चिनियाँ जासुस भएको आशंका गरिएकी महिलासँग प्रेम सम्बन्ध रहेको स्वीकार गरेपछि अमेरिकी प्रविधि कम्पनी एनभिडियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) जेन्सेन हुआङमाथि छानबिन हुने भएको छ।
जोन्सनको प्रेम सम्बन्ध रहेको एलिस हुआङ (हुआङ ले) लाई चीन सरकारले सूचना संकलन गर्न परिचालन गरेको निष्कर्ष अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले निकालेका थिए।
त्यसपछि एनभिडियाको सञ्चालक समितिले जेन्सेनमाथि स्वतन्त्र छानबिन गर्ने निर्णय गरेको हो।
एलिस सिंगापुरस्थित डेटा सेन्टर कम्पनी मेगास्पिडकी पूर्वउच्च अधिकारी हुन्। उक्त कम्पनी एनभिडियाबाट ठूलो परिमाणमा एआई चिप किन्ने ग्राहक हो।
अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै 'द न्युयोर्क टाइम्स' ले एलिसलाई चिनियाँ गुप्तचर निकायले जेन्सेनसँग सम्बन्ध बढाएर संवेदनशील सूचना प्राप्त गर्न परिचालन गरेको हुन सक्ने समाचार प्रकाशित गरेको थियो।
एनभिडियाले नोभेम्बर ८ मा विज्ञप्ति जारी गर्दै घटनाको स्वतन्त्र छानबिन गर्ने घोषणा गरेको हो। कम्पनीले अहिलेसम्म अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा वा एनभिडियाका गोप्य सूचना चुहिएको विश्वास गर्ने आधार फेला नपरेको स्पष्ट पारेको छ। तर उपलब्ध सबै सूचना जाँच गर्ने जनाएको छ।
छानबिन अवधिभर जेन्सेन प्रमुख कार्यकारी अधिकृतकै जिम्मेवारीमा रहनेछन्। उनले अनुसन्धानमा पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
छानबिनको नेतृत्व कम्पनीका स्वतन्त्र सञ्चालकहरूले गर्नेछन्। उनीहरूलाई कम्पनी बाहिरका कानुनी विज्ञहरूले सहयोग गर्नेछन्।
छानबिनको घोषणा हुनुअघि जेन्सेनले कम्पनीका कर्मचारीलाई पठाएको सन्देशमा विवाहबाहिर सम्बन्ध राखेको स्वीकार गर्दै श्रीमती र परिवारसँग माफी मागेका थिए।
'मैले मेरी श्रीमतीप्रति बेइमानी गरेँ। मेरो कामले उनलाई र हाम्रा छोराछोरीलाई चोट पुर्याएको छ। मैले गरेको कामको कुनै बहाना छैन। म निकै दुःखी छु,' उनले लेखेका छन्।
उनले आफ्नो व्यवहारको सम्पूर्ण जिम्मेवारी लिने र परिवार तथा सहकर्मीको विश्वास फेरि जित्न प्रयास गर्ने बताएका छन्।
को हुन् एलिस हुआङ?
