२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रूपन्देही क्षेत्र नं. ३ मा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका दीपक बोहराले मतदातासँग एक शब्द नबोलेरै चुनाव जिते।
निर्वाचन पहिलेदेखि नै घाँटीको संक्रमणबाट गुज्रिएका बोहराको आवाजमा समस्या भएका कारण कहीँ कतै बोल्नै परे उनको राजनीतिक भाषण नातिनी तथा राप्रपा केन्द्रीय सदस्य स्वाती थापाले गरिदिन्थिन्।
प्रतिस्पर्धी दलहरूले चुनावी मसला नै बोलेर मत माग्न नसक्ने व्यक्तिले चुनाव जितेर संसद्मा जनताको आवाज र भावना कसरी उठाउँछन् भन्ने विषयलाई बनाएका थिए।
तर, पनि एमालेसँगको गठबन्धनबाट बोहराले तत्कालीन गृहमन्त्री रहेका बालकृष्ण खाँणलाई हराएर प्रतिनिधिसभा सदस्य बने। नक्कली भुटानी शरणार्थी काण्डमा मुछिएपछि खाँण यसपालि चुनावी प्रतिस्पर्धामा छैनन्। बोहराको गत वर्ष चैतमा निधन भयो।
फागुन २१ गते हुने यस पटकको निर्वाचनको लागि भने अन्य क्षेत्रमा जस्तै रूपन्देही क्षेत्र नं. ३ का मा चुनावी चहलपहल र हल्लाखल्ला बढी छ। उम्मेदवारहरूलाई पनि विभिन्न वाचा र योजना सहित मतदातालाई फकाउन भ्याइनभ्याई छ। माघ ६ गते निर्वाचन कार्यालयमा उम्मेदवारी दर्ता गरेपछि नै सबै उम्मेदवारहरू मतदाता भेटघाटमा व्यस्त छन्।
फागुन ४ गतेसम्म निर्वाचन आचारसंहिता लाग्ने भन्दै निर्वाचन कार्यालयले राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारहरूलाई चुनावी सभा र घरदैलो गर्न रोक लगाएको छ। तर, उम्मेदवारहरू भने मतदाता फकाउँदै बिहानदेखि साँझसम्म नै घरदैलोमा पुगिरहेका छन्।
क्षेत्र नं. ३ मा संयोग नै मान्न सकिन्छ नयाँ दलका उम्मेदवार मात्र होइन पुराना मुख्य दलहरूका उम्मेदवार समेत यो क्षेत्रको लागि नयाँ र युवा छन्। त्योसँगै आआफ्नो पेसागत भूमिकामा रहेर गरेका काम र योगदानले अब्बल साबित बनिसकेका छन्।
एमालेले युवासंघबाट पार्टी राजनीतिमा आएका वासुदेव घिमिरेलाई उम्मेदवार बनाएको छ। तिलोत्तमा ४ का बासिन्दा उनी एक पटक तिलोत्तमा नगरपालिकाको मेयर र एक पटक प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेर जनताको मन र मत जितिसकेका छन्।
२०४४ सालदेखि राजनीतिमा जोडिएका घिमिरे २०७४ सालमा तिलोत्तमा नगरपालिकाको मेयर बनेर सरसफाइ र हरियाली प्रवर्द्धनमा महत्त्वपूर्ण काम गर्दै तिलोत्तमालाई देशकै उत्कृष्ट नगरपालिका बनाएका व्यक्ति हुन्।
पाँच वर्षे कार्यकालमा उनले तिलोत्तमालाई दुई पटक उत्कृष्ट नगरपालिकाको उपाधि दिलाउन सफल भए।
बुटवल–बेलहिया सडकलाई झिलिमिली बनाए। आफ्नो सेवा सुविधाबापतको रकम विद्यार्थीको खाजा खर्चमा खर्चे। नगरपालिकालाई अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर प्रमाणपत्र दिलाउन सफल भए।
