नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पार्टीभित्र उठेको पुनर्गठनको बहसलाई 'खारेज' गर्ने कोसिस गरेका छन्।
गत जेठ ४ देखि १० गतेसम्म अध्यक्ष ओलीकै उपस्थितिमा बसेको पार्टी सचिवालय बैठकले पुनर्गठनसम्बन्धी कार्ययोजना अघि बढाउने निर्णय गरेको थियो। उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा 'बादल' को नेतृत्वमा पार्टीका सात जना पदाधिकारी र आठ प्रदेश इन्चार्ज सदस्य रहने गरी कार्यदल गठन गरिएको थियो।
कार्यदलले एक महिनाभित्र प्रतिवेदन तयार पारी असार तेस्रो साता (१५ देखि २० गतेभित्र) बस्ने केन्द्रीय कमिटी बैठकमा छलफल गराउने सचिवालय बैठकको निर्णय थियो।
कार्यदलले काम थाल्नुअगावै अध्यक्ष ओलीले पार्टी पुनर्गठनबारे सचिवालय बैठकको निर्णय विपरीतका अभिव्यक्ति दिएका छन्। उनले आफ्नो अभिव्यक्तिमार्फत सचिवालय बैठकको निर्णयलाई 'असान्दर्भिक' तुल्याउन खोजको भन्दै पार्टीभित्र असन्तुष्टि उत्पन्न भएको छ।
'चार दिन सघन छलफल गरेर पार्टीलाई पुनर्जागृत तुल्याउने कार्यदिशा तय गरिएको थियो। तर बिहीबार अध्यक्ष ओलीको अभिव्यक्तिले त्यसको मर्ममा प्रहार गरेको छ,' एक पदाधिकारीले सेतोपाटीसँग भने।
उपमहासचिव योगेश भट्टराईले प्रतीकात्मक ढंगले अध्यक्ष ओलीको अभिव्यक्तिको आलोचना गरिसकेका छन्।
उनले उबडखाबड बाटोका कारण हल्लिएको गुड्दो गाडीलाई यात्रुका रूपमा चढेको वृद्ध मानिसले 'बडो बहादुरीपूर्वक भित्री डन्डीमा समातेर जोगाएँ' भन्ने ओलीले नै सुनाएको पुरानो कथा उनैलाई स्मरण गराएका थिए।
ओलीले यो कथा सातौं महाधिवेशनको बन्दसत्र हलमा सुनाएका थिए, जति बेला उनले नेता वामदेव गौतम समेतको साथ लिएर माधव नेपालविरूद्ध चुनौती पेस गरेका थिए।
त्यति बेला ओलीले पार्टी लोकतान्त्रिकीकरणलाई आफ्नो मूल विषय बनाएका थिए।
चुनावपछि पहिलो पटक सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका ओलीले पार्टी लोकतान्त्रिकीकरणको विगतको आफ्नै कार्यदिशालाई पुनः अवमूल्यन गरे नै, पार्टीभित्र सघन रूपमा उठिरहेको पुनर्गठनको बहसलाई पनि 'औचित्यहीन' को दर्जा दिए। जबकि उनले पुनर्गठनको विषय अन्तरपार्टी निर्देशनमार्फत् पनि स्वीकार गरेका थिए।
गत फागुन २१ को चुनावी परिणामपछि निराश हुँदै पार्टी छाडिरहेकाहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले आगामी केन्द्रीय कमिटी बैठकले पुनर्गठनको कार्ययोजना अघि बढाउने बताएका थिए।
'निर्वाचनमा व्यहोर्नुपरेको गम्भीर पराजयका कारण पार्टीको एउटा हिस्सा निराश र पलायन हुन खोजेको अवस्था छ। यस प्रकारको अवस्थामा सुधार ल्याउनु र पार्टी पंक्तिमा आशाको सञ्चार जागृत गर्नु आवश्यक छ,' उनले अपानिमार्फत् भनेका थिए, 'पार्टी समीक्षाको चरणमा रहेको हुँदा केन्द्रीय कमिटीको बैठकबाट पार्टी पुनर्गठन र पुनर्जागरणको कार्ययोजना अघि बढाइने छ। पार्टीले सदस्यता नवीकरण प्रक्रियाबाट नै त्यो काम अघि बढाउने छ।'