एलिस हुआङ चिनियाँ नागरिक हुन्। जेन्सेन र एलिसको थर एउटै भए पनि उनीहरूबीच पारिवारिक सम्बन्ध छैन।
न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार एलिसले सुरूमा चीनमा टेलिभिजन पत्रकारका रूपमा काम गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनी बैंकिङ तथा लगानी क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन्।
पछि उनी सिंगापुरस्थित मेगास्पिड नामक डेटा सेन्टर कम्पनीमा उच्च पदमा पुगिन्।
डेटा सेन्टर भनेको ठूलो संख्यामा कम्प्युटर र सर्भर राखेर सूचना भण्डारण तथा प्रशोधन गर्ने केन्द्र हो। एआई प्रणाली सञ्चालन गर्न यस्ता केन्द्रमा शक्तिशाली चिप आवश्यक पर्छन्। एनभिडिया यस्तै चिप उत्पादन गर्ने विश्वको प्रमुख कम्पनी हो।
सन् २०२३ मा स्थापना भएको मेगास्पिडले सन् २०२४ जुनदेखि ४ अर्ब ८० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी मूल्यका एनभिडिया चिप खरिद गरेको न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूलाई भने मेगास्पिडको कारोबारमाथि शंका थियो।
अमेरिकाले आफ्ना अत्याधुनिक एआई चिप चीन निर्यात गर्न प्रतिबन्ध लगाएको छ। यस्तो अवस्थामा मेगास्पिडले खरिद गरेका चिप वा तिनबाट उपलब्ध हुने कम्प्युटिङ सेवा चीनसम्म पुगिरहेको हुन सक्ने आशंकामा अमेरिकी अधिकारीहरूले कम्पनीको गतिविधि जाँच गरिरहेका थिए।
यही अनुसन्धान क्रममा एलिसको सम्बन्ध एनभिडियाका प्रमुख जेन्सेनसँग रहेको विवरण फेला परेको थियो।
न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार अमेरिकी गुप्तचर निकायले एलिसमाथि निगरानी गर्दा उनी जेन्सेनसँग घनिष्ठ सम्बन्धमा रहेको पत्ता लगाएको थियो।
त्यसपछि अमेरिकी अधिकारीहरूले एलिसलाई चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयले जेन्सेनबाट सूचना संकलन गर्न परिचालन गरेको निष्कर्ष निकालेका थिए।
यस वर्ष अमेरिकी सरकारका उच्च अधिकारीहरूबीच आदानप्रदान भएको एउटा गोप्य प्रतिवेदनमा पनि यस्तै निष्कर्ष उल्लेख गरिएको न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ।
उक्त प्रतिवेदन अनुसार एलिसलाई परिचालन गर्नुको उद्देश्य एनभिडियाको अत्याधुनिक एआई चिपबारे जानकारी प्राप्त गर्नु र ती चिप चीनलाई उपलब्ध गराउने अमेरिकी नीतिमा प्रभाव पार्नु थियो।
चीन सरकारले जासुसीसम्बन्धी आरोप अस्वीकार गरेको छ। उसले यस्ता आरोपलाई आधारहीन अनुमान भनेको छ।
एलिस स्वयंले यी आरोपबारे सार्वजनिक रूपमा विस्तृत प्रतिक्रिया दिएको पुष्टि भएको छैन।
सुरूमा सामान्य व्यावसायिक सम्बन्ध भनिएको थियो
जेन्सेन र एलिसबीच घनिष्ठ सम्बन्ध रहेको समाचार पहिलो पटक अक्टोबर २९ मा न्युयोर्क टाइम्सले सार्वजनिक गरेको थियो।
त्यति बेला एनभिडियाले उनीहरूबीचको सम्पर्क सामान्य व्यावसायिक सम्बन्धको हिस्सा भएको बताएको थियो।
कम्पनीका अनुसार एनभिडियाका प्रमुखले संसारभरका हजारौं ग्राहक कम्पनीका अधिकारीहरूसँग नियमित भेटघाट गर्छन्। एलिससँग भएको सम्पर्क पनि त्यस्तै भएको कम्पनीको प्रारम्भिक भनाइ थियो।
