तपाईंले तीन महिनाअघि किनेको सेयरको मूल्य अहिले कति छ? बढेको छ कि घटेको?
तपाईंले बैंकको सेयर किन्नुभएको थियो भने यो अवधिमा राम्रो वृद्धि देखिएको हुन सक्छ। तर निर्जीवन बीमा वा फाइनान्स कम्पनीको सेयर किन्नुभएको थियो भने अवस्था फरक हुन सक्छ।
पछिल्लो तीन महिनाको नेप्सेको क्षेत्रगत सूचकांक हेर्दा कुन क्षेत्रमा लगानी गरिएको छ भन्ने आधारमा लगानीकर्ताको नाफा र घाटाको अवस्था देखिन्छ।
समग्र नेप्से सूचकांक ०.१० प्रतिशत बढेको छ। तर १३ मध्ये १० क्षेत्रका सूचकांक घटेका छन्। तीन क्षेत्रका मात्रै बढेका छन्।
सबभन्दा धेरै गिरावट निर्जीवन बीमा क्षेत्रको सूचकांकमा छ। यो १०.६२ प्रतिशत घटेको छ। फाइनान्स क्षेत्र ७.६२ प्रतिशत घटेको छ।
बैंकिङ क्षेत्रको सूचकांक भने ८.८९ प्रतिशत बढेको छ। उत्पादन तथा प्रशोधन र जीवन बीमा क्षेत्रको वृद्धि भने सामान्य छ।
यसले पछिल्लो तीन महिनामा बजारको वृद्धि सबै क्षेत्रमा फैलिन नसकेको देखाउँछ। समग्र नेप्से थोरै बढे पनि अधिकांश क्षेत्रका सूचकांक घटेका छन्। अर्थात्, बजारको समग्र अंकमा देखिएको सामान्य वृद्धिले सबै क्षेत्रका लगानीकर्ताको अवस्था सुधारिएको देखाउँदैन।
गत अगस्ट १८ मा नेप्से सूचकांक २६२२.४९ अंक थियो। नोभेम्बर १८ मा आइपुग्दा २६२५.०५ अंक पुगेको छ। तीन महिनामा सूचकांक २.५६ अंक अर्थात् ०.१० प्रतिशत मात्रै बढेको छ।
समग्र बजारमा ठूलो परिवर्तन नदेखिए पनि क्षेत्रगत सूचकांकको दृश्य फरक छ।
तीन महिनामा सबभन्दा धेरै गिरावट निर्जीवन बीमा क्षेत्रको सूचकांकमा देखिएको छ। अगस्ट १८ मा १०४५९.५३ अंक रहेको यो सूचकांक नोभेम्बर १८ मा ९३४९.०३ अंकमा झरेको छ। तीन महिनामा यो १०.६२ प्रतिशत घटेको हो।
नेप्सेका १३ क्षेत्रमध्ये यो सबभन्दा ठूलो गिरावट हो।
निर्जीवन बीमा कम्पनीका सेयर किन्ने लगानीकर्ताका लागि यो तीन महिना कठिन देखिन्छ। तर क्षेत्रगत सूचकांक घट्दैमा त्यस क्षेत्रका सबै कम्पनीको सेयर मूल्य पनि उत्तिकै घटेको भन्ने हुँदैन।
दोस्रो धेरै गिरावट फाइनान्स क्षेत्रको छ। अगस्ट १८ मा २३३८.६३ अंक रहेको फाइनान्स सूचकांक नोभेम्बर १८ मा २१६०.३४ अंकमा झरेको छ। यो ७.६२ प्रतिशतको गिरावट हो।
होटल तथा पर्यटन क्षेत्रको सूचकांक पनि ४.५३ प्रतिशत घटेको छ। तीन महिनाअघि ७२५४.२५ अंकमा रहेको यो सूचकांक अहिले ६९२५.८१ अंकमा आएको छ।
म्युचुअल फन्डको सूचकांक ४.१७ प्रतिशत घटेको छ। अन्य समूहको सूचकांक ३.७० प्रतिशत घटेको छ। लगानी समूह २.७९ प्रतिशत, जलविद्युत २.७० प्रतिशत र माइक्रोफाइनान्स २.१५ प्रतिशत घटेका छन्।
विकास बैंक र व्यापार समूहको गिरावट भने तुलनात्मक रूपमा कम छ। विकास बैंक सूचकांक १.९९ प्रतिशत र व्यापार समूहको १.७१ प्रतिशत घटेको छ।
