साउन महिना सुरु भयो कि नेपाली नारीहरूको जीवनमा एक किसिमको छुट्टै रङ्गिन बहार छाउँछ। हरियो र पहेँलो पहिरन, हातभरि पाखुरासम्मै लाग्ने हरियो तथा रातो चुरा अनि हत्केलामा सजिएको कलात्मक मेहन्दीले यो महिनालाई विशेष उत्सवमय बनाउँछ।
अझ हाम्रो सुदूरपश्चिमतिर त साउनको महिना आएसँगै गाउँघरमा देउडाको भाका, महिलाहरूको सामूहिक नाचगान र मौलिक सांस्कृतिक रौनकले छुट्टै किसिमको ऊर्जा थपिदिन्छ। संस्कृति र परम्पराको यो लर्कोले हरेक वर्ष साउनलाई एउटा जीवन्त पर्वको रूपमा उभ्याउने गरेको छ।
तर समयसँगै यी परम्पराहरूमा पनि आधुनिकताको रङ्ग र केही नयाँ आयामहरू थपिँदै गएका छन्। अचेल गाउँघरमा बसाइसराइ, शिक्षा र वैदेशिक रोजगारका कारण पहिले जस्तो घरमै रमाउने किशोरी र युवायुवतीहरूको बाक्लो उपस्थिति देखिन छाडेको छ।
पहिलेका पाका महिलाहरूलाई यी आधुनिक फेसन र ट्रेन्डले खासै छुँदैनथ्यो, उनीहरू आफ्नो घरायसी काम र चाडपर्वको परम्परागत विधि विधानमै रमाइरहन्थे। उनीहरूका लागि साउन भनेको पूजापाठ, व्रत र शुद्धताको प्रतीक मात्रै थियो। तर पछिल्लो समय प्रविधिको विकास र सामाजिक सञ्जालको बाहुल्यसँगै टिकटक लगायतका प्लेटफर्महरूमा हरियो चुरा, कुर्था र मेहन्दी लगाएर भिडियो बनाउने, रमाइलो गर्ने ट्रेन्ड नै चलेको छ।
अचेल त अझ सामाजिक सञ्जालमा एउटा नयाँ ट्रेन्ड नै स्थापित भएको छ— युवायुवतीहरूबिच टिकटकमा आफ्ना प्रेमीसँग हरियो चुरा र नयाँ कपडा किनिमाग्ने। अनि प्रेमीले उपहार पठाएपछि ‘धन्यवाद’ भन्दै कृतज्ञता प्रकट गर्ने र भिडियो भाइरल गराउने होडबाजी नै चलेको छ।
म भने यी सबै आधुनिक प्रपञ्च र ट्रेन्डहरूबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहेको एक सामान्य पुरुष पात्र हुँ। आफ्नो पत्रकारिता पेसाको व्यस्तता, दैनिक जिम्मेवारी र आफ्नै लेखपढको धपेडीका कारण मलाई यी चाडपर्वका तामझाम र टिकटकका ट्रेन्डहरूले कहिल्यै छुँदै छुँदैनथ्यो। साउन महिना आधाभन्दा बढी कटिसकेको छ भन्ने कुराको पनि मलाई हेक्का थिएन किनकि न मैले कसैका लागि हरियो चुरा किनिदिएको थिएँ, न त कुनै कपडा वा मेहन्दी नै किन्ने फुर्सद नै निकालेको थिएँ।
