अमेरिकी कार्ल डिसेरोथ तथा जर्मनीका पिटर हेगेमन र जर्ज नागेलले सन् २०२६ को फिजियोलोजी तथा चिकित्साशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार पाएका छन्।
उनीहरूले प्रकाशको प्रयोग गरी मस्तिष्कका स्नायु कोषिकालाई नियन्त्रण गर्न सकिने प्रविधि ‘अप्टोजेनेटिक्स’ विकास गरेका थिए।
स्विडेनस्थित कारोलिन्स्का इन्स्टिच्युटको नोबेल सभाले सोमबार ५४ वर्षीय डिसेरोथ, ७१ वर्षीय हेगेमन र ७३ वर्षीय नागेललाई ‘प्रकाशबाट नियन्त्रित आयन च्यानल र अप्टोजेनेटिक्ससम्बन्धी खोज’का लागि पुरस्कार दिने घोषणा गरेको हो।
नोबेल सभाका महासचिव थोमस पर्लम्यानले जीवित मस्तिष्कभित्र रहेका व्यक्तिगत स्नायु कोषिकाको गतिविधि प्रकाशको माध्यमबाट सक्रिय वा निष्क्रिय बनाउन अप्टोजेनेटिक्सले सम्भव बनाएको बताए।
‘यो विधिले जीवित मस्तिष्कमा रहेका व्यक्तिगत स्नायु कोषिकाको गतिविधि सुरू वा बन्द गर्न सम्भव बनाएको छ,’ उनले भने।
नोबेल समितिकी सदस्य तथा आनुवंशिकीकी प्राध्यापक अन्ना वेडेलले यस खोजसँगै स्नायु विज्ञानमा नयाँ युग सुरू भएको बताइन्। तर, यो सुरूवात मात्रै भएको उनको भनाइ छ।
‘पहिलोपटक हामीले मस्तिष्कले कसरी सूचनाको प्रशोधन गर्छ र विभिन्न स्नायु कोषिकाले मस्तिष्कभरि कसरी अन्तरक्रिया गर्छन् भन्ने बुझ्न सुरू गर्न सक्छौं,’ उनले भनिन्।
तीनै जना वैज्ञानिकले १ करोड २० लाख स्विडिस क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) पुरस्कार राशि बाँड्नेछन्।
नोबेल पुरस्कारअन्तर्गत यस वर्ष भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, साहित्य, शान्ति तथा अर्थशास्त्रतर्फका पुरस्कारको घोषणा आगामी दिनमा हुनेछ। सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको घोषणा शुक्रबार हुनेछ।
पुरस्कारको खबर पाएपछि डिसेरोथले आफू राति अबेरसम्म जागै रहेको बताए। स्टकहोमबाट फोन आउँदा आफू सुतिनसकेको उनले बताए।
‘म अझै सुतिसकेको थिइनँ, किनकि म राति अबेरसम्म जाग्ने मान्छे हुँ। अब त केही समयसम्म सुत्न सक्ने अवस्था छैन जस्तो लाग्छ,’ उनले भने।
हेगेमनले स्विडेनबाट आएको फोन नम्बर देखेपछि आफूलाई पुरस्कारको खबर आउन लागेको अनुमान भए पनि फोनमा यस्तो सन्देश सुन्दा विश्वास गर्न गाह्रो भएको बताए।
‘स्विडेनको नम्बरबाट फोन आएको देख्दा पनि यस्तो खबर आउला भन्ने लागेन। यो अविश्वसनीय छ,’ उनले भने।
नागेल भने इटालीको नेपल्सनजिकै रहेको एउटा सानो गाउँमा टेरेसमा बसेका बेला फोन आएको बताए।
‘मलाई वास्तवमै यस्तो हुन्छ जस्तो लागेको थिएन। तर केही मानिसहरूले भने मलाई यो पुरस्कार पाउनेछौ भनेर सधैं भनिरहन्थे,’ उनले भने।
-1791249439.jpg)
.JPG)
