बंगालको खाडीमा विकसित 'अक्वान' चक्रवात थप शक्तिशाली बन्दै भारतको आन्ध्र प्रदेशको तटीय क्षेत्रतर्फ अघि बढिरहेको छ।
भारतका विभिन्न राज्यमा भारी वर्षा र तीव्र हावाहुरीको जोखिम बढाइरहेको यो चक्रवातले नेपालमा कस्तो असर पार्ला भन्ने प्रश्न उठेको छ। हामीले यसबारे जल तथा मौसम विज्ञान विभागका मौसमविदसँग कुरा गरेका छौं।
भारतीय मौसम विभागका अनुसार नोभेम्बर १६ को साँझ न्यून चापीय प्रणालीबाट विकसित भएको यो चक्रवात बुधबार बिहानसम्म थप शक्तिशाली बनेको हो।
चक्रवात नोभेम्बर २० अर्थात् शुक्रबार दिउँसो आन्ध्र प्रदेश र यानमको तटीय क्षेत्रमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ।
भारतीय मौसम विभागले बुधबार बिहान सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार चक्रवात प्रतिघन्टा करिब ३ किलोमिटर गतिमा उत्तर–पश्चिमतर्फ बढिरहेको छ। यो शुक्रबार दिउँसो आन्ध्र प्रदेशको नेल्लोर र विशाखापट्टनमबीचको तटीय क्षेत्र हुँदै जमिनमा प्रवेश गर्ने अनुमान छ।
त्यति बेला चक्रवातको हावाको गति प्रतिघन्टा १०० देखि ११० किलोमिटर र झोक्कासहित १२० किलोमिटरसम्म पुग्न सक्ने विभागले जनाएको छ।
चक्रवातको शक्ति र सम्भावित बाटोबारे भारतीय मौसम विभागले निरन्तर पूर्वानुमान अद्यावधिक गरिरहेको छ। यसअघि चक्रवात तटमा पुग्दा हावाको गति प्रतिघन्टा १४५ किलोमिटरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको थियो। बुधबार बिहानको पूर्वानुमानमा भने सम्भावित गति घटाइएको छ।
चक्रवातका कारण आन्ध्र प्रदेशका तटीय क्षेत्रमा नोभेम्बर १९ र २० मा भारीदेखि अत्यधिक भारी वर्षा हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
तमिलनाडु, पुडुचेरी र कराइकलका केही स्थानमा पनि वर्षा हुने सम्भावना छ। तेलंगाना र पश्चिम बंगालका केही भागमा नोभेम्बर १९ देखि २१ सम्म वर्षाको प्रभाव देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
चक्रवातको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै भारतका तटीय राज्यहरूले पूर्वतयारी थालेका छन्। उडिसा सरकारले उद्धार तथा राहतका लागि ७४ टोली परिचालन गरेको छ। जोखिमयुक्त क्षेत्रका बासिन्दालाई आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा सार्ने तयारी समेत गरिएको छ।
उडिसाको रायगडा जिल्लामा पहिरोको जोखिम रहेका ५५ गाउँ पहिचान गरिएको छ। ती गाउँका बासिन्दालाई सम्भावित विपदअघि नै सुरक्षित स्थानमा सार्ने तयारी गरिएको छ।
नेपालमा कस्तो असर पर्ला?
बंगालको खाडीमा चक्रवात विकसित भएपछि त्यसको प्रभाव नेपालसम्म आइपुग्छ कि पुग्दैन भन्ने चासो पनि बढेको छ।
मौसमविदहरूका अनुसार अहिलेको अवस्थामा अक्वान चक्रवातले नेपालको मौसममा ठूलो प्रभाव पार्ने सम्भावना देखिएको छैन।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका मौसमविद डेबिड ढकालले चक्रवातको सम्भावित बाटो र नेपालमा हाल सक्रिय वायु प्रणालीलाई हेर्दा उल्लेख्य असर पर्ने संकेत नदेखिएको बताए।
'अहिलेसम्म हेर्दा खासै प्रभाव पर्ने देखिँदैन,' ढकालले सेतोपाटीसँग भने, 'चक्रवातले नेपालमा कस्तो जलवाष्पयुक्त हावा ल्याउँछ भन्ने कुरा हो। अहिले नेपालमा पश्चिमी वायुको प्रभाव छ। पूर्वीय वायु सक्रिय भएको बेला बन्ने चक्रवातले नेपालमा अलि बढी प्रभाव पार्छ। यतिबेला त्यो देखिँदैन।'
उनका अनुसार बंगालको खाडीमा चक्रवात बन्नेबित्तिकै त्यसको प्रभाव नेपालमा पर्छ भन्ने हुँदैन।
चक्रवात कुन दिशातर्फ अघि बढ्छ, जमिनमा प्रवेश गरेपछि त्यसको बाटो कता मोडिन्छ र त्यसले बोकेको जलवाष्पयुक्त हावा नेपालसम्म आइपुग्छ कि पुग्दैन भन्ने कुराले यहाँको मौसममा पर्ने प्रभाव निर्धारण गर्छ।
नेपालमा अहिले पश्चिमी वायुको प्रभाव रहेकाले बंगालको खाडीबाट आउने प्रणालीले यहाँको मौसममा ठूलो फेरबदल ल्याउने सम्भावना कम देखिएको उनको भनाइ छ।
तर चक्रवातको बाटो परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले अहिलेको पूर्वानुमानलाई अन्तिम मान्न नमिल्ने ढकाल बताउँछन्।
'नेपालमा असर गर्छ कि गर्दैन भन्ने कुरा चक्रवातको बाटो कता हो भन्नेमा भर पर्छ। कहाँ मुभ हुन्छ, कतातिर जान्छ भन्नेमा निर्भर रहन्छ,' उनले भने।
विशेषगरी चक्रवात भारतीय तटमा पुगेपछि त्यसको दिशा र यसले बोकेको जलवाष्पयुक्त हावाको प्रवाह कता हुन्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुने उनले बताए।
'अहिले पनि यसको बाटो अनिश्चित देखिएको छ। नेपालतिर असर गर्ने चाहिँ देखिएको छैन। अझै नजिक आएपछि हामीलाई असर गर्छ कि गर्दैन भन्ने स्पष्ट हुँदै जान्छ,' ढकालले भने, 'असर गरिहाल्यो भने पनि धेरै असर गर्ने देखिएको छैन।'
यसरी हेर्दा अक्वान चक्रवातका कारण भारतको पूर्वी तटीय क्षेत्रमा भारी वर्षा र तीव्र हावाहुरीको जोखिम बढे पनि नेपालमा तत्काल ठूलो मौसमी असर पर्ने संकेत छैन।
यद्यपि आगामी दुई दिनमा चक्रवातले लिने दिशा र यसको शक्तिमा आउने परिवर्तनले नेपालमा पर्ने सम्भावित प्रभावबारे थप स्पष्ट पार्नेछ।
***