मोबाइलको स्क्रिन स्क्रोल गर्दा वा टिकटक खोल्ने बित्तिकै ‘मेरो लागि हरियो चुरा किन्दिएको खै? कुर्था कपडा किन्दिएको खै?’ भन्दै आफ्ना प्रेमीहरूसँग जिस्किएका युवतीहरूका भिडियोहरू छ्यापछ्याप्ती देखिन्थे। म पनि ती भिडियोहरूलाई समाजमा चलेको एक प्रकारको आधुनिक मनोरञ्जनका रूपमा हेर्थेँ र एक एक गरेर मनमनै मुस्कुराउँदै अगाडि बढ्थेँ। अरूको प्रेमिल ठट्टा र नौलो अभ्यासले मलाई आफ्नै व्यस्त र थकाइ लाग्दो पत्रकारिताको संसारबाट केही क्षणका लागि भए पनि तरोताजा बनाउँथ्यो।
त्यस्तैमा साउन १५ गतेको दिन हाम्रो सांस्कृतिक क्यालेन्डरमा विशेष महत्त्व राख्ने दिन पर्थ्यो। नेपाली परम्पराअनुसार मीठो खिर खाने दिन। म पनि नियम र परम्परालाई पछ्याउँदै दिदीको घरमा पुगेँ, तातो र मीठो खिर खाएँ र परिवारसँग केही बेर रमाइलो गरेँ। दिनभरका विभिन्न भेटघाट र कुराकानीपछि राति करिब ९ बजेतिर अनामनगरस्थित मेरो डेराको कोठातर्फ लागेँ।
दिदीको कोठाबाट मेरो कोठामा पुग्न सामान्यतया हिँड्दा ३० मिनेटभन्दा बढी समय लाग्थ्यो। त्यो बाटो काट्दै गर्दा मेरा सोचहरू दिनभरका काम र भोलिका असाइनमेन्टहरूतिर घुमिरहेका थिए। बाटामा आउँदा मेरो मोबाइलमा कुनै डेटा वा नेटको सुविधा सक्रिय थिएन, जसले गर्दा म पूर्ण रूपमा बाह्य दुनियाँबाट विच्छेद भएर हिँडिरहेको थिएँ।
जब म राति कोठामा आइपुगेँ, कोठाको साँचो खोलेर भित्र छिर्ने बित्तिकै सबैभन्दा पहिले वाइफाईको स्विच अन गरेर कनेक्ट गरेँ। वाइफाई जोडिने बित्तिकै मेरो फेसबुक म्यासेन्जरमा एउटा मात्रै नयाँ म्यासेजको नोटफिकेसन झ्याप्पै बज्यो। जिज्ञासावश मोबाइलको स्क्रिनमा आएको त्यो म्यासेज खोलेर हेरेँ, त्यसमा निकै मार्मिक तर ठट्टाको शैलीमा लेखिएको थियो:
‘साउन पनि जान लाग्यो, मेरा लागि हरियो चुरा कुर्था र कपडा कहिले किनिदिनुहुन्छ?’
त्यो म्यासेज पढेर म एक्लै कोठाको टेबलसामु उभिँदा उभिँदा मज्जाले हाँसेँ। दिनभरका बौद्धिक थकाइ, समाचार लेखनको दबाब र अनामनगरको यो व्यस्त जीवनको दौडधुप त्यो एउटा म्यासेजले एकैचोटि पखालिदियो।
टिकटकमा अरूका लागि मात्रै बनेका त्यस्ता दृश्यहरू जब सिधै आफ्नै म्यासेन्जरमा खसे, तब मलाई एउटा अनौठो, जीवन्त र मीठो अनुभूति भयो। त्यो म्यासेजलाई तुरुन्तै सिन गरेर बेवास्ता गर्नु पनि उचित लागेन, त्यसैले एक किसिमको बौद्धिक र चञ्चल मुडमा आधा घण्टापछि मैले पनि रिप्लाई फर्काएँ— ‘हुन्छ, किनमला नि!’
