अनुभवले निरन्तर प्रयास गर्नुपर्छ भन्ने कुरा बुझायो।
यी सबैका बीच जीवनमा मानिसहरू पनि भेटिए। केही साथी बने, केही सम्झना बने, केहीसँगको सम्बन्ध समयसँगै टाढियो। कलेजका हाँसोहरू, साथीहरूसँगका बहस, कहिलेकाहीँ मन खिन्न भएका साँझहरू र भविष्यका ठूला सपना बाँडिएका क्षणहरू आज पनि सम्झनामा छन्।
जीवन केवल पढाइ र करियरको हिसाबकिताब मात्र त रहेनछ। कहिलेकाहीँ एउटा सामान्य भेट, कसैको आत्मीय व्यवहार र कुनै प्रिय मानिससँगको छोटो कुराकानीले पनि कठिन दिनहरू सजिला बनाइदिँदो रहेछ।
तर समय सबैका लागि एउटै गतिमा कहाँ चल्छ र? कोही आफ्नो गन्तव्यमा पुगिसकेको हुन्छ, कोही अझै बाटोमै हुन्छ। कोही जागिरको तयारीमा हुन्छ, कोही विदेशको यात्रामा, कोही परिवारको जिम्मेवारीमा त कोही आफ्नै सपना पूरा गर्ने संघर्षमा।
कहिलेकाहीँ आफ्नै साथीहरूको प्रगति देख्दा मनमा प्रश्न आउँछ... म कहाँ पुगेँ? अझै कति समय लाग्ला? मैले रोजेको बाटो सही छ त? तर फेरि आफूले पार गरेका दिनहरू सम्झिन्छु।
एसइईपछि सुरु भएको यात्रा, तीन वर्षे भेटेरिनरी अध्ययन, काठमाडौंको अन्योल, लोकसेवाका कक्षा, कन्सल्टेन्सीका चक्कर, विभिन्न विश्वविद्यालयका प्रवेश परीक्षा र अहिलेको कृषि अध्ययन। यी सबै सम्झिँदा लाग्छ, म रोकिएको होइन, केवल आफ्नो बाटो खोज्दै अघि बढिरहेको रहेछु।
हाम्रो समाजमा मानिसलाई उसको वर्तमान अवस्थाबाट मूल्याङ्कन गर्ने चलन छ। कसैले जागिर पायो भने सफल, विदेश गयो भने प्रगतिशील र गाउँमै बसेर पढिरहेको छ भने अझै केही गर्न बाँकी भएको मानिसका रूपमा हेरिन्छ। तर सफलता सबैका लागि एउटै परिभाषामा अटाउँदैन। कसैको सपना विदेश पुग्नु हुन सक्छ, कसैको सरकारी जागिर, कसैको आफ्नै व्यवसाय र कसैको सपना आफ्नै गाउँमा केही नयाँ गर्नु पनि हुन सक्छ।
मेरो सपना पनि अहिले विस्तारै स्पष्ट हुँदै गएको छ। कृषि पढ्नुको अर्थ केवल डिग्री प्राप्त गर्नु होइन। आफ्नै माटोमा सम्भावना खोज्नु, किसानका समस्या बुझ्नु, पढेको ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्नु र आफूले सिकेको कुराबाट केही सिर्जना गर्नु पनि हो। गाउँमा बसेर पनि भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वासलाई व्यवहारमा प्रमाणित गर्ने इच्छा छ।
आज पनि सबै कुरा सजिलो छैन। पढाइका चुनौती छन्, भविष्यको चिन्ता छ, जिम्मेवारी छन् र पूरा गर्न बाँकी सपना छन्। कहिलेकाहीँ आफूले सोचेको भन्दा जीवन फरक दिशामा गइरहेको जस्तो लाग्छ। तर अब हरेक मोडमा बाटो बदल्नेभन्दा आफूले रोजेको बाटोलाई राम्रो बनाउने प्रयास गर्न मन लाग्छ।
किनकि जीवनमा सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि अरूले देखाएको बाटोमा छिटो पुग्नु मात्र होइन, आफूले रोजेको बाटोप्रति इमानदार रहन सक्नु पनि रहेछ।
कहिलेकाहीँ काठमाडौंका ती दिन सम्झिन्छु। फुपूको छोराले स्वागत गरेको त्यो अपरिचित सहर, लोकसेवाका कक्षा, विदेश जाने सपनाले पुर्याएका कन्सल्टेन्सीका ढोकाहरू र भविष्यको निर्णय गर्न नसकेर बिताएका ती साँझहरू। त्यतिबेला ती दिनहरू अन्योलजस्ता लाग्थे। आज भने ती सबै मेरो यात्राका महत्त्वपूर्ण अध्याय बनेका छन्।
सायद जीवनले हामीलाई हरेक पटक गन्तव्य देखाउँदैन, कहिलेकाहीँ केवल अर्को पाइला चाल्ने साहस दिन्छ। बाँकी बाटो हिँड्दै जाँदा खुल्दै जान्छ।
अहिले म छैटौँ सेमेस्टरमा छु। यात्रा अझै बाँकी छ। हातमा डिग्री आइसकेको छैन, सपना पूरा भइसकेका छैनन् र भविष्यको अन्तिम नक्सा पनि तयार छैन। तर एउटा कुरा निश्चित छ, अब म आफूलाई अरूसँग तुलना गरेर होइन, हिजोको आफूभन्दा राम्रो बन्ने प्रयास गरेर अघि बढ्न चाहन्छु।
किनकि मैले बुझ्दै गएको छु, जीवनमा ढिलो हुनु र गलत ठाउँमा हुनु एउटै कुरा होइन। कहिलेकाहीँ धेरै बाटो पार गरेपछि मात्रै मानिसले आफू हिँड्नुपर्ने बाटो चिन्न सक्छ।
सायद म पनि त्यही यात्रामा छु, गन्तव्य पुगिसकेको यात्री होइन, तर आफ्नो गन्तव्यप्रति पहिलेभन्दा बढी स्पष्ट भएको एउटा यात्रु।ब