झन्डै दुई वर्षअघि भारतको एउटा अपार्टमेन्टमा खोरभित्र थुनिएको ओराङउटानको उद्धार गरिएको थियो।
अहिले यो ओराङउटान इन्डोनेसिया फर्किएको छ।
इन्डियन एक्सप्रेसका अनुसार, अहिले करिब तीन वर्षको मानिएको यो भाले ओराङउटान सोमबार, अक्टोबर १९ मा इन्डोनेसियाको सुमात्रास्थित मेदानको कुआलानामु विमानस्थल पुर्याइएको हो।
ओराङउटान भनेको ठूलो शरीर, लामा हात र रातो–खैरो रौं भएको बाँदरजस्तै जनावर हो। यसको पुच्छर हुँदैन र एकदमै बुद्धिमान हुन्छ। यो चिम्पान्जी र गोरिल्लाजस्तै महावानर (Great Ape) समूहमा पर्छ।
मुख्यतः रूखमा बस्ने यो वन्यजन्तु प्राकृतिक अवस्थामा इन्डोनेसिया र मलेसियामा पर्ने बोर्निओ र सुमात्रामा पाइन्छ।
अहिले इन्डोनेसिया फर्काइएको ओराङउटानको महाराष्ट्रको ठाणे जिल्लास्थित डोम्बिवलीको पलावा सिटी आवासीय परिसरबाट सन् २०२४ नोभेम्बरमा उद्धार भएको थियो।
वन्यजन्तुको अवैध कारोबारको आशंकामा छापा मार्न पुगेको वन विभागको टोलीले यसलाई भेट्टाएको थियो।
हिन्दुस्तान टाइम्सका अनुसार, होटलका कर्मचारीको सूचनापछि वन विभागको टोलीले अपार्टमेन्टमा निगरानी बढाएको थियो।
वन अधिकारीले राज्य रिजर्भ प्रहरी बल र स्थानीय प्रहरीसँग मिलेर छापा मारेका थिए। त्यहाँ ओराङउटानसँगै सर्प र कछुवा लगायत एक दर्जनभन्दा बढी अन्य वन्यजन्तु पनि भेटिएका थिए।
टाइम्स अफ इन्डियाको तत्कालीन रिपोर्ट अनुसार, अपार्टमेन्ट भाडामा लिएर बस्ने दम्पती छापाअघि नै भागेका थिए।
वन अधिकारीहरूले ती व्यक्तिले भारतभित्र र विदेशमा वन्यजन्तु बेच्ने गरेको सूचना पाएको उक्त पत्रिकाले लेखेको थियो। तर यो ओराङउटान कुन बाटोबाट भारत आइपुग्यो र कहाँ बेच्ने योजना थियो भन्ने ती रिपोर्टमा खुलेको छैन।
उद्धार हुँदा यो ओराङउटान करिब १८ महिनाको मानिएको थियो। उद्धारपछि नागपुरको गोरेवाडा चिडियाखानामा राखिएको थियो।
पछि श्वासप्रश्वासको समस्या देखिएपछि उपचारका लागि गुजरातको वान्तारा उद्धार तथा पुनर्स्थापना केन्द्र लगियो।
भारतीय अधिकारीहरूले उद्धारपछि इन्डोनेसियालाई यसबारे जानकारी दिएका थिए।
इन्डियन एक्सप्रेसले सरकारी अभिलेखलाई उद्धृत गर्दै जनाए अनुसार, सन् २०२५ मै दुई देशबीच फिर्ती प्रक्रिया अघि बढेको थियो। इन्डोनेसियाले जनावर फिर्ता लैजान आवश्यक आयात अनुमति पनि दिइसकेको थियो।
स्वास्थ्य समस्या र आवश्यक प्रक्रिया पूरा हुन समय लागेकाले यसको स्वदेशफिर्ती ढिलो भएको हो।
भारतमा भेटिएको दुई वर्षपछि सबै प्रक्रिया पूरा गरेर यसलाई गुजरातबाट चार्टर विमानमा इन्डोनेसिया लगिएको इन्डियन एक्सप्रेसले जनाएको छ।
भारतीय दूतावासको विज्ञप्तिलाई उद्धृत गर्दै समाचार संस्था पिटिआईले दुई देशका वन्यजन्तु अधिकारीहरूको समन्वयमा यसलाई फर्काइएको जनाएको छ।
मेदानमा यसको स्वागतका लागि इन्डोनेसियाको वन मन्त्रालयले कार्यक्रम राखेको थियो।
क्वारेन्टिनपछि यसलाई उत्तरी सुमात्रास्थित सुमात्रा रेस्क्यू अलायन्सको पुनर्स्थापना केन्द्रमा लगिनेछ। त्यसपछि वनमा बाँच्ने सीप सिकाउने 'जंगल स्कुल' पठाउने योजना छ।
ओराङउटानका बच्चाले सामान्यतः आमासँगै रहेर वनमा बाँच्ने सीप सिक्छन्। सानैमा आमाबाट अलग भएका बच्चालाई पुनर्स्थापना केन्द्रमा त्यही सीप सिकाइन्छ।
उक्त केन्द्रसँग सम्बन्धित संरक्षणविज्ञ सिनान सेरहादलीले त्यहाँ यसलाई रूख चढ्न, खाना खोज्न र गुँड बनाउनजस्ता सीप सिकाइने बताएका छन्। अरू ओराङउटानसँग घुलमिल हुन पनि सिकाइनेछ।
'सबै कुरा योजनाअनुसार भए करिब चार वर्षपछि यसलाई वनमा छाड्न सकिन्छ,' उनले भनेका छन्।