तर खासमा मलाई यस्तो अनपेक्षित म्यासेज पठाउने ती युवती को हुनुहुन्थ्यो भन्दा उहाँ अत्यन्तै सहयोगी, परिपक्व र दयालु स्वभावकी हुनुहुन्थ्यो। मैले मजाकमा मात्रै ‘केही कुरा छैन, ल्याइदिनुहोस्’ भनी जिस्किएँ भने पनि उहाँले त साँच्चै नै विश्वास गरेर कोठामै त्यसका लागि पहल गरिदिने खालको व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो।
त्यसैले मैले पनि यसलाई हल्का रूपमा लिँदै नाइँ भन्ने कुरा नै आएन। यद्यपि, हाम्रो बस्ने कार्यक्षेत्र र दूरी अलि टाढा भएकाले तत्कालै बजारमा गएर साउनको माहौल अनुसार किनेर पठाइहाल्न व्यावहारिक रूपमा सम्भव थिएन। त्यसैले मैले उहाँलाई स्पष्ट आश्वासन दिएँ— साउन महिनाभित्रै म कामको सिलसिलामा त्यतैतिर आउँछु, आफैँले रोजेको र मन पर्ने हरियो चुरा र कुर्था किनेर ल्याइदिनेछु।
यो ठट्टा र म्यासेजको आदानप्रदानको पछाडि पनि एउटा रोचक र पुरानो पृष्ठभूमि जोडिएको थियो। उहाँसँग मेरो धेरै पहिले देखिकै राम्रो र प्रगाढ चिनजान थियो। उहाँले मलाई प्रायः भेट हुँदा वा कुरा हुँदा ‘तपाईंको त्यो पर्सवाली कहाँ छ?’ भनेर जिस्काइरहनु हुन्थ्यो ।
यो जिस्क्याइको पछाडि पनि एउटा पत्रकारिताको रोचक पाटो थियो। केही समयअगाडि मात्रै मैले ‘पर्स उपहार दिएर हराएकी उनी’ शीर्षकमा एउटा लेख लेखेको थिएँ। समाजको एउटा यथार्थ घटनामा आधारित त्यो लेख प्रकाशित भएदेखि नै उहाँले मलाई भेट्दा वा अनलाइनमा छोटो कुराकानी हुँदा सधैँ त्यही पर्सको प्रसंग निकालेर मलाई जिस्काउने एउटा स्थायी बहाना बनाउनु भएको थियो।
सुरुआतका दिनहरूमा हाम्रो बौद्धिक र सांगीतिक कुराकानी बाक्लो नै हुन्थ्यो, विभिन्न विषयमा विचारहरूको आदानप्रदान हुन्थ्यो। तर पछिल्लो समय म पत्रकारिताको पेसागत व्यस्तता र आफ्नै जीवनका जटिलताहरूमा पूर्ण रूपमा अल्झिएँ। उताबाट पनि समय र परिस्थितिको चक्रले गर्दा नियमित कुरा हुन पाएन। महिनौँसम्म न उहाँको म्यासेज आयो, न त मैले नै व्यस्तताको भारी बिसाएर फुर्सद निकालेर बोल्न पाएँ। जीवनका आफ्नै दौडधुप र व्यावसायिक उत्तरदायित्वहरूले हामी दुवैलाई आआफ्नो मार्गमा अगाडि बढाइरहेको थियो।
तर जीवन सधैँ एउटै लयमा कहाँ बग्छ र? साउनको यो १५ गतेको रातले हामीबिचको त्यो लामो संवादहीनताको पर्खाललाई एउटा सानो र मीठो म्यासेजमार्फत भत्काइदियो। टिकटकका भिडियोहरूमा देखिने काल्पनिक ट्रेन्डहरू जस्तै लाग्ने कुराहरू जब आफ्नै वास्तविक जीवनको म्यासेन्जरमा ठोक्किए, तब त्यसले पत्रकारिताको रुखो कागज र कलम बिचमा पनि मानवीय भावनाको एउटा कोमल सूत्र जोडिदियो।
आजको यस आधुनिक र डिजिटल युगमा हामी सबै आआफ्नै कर्मथलो र व्यस्ततामा यति धेरै अल्झिएका छौँ कि आफ्ना नजिकका मानिसहरूलाई सम्झिनसमेत समय छुट्टाउन सकिरहेका छैनौँ। सामाजिक सञ्जालका भिडियोहरू केवल मनोरञ्जनका साधन मात्रै नभई कहिलेकाहीँ यिनले हाम्रो आफ्नै जीवनका लुकेका सम्बन्धहरूलाई ताजा बनाउने गतिलो माध्यम पनि बनिदिन्छन्।
व्यस्तताको यो चक्रव्यूहमा पनि कसैको एउटा चञ्चल र मायालु म्यासेजले जिन्दगीमा कति मीठो र चिरस्थायी मुस्कान दिन सक्दो रहेछ भन्ने कुराको गतिलो प्रमाण बन्यो त्यो साउन १५ को रात।
-1756446574.jpg)
-1756446574.jpg)