पोलिथिनमुक्त नगरपालिका, बालमैत्री नगरका साथै काठमाडौंबाहिर पहिलो पटक लगानी सम्मेलन समेत गरे। यस्तै ‘ग्रिन तिलोत्तमा, क्लिन तिलोत्तमा’ को महाअभियानलाई अगाडि ल्याएर तिलोत्तमाको चर्चा देशभर फैलाएका थिए। नगरपालिका प्रमुख हुँदा तिलोत्तमामा गरेको सकारात्मक कामहरूकै कारण उनी २०७९ सालमा क्षेत्र नं. ५ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित बने।
२०७९ सालमा मनोनयन दर्ताको अन्तिम समयमा रूपन्देही क्षेत्र नं. ५ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बने पनि सो क्षेत्रमा लामो समयदेखि आफ्नो राजनीतिक दबदबा स्थापित गराएका नेपाली कांग्रेसका भरत कुमार शाहलाई पराजित गर्न सफल भए।
अहिले तिनै घिमिरेलाई एमालेले उम्मेदवार बनाएको छ। तिलोत्तमा नगरपालिकाका प्रमुख हुँदा उनले देखाएको प्रशासनिक क्षमता र सेवा प्रवाह सुधारले स्थानीय मतदातामा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
२०४४ सालदेखि राजनीतिमा जोडिएका उनले २०४८ मा नेकपा एमालेको पार्टी सदस्यता लिएर दुई कार्यकाल गाउँ कमिटी सचिव र इलाका सचिव हुँदै क्षेत्रीय अध्यक्ष र रूपन्देही जिल्ला कमिटीमा तीन कार्यकाल सदस्य भएर काम गरे।
युवा संघ नेपालको गाउँ कमिटी अध्यक्ष, क्षेत्रीय अध्यक्ष हुँदै दुई कार्यकाल जिल्ला अध्यक्ष भएका घिमिरेले केन्द्रीय सदस्यको रूपमा समेत काम गरिसकेका छन्।
नेपाली कांग्रेसले विद्यार्थी राजनीतिबाट पार्टी राजनीतिमा आएका सुशील गुरूङलाई उम्मेदवार बनाएको छ।
भैरहवा मेडिकल कलेजको प्रशासनिक नेतृत्व सम्हालिरहेका गुरूङले मेडिकल कलेजमार्फत गरिरहेको समाजसेवी छवि र राजनीतिक अनुभवलाई मतदातासँगको भेटमा राम्रै गरी उपयोग गरिरहेका छन्।
भैरहवामा सम्पन्न प्रदेश, जिल्ला र क्षेत्रीय सभापतिहरूको प्रथम राष्ट्रिय प्रशिक्षण तथा सम्मेलनको नेतृत्व र सभापतित्व गरेका गुरूङ नेपाली कांग्रेस क्षेत्र नम्बर ३ का सभापति समेत हुन्।
२०५१ सालमा नेविसंघको साधारण सदस्य बनेका गुरूङ २०५४ सालमा नेविसंघ भैरहवा बहुमुखी क्याम्पस इकाई अध्यक्ष बने। २०५५ सालमा भैरहवा बहुमुखी क्याम्पसको स्ववियू उपसभापति, २०५७ सभापति बनेर स्ववियू परिषद्को केन्द्रीय सहसचिव बनेका गुरूङ २०६१ सालमा नेविसंघ रूपन्देहीको अध्यक्ष बनेका थिए।
२०६७ साल र २०७२ सालमा गरी दुई कार्यकाल नेपाली कांग्रेसको रूपन्देही क्षेत्र नं ३ को सचिव बनेका गुरूङ २०७८ सालमा क्षेत्रीय सभापति बनेका थिए।
गुरूङले सामाजिक सेवा र पार्टी नेतृत्वसम्म निरन्तर योगदान दिइरहेका गुरूङ भौतिक विकाससँगै शिक्षा, स्वास्थ्य र सुशासनलाई प्राथमिकता दिनु आफ्नो लक्ष्य रहेको बताउँछन्।
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले राप्रपा नेता स्वर्गीय दीपक बोहराका छोरा गौरव बोहरालाई उम्मेदवार बनाएको छ। बुद्ध एयरका क्याप्टेन रहेका गौरव स्वर्गीय दीपक बोहराका जेठा छोरा हुन्।
२०५६ सालदेखि निरन्तर राप्रपामा आबद्ध रहँदै आएका उनले आफ्नो पेसासँगै पार्टी संगठन जोगाउन स्थानीय तहमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएका थिए। २०७९ सालको निर्वाचनमा गौरव बुवा दीपक बोहराको सारथि बनेर निर्वाचन अभियानमा खटिएका थिए।