बजारका अधिकांश क्षेत्र घटिरहेका बेला बैंकिङ क्षेत्रको सूचकांक भने बढेको छ। अगस्ट १८ मा १४४३.०५ अंक रहेको बैंकिङ सूचकांक नोभेम्बर १८ मा १५७१.४० अंक पुगेको छ। तीन महिनामा ८.८९ प्रतिशत वृद्धि भएको हो।
समग्र नेप्से सूचकांक झिनो मात्र बढेको अवस्थामा बैंकिङ क्षेत्रको यो वृद्धि निकै धेरै हो। बैंकिङ र निर्जीवन बीमा क्षेत्रको सूचकांक परिवर्तनबीच १९.५१ प्रतिशत बिन्दुको अन्तर छ।
एउटै अवधिमा एउटा क्षेत्रको सूचकांक उल्लेख्य बढ्दा अर्को क्षेत्रको दोहोरो अंकले घट्नुले बजारमा क्षेत्रगत भिन्नता कति ठूलो छ भन्ने देखाउँछ।
तर बैंकिङ क्षेत्रको सूचकांक बढेको आधारमा सबै बैंकका सेयरधनीले समान लाभ पाएका छन् भन्न मिल्दैन। कुनै बैंकको सेयर मूल्य बढेको र अर्कोको घटेको पनि हुन सक्छ। क्षेत्रगत सूचकांकले त्यस क्षेत्रको समग्र अवस्था देखाउने हो।
उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्रको सूचकांक पनि केही बढेको छ। तीन महिनाअघि १०३३०.७३ अंक रहेको यो सूचकांक अहिले १०३९७.२२ अंक पुगेको छ। यो ०.६४ प्रतिशतको वृद्धि हो।
जीवन बीमा क्षेत्रको सूचकांक झिनो अंकले मात्रै बढेको छ। अगस्ट १८ मा ११६७०.६८ अंक रहेको सूचकांक नोभेम्बर १८ मा ११६८५.६१ अंक पुगेको छ। यो ०.१३ प्रतिशत वृद्धि हो।
यी तीन क्षेत्रमध्ये बैंकिङमा तुलनात्मक रूपमा राम्रो वृद्धि हुँदा उत्पादन तथा प्रशोधन र जीवन बीमामा भने सामान्य सुधार मात्रै देखिएको छ।
नेप्सेको समग्र सूचकांकमा सबै कम्पनीको सेयर मूल्य परिवर्तनले समान असर पर्दैन। नेप्से सूचकांक कम्पनीहरूको कुल बजार मूल्यका आधारमा गणना हुने भएकाले बजार मूल्य धेरै भएका कम्पनीको सेयर मूल्य घटबढ हुँदा समग्र सूचकांकमा बढी असर पर्छ।
त्यसैले धेरै क्षेत्रका सूचकांक घटे पनि ठूला कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा समग्र नेप्से बढ्न सक्छ।
पछिल्लो तीन महिनाको तथ्यांकमा पनि यही भिन्नता देखिएको छ।
समग्र नेप्से ०.१० प्रतिशत बढ्दा १३ मध्ये १० क्षेत्रका सूचकांक घटेका छन्। त्यसैले नेप्सेको समग्र अंक बढेको भनेर बजारका सबै क्षेत्रको अवस्था राम्रो भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।
क्षेत्रगत सूचकांकले आफूले लगानी गरेको क्षेत्रको समग्र अवस्था बुझ्न मद्दत गर्छ। तर लगानीकर्ताको वास्तविक नाफा वा नोक्सानी भने उसले सेयर किनेको मूल्य र अहिलेको मूल्यमा निर्भर हुन्छ।
त्यसैले आफ्नो लगानीको अवस्था बुझ्न समग्र नेप्सेसँगै आफूले किनेको कम्पनीको सेयर मूल्य पनि हेर्नुपर्छ।
यहाँ अगस्ट १८ र नोभेम्बर १८ को सूचकांक तुलना गरिएको छ। यसले यी दुई मितिमा सूचकांक कति घट्यो वा बढ्यो भन्ने देखाउँछ। तर बीचको तीन महिनामा बजारको अवस्था कस्तो रह्यो भन्ने यसबाट थाहा हुँदैन। त्यसका लागि दैनिक सूचकांकको उतारचढाव हेर्नुपर्छ।
***