जेन्सेनले पनि मेगास्पिडसँगको कारोबार असामान्य नभएको बताएका थिए।
तर त्यसपछि सार्वजनिक भएका गुप्तचरसम्बन्धी विवरणले उनीहरूको सम्बन्धबारे थप प्रश्न उठायो।
नोभेम्बर ६ र ७ मा प्रकाशित थप समाचारमा एलिसलाई चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयले नै जेन्सेनलाई निशाना बनाउन परिचालन गरेको दाबी गरिएको थियो।
नोभेम्बर ८ मा जेन्सेनले विवाहबाहिर सम्बन्ध रहेको स्वीकार गरेपछि यस विषयमा कम्पनीले स्वतन्त्र छानबिन गर्ने निर्णय गरेको हो।
ताइवानमा सँगै देखिएका थिए
जेन्सेन र एलिस विभिन्न व्यावसायिक कार्यक्रममा सँगै देखिएका थिए।
सन् २०२४ जुनमा ताइवानको राजधानी ताइपेईमा भएको प्रविधि प्रदर्शनीपछि उनीहरू अन्य प्रविधि कम्पनीका अधिकारीसँग एउटा बारमा भेटिएका थिए।
त्यसको करिब एक वर्षपछि पनि उनीहरू ताइपेईकै एउटा रेस्टुरेन्टमा आयोजित रात्रिभोजमा सहभागी भएका थिए।
ताइवानी सञ्चारमाध्यमले त्यस बेला एलिसले जेन्सेनको गालामा चुम्बन गरेको दृश्य सार्वजनिक गरेका थिए। तर अहिले उठेको मुख्य प्रश्न उनीहरूको व्यक्तिगत सम्बन्ध मात्र होइन।
अमेरिकी अधिकारीहरूको चासो उक्त सम्बन्धमार्फत चीनले एनभिडियाका संवेदनशील सूचना प्राप्त गर्यो कि गरेन भन्नेमा केन्द्रित छ।
एआई प्रविधि विकासमा अमेरिका र चीनबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा छ। शक्तिशाली एआई प्रणाली बनाउन एनभिडियाका अत्याधुनिक चिप अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्। त्यसैले अमेरिकी सरकारले यस्ता चिप चीनसम्म पुग्न नदिन निर्यात नियन्त्रणका नियम लागू गरेको छ।
एलिस कार्यरत कम्पनीले ठूलो परिमाणमा एनभिडियाका चिप किन्नु र उनी कम्पनीका प्रमुखसँग निकट सम्बन्धमा रहेको विवरण सार्वजनिक हुनुले अमेरिकी अधिकारीहरूको चासो बढाएको हो।
जेन्सेनले चीनलाई गोप्य सूचना उपलब्ध गराएको प्रमाण भने सार्वजनिक भएको छैन। एनभिडियाले पनि कम्पनीको संवेदनशील सूचना चुहिएको विश्वास गर्ने आधार नभएको बताएको छ।
अमेरिकी संसदले पनि जबाफ माग्यो
अमेरिकी संसदले पनि यो घटनामा चासो देखाएको छ।
नोभेम्बर ५ मा अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका तीन प्रभावशाली समितिका प्रमुखले जेन्सेनलाई पत्र लेखेर जबाफ मागेका छन्।
प्रतिनिधिसभाको विदेश मामिला समितिका अध्यक्ष ब्रायन मास्ट, चीनसम्बन्धी विशेष समितिका अध्यक्ष जोन मुलनार र गुप्तचर समितिका अध्यक्ष रिक क्रफोर्डले उनलाई बन्द बैठकमा उपस्थित भएर जानकारी दिन आग्रह गरेका हुन्।
उनीहरूले नोभेम्बर १८ मा बैठक राख्न प्रस्ताव गरेका छन्। उक्त मितिमा उपस्थित हुन सक्ने वा नसक्नेबारे नोभेम्बर ११ भित्र जबाफ दिन भनिएको छ।
सांसदहरूले विशेषगरी एलिससँग जेन्सेनको सम्बन्ध, मेगास्पिडसँगको कारोबार र विदेशी गुप्तचर गतिविधिबाट कम्पनीका संवेदनशील सूचना जोगाउन अपनाइएका उपायबारे जानकारी मागेका छन्।