जतिसुकै गम्भीर समस्या भए पनि त्यसको समाधान सम्भव रहेको र चुनौती जतिसुकै जटिल भए पनि त्यसको सामना गर्न सकिने भन्दै उनले कार्यकर्तालाई आश्वस्त रहन भनेका थिए।
बिहीबार ओलीले अपानि समेतको मर्मको ख्याल नगरेको एमालेका नेताहरूले बताएका छन्।
नेतृत्व हटाउन खोज्ने पार्टीको टाउको काट्नु सरह
संगठन विभागले आयोजना गरेको पार्टी सदस्यता नवीकरण र विस्तार उत्प्रेरणा राष्ट्रिय कार्यशालामा अध्यक्ष ओलीले विरोधीले हमला गरेका बेला पार्टी पंक्तिका केही नेताहरूले विशेष महाधिवेशनका लागि हस्ताक्षर अभियान चलाउन थालेका, केहीले पुनर्गठनको तयारी गरेका भन्दै घुमाउरो हिसाबले पार्टी उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल, महासचिव शंकर पोखरेल र संस्थापन इतर समूहलाई चेतावनी दिएका थिए।
उनले पार्टी असाध्यै चुनौतीपूर्ण अवस्थामा रहेकाले यस्तो बेला पुनर्गठनको अभियान चलाउनु एमालेको टाउको काटेर टेबलमा राख्नु सरह भएको टिप्पणी गरेका थिए।
'अहिलेको परिस्थितिसँग जुध्न हाम्रो पार्टी एकताबद्ध हुन जरूरी छ। कतिपय साथीहरूमा भ्रम–अन्यौल देखापर्यो। विरोधीले कत्रो हमला गरेको छ, कसरी हमला गरेको छ, त्यो कुरा नबुझ्ने, अनि आफ्नै आत्मभर्त्सना, आफ्नै भर्त्सना गर्ने, आफैले केके गरियो, कमी गरियो भनेर भर्त्सना गर्ने, केही पाइएन भने शिर चाहिँ काटेर टेबलमा राख्दियो भने शिरबिनाको भयो भने हाम्रो पार्टी अगाडि बढ्छ, कुद्छ भन्ने भ्रम पाल्ने, त्यो खालका सोचहरू पनि पार्टीमा यदाकदा कताकति देखापर्ने अवस्था रह्यो,' ओलीले भनेका थिए।
एमालेले समीक्षा गर्नुपर्ने तर समीक्षा किन गर्ने भन्नेमा प्रस्ट हुनुपर्ने धारणा राखेका थिए। मौजुदा नीति, नेतृत्व र कार्यशैली यथावत राखेर एकताबद्ध हुन समीक्षा गरिनुपर्ने र त्यो हुने पनि बताएका थिए।
'हाम्रो पार्टीलाई चुस्त दुरूस्त राख्न र अगाडि आइपर्ने चुनौतीहरू सामना गर्न समीक्षा गर्ने हो,' उनले नेताहरूलाई लक्षित गर्दै भने, 'समीक्षा गर्ने किन? अन्यौलमा पर्न, भ्रममा पर्न, आत्मभर्त्सना गर्न, हाम्रै कमजोरी हो, हामी नै अगतिला हौं, हाम्रा घर जलाएको ठिकै हो, हामीले घर जलाएको किन रोक्न सकेनौं, घर जलाउने हुल आउँदाखेरि यसो पखपख भनेर किन रोकेनौं? यस्ता कुरा गरेर हुन्छ? सिंहदरबार जलाउँदा हामीले किन रोक्न सकेनौं? सेनाले रोक्न सकेन त, हामी के गरेर रोक्छौं? सुरक्षा निकायले रोक्न सकेनन् त हामीले के गरेर रोक्छौं? कि रोक्यो कसैले?'