गौरवले आफ्नो राजनीतिक योगदान भन्दा पनि २०३८ र २०४० सालमै पर्यटन राज्यमन्त्री बनिसकेका स्वर्गीय बुवाको राजनीतिक विरासत र पेसागत दक्षताको बलमा मतदाताको मन जित्ने दाउमा छन्। बुवाको राजनीतिक विरासत मात्र होइन युवा जोस सहित निर्वाचनमा होमिएका छन्।
दीपक बोहराले यहीबाट राजनीतिक जीवनको सुरूआत गरेको कारण पनि रूपन्देही अन्य निर्वाचन क्षेत्रभन्दा क्षेत्र नं. ३ मा राप्रपाको राम्रो पकड भएको मानिन्छ। बोहराकै नेतृत्वमा यो क्षेत्रमा बस्ती विकाससँगै, सडक, बत्ती, खानेपानी, सिँचाइ लगायतका दर्जनौँ आयोजना अगाडि बढेका थिए।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले डा. लेखजंग थापालाई उम्मेदवार बनाएको छ। वरिष्ठ न्युरोलोजिस्ट थापाले पनि युवा जोस र आफ्नो पेसागत दक्षतालाई चुनावी मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।
भैरहवामा नियमित रूपमा सातामा दुई दिन बिरामीको सेवा दिँदै आएका छन्। आफ्नो चिकित्सकीय योग्यता र दक्षताले राम्रैसँग बिरामीहरूको विश्वास जितेका थापाले मतदाताको रूपमा उनीहरूको मन जित्न सक्छन्/सक्दैनन् भन्ने हेर्न फागुन २१ पर्खिनुपर्ने छ।
यसअघि दुई वटा विवाह गरेर आलोचित बनेका थापा २०७९ सालको निर्वाचनमा भने नागरिक उन्मुक्ति पार्टीबाट प्रदेश सभा सदस्य पदमा समानुपातिक उम्मेदवार थिए।
यस पटक नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले फैज अहमद खाँलाई उम्मेदवार बनाएको छ। २०५८ सालदेखि राजनीति अभियानमा लागेका खाँ भैरहवामा चिरपरिचित व्यवसायी हुन्। तत्कालीन माओवादीबाट भूमिगत राजनीतिमा सक्रिय बनेका खाँ माओवादीको सिद्धार्थनगर नगर कमिटी उपाध्यक्ष हुँदै प्रदेश कमिटी सदस्य लगायत जिम्मेवारी सम्हालेका छन्।
इलेक्ट्रोनिक्स विषयमा स्नातक र रूपन्देही ल क्याम्पसबाट कानुन विषय अध्ययन गरेका खान समाजमा असल कार्य गर्ने, नागरिकसँग नजिक रहने र संगठन निर्माणमा दक्ष नेताका रूपमा चिनिन्छन्।
२०७४ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा नेकपा माओवादीबाट सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको प्रमुखमा उम्मेदवारी दिएर ३ हजार ४ सय ८ मत प्राप्त गरेका थिए।
त्यस्तै, यो क्षेत्रबाट जनता समाजवादी पार्टीले श्रीनिवास यादव र जनमत पार्टीले विशाल गुप्तालाई उम्मेदवार बनाएका छन्। यी सबै उम्मेदवार अन्य क्षेत्रमा अनुभवी मानिए पनि रूपन्देही क्षेत्र नं. ३ को प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा भने सबै नयाँ अनुहार हुन्। उनीहरूका फरक दृष्टिकोण र रणनीतिले पनि निर्वाचनलाई रोचक र चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।
रूपन्देही क्षेत्र नम्बर ३ नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेको बराबर पकड रहेको क्षेत्रमा परिचित छ।