उनीहरूको मुख्य चासो अमेरिकी प्रविधि र राष्ट्रिय सुरक्षामा कुनै क्षति पुगेको छ कि छैन भन्ने हो।
यस विषयमा अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रूबियोलाई पनि प्रश्न गरिएको छ।
नोभेम्बर ८ मा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै रूबियोले घटनाको प्रकृतिका कारण गुप्तचरसम्बन्धी विषयमा टिप्पणी गर्न नसक्ने बताएका छन्। एनभिडियाको आन्तरिक छानबिनबारे पनि आफूले केही भन्न नसक्ने उनको भनाइ थियो।
ट्रम्पले गरे जेन्सेनको बचाउ
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जेन्सेनको समर्थन गरेका छन्। आइतबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले जेन्सेनलाई सम्मानित व्यक्ति भनेका छन्।
'मैले यसबारे उनीसँग कुरा गरेको छैन। उनी असल व्यक्ति हुन् भन्ने मलाई थाहा छ। तर के भइरहेको छ भन्ने सधैं थाहा हुँदैन,' ट्रम्पले भनेका छन्।
उनले जेन्सेनले अमेरिकाका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान गरेको पनि बताएका छन्।
आगामी एसिया भ्रमणमा जेन्सेनलाई सँगै लैजाने हो भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले निश्चित निर्णय नभएको तर उनलाई लैजान आफू तयार रहेको बताएका थिए।
जेन्सेन पछिल्ला वर्षहरूमा ट्रम्प प्रशासनसँग नजिक रहेर एआई चिपको व्यापारसम्बन्धी अमेरिकी नीतिमा आफ्ना धारणा राख्दै आएका छन्।
चीनमा अत्याधुनिक चिप बिक्री गर्ने विषय अमेरिकी सरकारभित्रै बहसको विषय बन्दै आएको छ।
त्यसैले अहिलेको घटनाले जेन्सेनको व्यक्तिगत सम्बन्धभन्दा ठूलो प्रश्न पनि उठाएको छ— अमेरिकाको संवेदनशील प्रविधि चीनसम्म पुग्न नदिन अपनाइएका सुरक्षा उपाय पर्याप्त छन् कि छैनन्?
यसको जबाफ भने एनभिडियाको छानबिन र अमेरिकी अधिकारीहरूको थप अनुसन्धानबाट मात्र स्पष्ट हुनेछ।
जेन्सेन हुआङ र उनकी श्रीमती लोरी मिल्स।
को हुन् जेन्सेन हुआङ?
ताइवानमा जन्मिएका जेन्सेन हुआङ एनभिडियाका सहसंस्थापक हुन्। उनले सन् १९९३ मा दुई सहकर्मीसँग मिलेर कम्पनी स्थापना गरेका थिए।
सुरूमा कम्प्युटरमा चित्र र भिडिओ प्रशोधन गर्ने चिप उत्पादनमा केन्द्रित एनभिडिया अहिले एआई प्रविधिको विस्तारसँगै विश्वको प्रमुख प्रविधि कम्पनी बनेको छ।
जेन्सेनले सन् १९८५ मा लोरी मिल्ससँग विवाह गरेका थिए। उनीहरूको भेट अमेरिकाको ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीमा इन्जिनियरिङ अध्ययन क्रममा भएको थियो।
उनीहरूका दुई सन्तान छन्। छोरा स्पेन्सर र छोरी म्याडिसन दुवै एनभिडियामा कार्यरत छन्।
कम्पनीको तीव्र विस्तारसँगै जेन्सेन एआई उद्योगका प्रभावशाली व्यक्तिमध्ये एक बनेका छन्।
तर अहिले उनीमाथि उठेको विवादले उनको व्यक्तिगत आचरणसँगै विश्वको सबभन्दा महत्त्वपूर्ण एआई चिप कम्पनीमध्ये एकको सूचना सुरक्षा र नेतृत्वमाथि पनि प्रश्न खडा गरेको छ।
एनभिडियाले भने अनुसन्धान क्रममा उनको नेतृत्वमा विश्वास कायम रहेको र आवश्यकता अनुसार थप विवरण सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ।
***