त्यसो त ओलीले एमालेले लिएको नीति पनि सान्दर्भिक, सामयिक र औचित्यपूर्ण रहेको बताएका थिए। उनले यही विचारमा, नीतिमा एकताबद्ध रहन निर्देशन पनि दिएका थिए।
'हामीले लिएका नीति सही छन्, कुनै पनि नीति गलत छैनन्, विश्लेषण सही छ? त्यस कारण हामी ती नीति, विश्लेषणमा र हाम्रो विचारमा एकताबद्ध हुनुपर्छ,' उनले भने।
पुनर्गठन पक्षधरलाई ओलीको स्पष्ट सन्देश– नेतृत्व छाड्दिनँ
बिहीबारको कार्यक्रममा अोलीले पुनर्गठन पक्षधरहरूलाई आफूले तत्काल नेतृत्व नछाड्ने सन्देश पनि दिए। सजिलो सजिलो पर्यो भने कस्सिएर प्रधानमन्त्री खान मात्रै ११औैं महाधिवेशनबाट पनि नेतृत्वमा नदोहोरिएको बताउँदै जस्तोसुकै परिस्थिति आए पनि संघर्षको नेतृत्व गर्ने बताए।
'सजिलो सजिलो पर्यो भने कस्सिएर प्रधानमन्त्री खानु, अप्ठ्यारो अवस्था आयो भने झोला फ्याँकेर भागिहाल्नु भनेर मलाई तपाईंहरूले अध्यक्ष बनाएको, म अध्यक्ष बनेको होइन,' उनले भने, 'जस्तोसुकै परिस्थिति आए पनि संघर्षको नेतृत्व गर्नु, पार्टीको नेतृत्व गर्नु, अप्ठ्यारो अवस्था आएकै छ, त्यो अप्ठ्यारो अवस्था सामना गर्न तयारी गर्नू भनेर मलाई अध्यक्ष छानेको हो। त्यस कारण कमरेडहरूलाई आशंका हुन सक्छ, मैले बीचैमा झोला फ्याँकेर अलपत्र छाडेर हिँड्ने हो कि भन्ने, त्यो आशंका मनमा नलिनुहोला!'
अप्ठ्यारो परिस्थितिसँग जुधेर, पार्टीलाई अगाडि बढाएर, पार्टीलाई सफलतामा पुर्याएर अनि विश्राम लिनुपर्ने अवस्थामा पनि विधिसम्मत छाड्ने उनको भनाइ थियो।
'पार्टीका आफ्ना विधि, विधान, प्रक्रिया छन्, त्यसमा प्रक्रियासम्मत ढंगले मैले विश्राम लिने स्थिति बन्छ,' उनले भने।
कार्यक्रममा ओलीले आफू 'मर्ने छाँट नरहेको' र 'बाँचुञ्जेल' नेतृत्व नछाड्ने सन्देश दिएको भन्दै यसले निराशा उत्पन्न गरेको अर्का पदाधिकारीले बताए।
एमालेमा अहिले अध्यक्ष ओलीले तलका कुरा नबुझ्ने, ओलीको नेतृत्वमा तल जान नसकिने अवस्था रहेको भन्दै पुनर्गठन त्यसैका लागि आवश्यक रहेको निष्कर्ष सुनाए।
तर ओलीको 'खारेजी' ले पार्टी पुनर्गठन झन् चुनौतीपूर्ण बनेको बताए। तत्काल मर्ने छाँट छैन भन्दै झोला फालेर हिँड्दिन भन्नुले तल झन् निराशाको बाढी ल्याउने ती पदाधिकारीको भनाइ छ।
'कतिपयले अनेक कुराहरू भनेको धेरै भइसक्यो, सिद्धियो सिद्धियो भनेको पनि धेरै भइसक्यो, केके भनेको धेरै भइसक्यो, अलिकति टाउको दुख्यो भने, दुखेको थाहा पायो भने अब मर्छ, मर्छ भनेको पनि धेरै भइसक्यो,' ओलीले भनेका थिए, 'मर्ने छाँट छ? हेर्नुहोस् त, त्यस कारण अब म स्वस्थ छु, यस आन्दोलनलाई, यस परस्थितिलाई मैले अत्यन्त गम्भीरताका साथ लिएको छु। यस परिस्थितिबाट पार्टीलाई, आन्दोलनलाई, देशलाई यस चुनौतीको सामना गर्दै अगाडि बढाउने मेरो संकल्प यथावत छ।'
उपाध्यक्ष पौडेलले त्यही कार्यक्रममा ओलीलाई चुनौती दिएका थिए। उनले नीति पुनरवलोकन आवश्यक रहेको सन्देश पनि दिएका थिए।
नीति, दृष्टिकोण, योजना सही हुँदा परिणाम कसरी बेठिक आउँछ त भन्ने आसय प्रकट गर्दै यी सबै कुराको पुनर्गठन अहिलेको आवश्यकता रहेको बताएका थिए।
यसबाहेक उनले पार्टी सदस्यता वितरणको मौजुदा चिन्तन, केन्द्रीकृत बन्दै गइरहेको कार्यशैली लगायतका कुरामा सुधार गरेर मात्रै पार्टी आन्दोलनलाई पुनर्गठन, पुनर्जागरण गर्न सकिने धारणा राखेका थिए।
एमालेमा अहिले महासचिव पोखरेल र उपाध्यक्ष पौडेल एक ठाउँमा उभिएर पुनर्गठनको पैरवी गरिरहेका छन्।