२०७९ सालको निर्वाचनमा दीपक बोहराले एमालेको साथले तत्कालीन गृहमन्त्री समेत रहेका बालकृष्ण खाँणलाई हराएका थिए। खाँणलाई पनि तत्कालीन पाँच दलीय सत्ता गठबन्धनको साथ थियो।
प्रत्यक्षमा एमालेको साथ लिएर बोहराले ३६ हजार ७१७ मत पाउँदा राप्रपाले ९ हजार १८६ मत प्राप्त गरेका थिए। पाँच दलीय गठबन्धनको साथ पाएका बालकृष्ण खाँणले ३४ हजार ३६ मत प्राप्त गरेका थिए । समानुपातिकतर्फ भने एमालेले ३ मा १६ हजार ९ सय ८६ मत प्राप्त गरेको थियो।
समानुपातिक तर्फ नेपाली काँग्रेसले २० हजार २७९ मत पाएर सबभन्दा ठूलो पार्टी बनेको थियो। एमाले १६ हजार ९८६ मतका साथ दोस्रो बनेको थियो।
त्यस्तै, प्रत्यक्षमा रास्वपाका जित बहादुर गुप्ता तेलीले ५ हजार ७९६ मत प्राप्त गरेका थिए भने समानुपातिकमा १४ हजार १५४ मत प्राप्त गरेको थियो। गत निर्वाचनमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका तुलसी प्रसाद थारुले ४ हजार ७५१ मत प्राप्त गर्दा पार्टीले समानुपातिक तर्फ ६ हजार १० प्राप्त गरेको थियो।
गत निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ जनता समाजवादी पार्टीले ५ हजार २९१ र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीले ५ हजार ५३ मत प्राप्त गरेका थिए। अहिले जनता समाजवादी पार्टी र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी एकीकरण भएर एउटै भएका छन्। त्यस्तै जनमत पार्टीले ३ हजार ७३२ र माओवादी केन्द्रले २ हजार ६३७ मत प्राप्त गरेका थिए।
यस्तो छ यो क्षेत्रको विगतको राजनीतिक इतिहास
२०४८ सालमा यहाँबाट नेपाली कांग्रेसका रामकृष्ण ताम्राकारले चुनाव जितेका थिए। २०५१ सालमा एमालेका धनपति उपाध्यायले चुनाव जिते। निर्वाचन जितेको केही महिनामै उपाध्यायको निधन भएपछि २०५२ सालमा भएको उपनिर्वाचनमा पनि एमालेकै घनश्याम भुसालले चुनाव जितेका थिए। २०५६ सालमा भएको निर्वाचनमा फेरि नेपाली कांग्रेसकै ताम्राकारले विजयी भए।
२०६४ सालमा रूपन्देही ७ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा विभाजित बनेपछि अहिले क्षेत्र नं.३ रहेको भूभागलाई समेटेर दुई वटा क्षेत्र बनाइएको थियो। जसमा क्षेत्र नं. २ मा राप्रपाका दीपक बोहरा र क्षेत्र नं. ३ मा नेपाली कांग्रेसका बालकृष्ण खाँण विजयी भए।
२०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा खाँणले तत्कालीन एमाले उपमहासचिव घनश्याम भुसाललाई झिनो मतले पराजित गरे। २०७४ सालमा पनि एमाले र नेकपा माओवादीको गठबन्धनबाट घनश्याम भुसाल विजयी भए।
नेपाली कांग्रेसले राप्रपासँग तालमेल गरेर दीपक बोहरालाई प्रत्यक्ष उम्मेदवार बनाएर बालकृष्ण खाँणलाई समानुपातिकमा राखेको थियो। २०७९ सालमा भने एमालेसँगको गठबन्धनमा राप्रपाका दीपक बोहरा विजयी भएका थिए।
यो क्षेत्रमा राजनीतिक दल र स्वतन्त्र रूपमा उम्मेदवारी दिएका सबै उम्मेदवारले भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको पूर्ण सञ्चालनलाई मुख्य चुनावी एजेन्डा बनाएका छन्।