हिजोआज काठमाडौं उपत्यकासहित देशका विभिन्न ठाउँका ग्यास पसलमा उपभोक्ताको लाइन देखिन्छ।
धेरैले खाना पकाउने एलपी ग्यास सहज रूपमा नपाएको गुनासो गरेका छन्।
यसले बजारमा ग्यास नै अभाव भएको हो कि भन्ने प्रश्न उठेको छ तर तथ्यांकले भने फरक चित्र देखाएको छ।
अहिले ग्यासको बिक्री घटेको होइन, उल्टै उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।
सामान्यतया साउन महिना एलपी ग्यासको ‘अफ सिजन’ मानिन्छ। वर्षायाममा विवाह, भोजभतेर र अन्य कार्यक्रम कम हुने भएकाले यही समयमा ग्यासको खपत पनि तुलनात्मक रूपमा घट्ने गर्छ। तर यस वर्ष साउनमा अस्वाभाविक रूपमा माग बढेको देखिएको छ।
नेपाल आयल निगमका अनुसार साउन १ देखि १५ गतेसम्म २६ हजार मेट्रिक टन एलपी ग्यास बिक्री भएको छ।
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउन महिनाको कुल बिक्री ४४ हजार ३१८ मेट्रिक टन थियो।
-1785757739.jpg)
-1785757739.jpg)
त्यसको आधा अर्थात् १५ दिनको औसत २२ हजार १५९ मेट्रिक टन हुन्छ। अहिलेको २६ हजार मेट्रिक टन बिक्री त्यसको तुलनामा तीन हजार ८४१ मेट्रिक टन बढी हो।
प्रतिशतमा हेर्दा यो १७.३३ प्रतिशतले बढी हो।
गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को साउन महिनाको कुल बिक्री ४५ हजार ७३५ मेट्रिक टन थियो। त्यसको १५ दिनको औसत २२ हजार ८६७.५ मेट्रिक टन हुन्छ।
अहिलेको बिक्री त्यसको तुलनामा तीन हजार १३२.५ मेट्रिक टन बढी हो। अर्थात् गत वर्षको साउनको औसत १५ दिनको तुलनामा अहिले बिक्री १३.७० प्रतिशतले बढेको छ।
तथ्यांकले बिक्री बढेको देखाइरहेका बेला बजारमा किन अभाव देखियो त? यस विषयमा हामीले ग्यास विक्रेता, नेपाल आयल निगम र ग्यास उद्योगीसँग कुरा गरेका छौं। उनीहरू सबैले अहिले ग्यासको माग एक्कासी बढेको बताए। समस्या ग्यासको उत्पादन वा आयातभन्दा पनि वितरण र उपभोक्ताको व्यवहारसँग जोडिएको बताए।
ग्यास उद्योगी संघका पूर्वअध्यक्ष तथा एभरेष्ट ग्यासका सञ्चालक शिव घिमिरेले अहिलेको समस्याको जड केही महिनाअघिको आधा सिलिन्डर नीतिमा रहेको बताए।
उनले संकट व्यवस्थापनका लागि १५ दिनका लागि ल्याइएको ७.१ केजीको आधा सिलिन्डर व्यवस्था चार महिनासम्म लम्बिएको बताए। त्यसले बजारमा ग्यासभन्दा सिलिन्डरको संख्या मात्रै बढाएको तर ग्यासको वास्तविक परिमाण घटाएको बताए।
उनले त्यस अवधिमा झण्डै ३२ हजार मेट्रिक टन ग्यास कम आयात भएको बताए। यही कारण बजारमा ठूलो रिक्तता सिर्जना भएको उनको भनाइ छ। उनले आधा सिलिन्डर भर्दा उद्योगको काम दोब्बर भएको बताए।
फिलिङ समय बढेको र ढुवानी खर्च पनि बढेको उनले बताए। पहिले ७०० बुलेटले पुग्ने आपूर्तिका लागि १४०० बुलेट आवश्यक पर्ने अवस्था आएको र त्यसले सीमामा बुलेट रोकिने तथा आपूर्ति चक्र प्रभावित भएको बताए। एक महिनामा एउटा सिलिन्डर प्रयोग गर्ने परिवारले पनि घरमा भएका पाँचदेखि १० वटासम्म खाली सिलिन्डर एकैपटक भर्न थालेपछि बजारमा चाप बढेको उनले बताए।
-1785757738.jpg)
-1785757738.jpg)
अहिले सामान्य अवस्थाभन्दा १५ देखि २० प्रतिशत बढी ग्यास आयात भइरहेको उनले बताए। साउनको पहिलो १५ दिनमै ३० हजार मेट्रिक टन ग्यास भित्रिइसकेको र यही गति कायम रहे बढीमा दुई साताभित्र अवस्था सामान्य हुने उनले बताए। ग्यास विक्रेता महासंघका निवर्तमान अध्यक्ष चन्द्र थापाले पनि समस्या वितरण प्रणालीमा रहेको बताए।
आधा सिलिन्डर हटेर फेरि १४.२ केजीको सिलिन्डर वितरण सुरू भएपछि उपभोक्ताले आफूसँग रहेका सबै खाली सिलिन्डर एकैपटक बजारमा ल्याउँदा माग अस्वाभाविक रूपमा बढेको उनले बताए।
अमेरिका–इरान तनावजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय घटनाले पनि उपभोक्तामा त्रास बढाएको उनले बताए। भोलि ग्यास नपाइएला भन्ने डरले धेरैले आवश्यकताभन्दा बढी ग्यास सञ्चय गर्न थालेको उनको भनाइ छ। किराना पसलदेखि जताततै ग्यास बिक्री भइरहेको र विक्रेता प्रमाणीकरण प्रभावकारी रूपमा लागू नभएकाले बजारमा वास्तविक मौज्दात कहाँ छ भन्ने तथ्यांक आयल निगमसँग पनि नरहेको उनले बताए।
उद्योगदेखि उपभोक्तासम्म ग्यास ट्र्याक गर्ने एउटै सफ्टवेयर आवश्यक रहेको उनले बताए। ग्यास पसल छुट्टै र सुरक्षित हुनुपर्ने, अग्नि नियन्त्रणका उपकरण अनिवार्य गर्नुपर्ने तथा विक्रेता प्रमाणीकरण कडाइका साथ लागू गर्नुपर्ने उनले बताए।
नेपाल आयल निगमका निर्देशक मनोजकुमार ठाकुरले अहिलेको समस्या ग्यासको कमी नभई मागको असन्तुलन भएको बताए।
चैतदेखि जेठसम्म मासिक ग्यास खपत ३० देखि ३८ हजार मेट्रिक टन मात्रै रहेको उनले बताए। सामान्य अवस्थामा मासिक ४५ देखि ४६ हजार मेट्रिक टन खपत हुने भएकाले ती महिनामा धेरै उपभोक्ताले सिलिन्डर खाली नै राखेको देखिएको उनले बताए। साउनको पहिलो १५ दिनमै २६ हजार मेट्रिक टन ग्यास बिक्री भइसकेको र यही अवस्था रहे महिनाभरको बिक्री ६० हजार मेट्रिक टनसम्म पुग्न सक्ने उनले बताए। बजारमा नयाँ सिलिन्डरको माग नभई पुराना खाली सिलिन्डर भर्ने चाप मात्र बढेको उनले बताए।
सबै उपभोक्ता एकैपटक ग्यास लिन पुग्दा डिलरमा आएको ग्यास तुरून्तै सकिने गरेको उनले बताए। होटल र रेस्टुरेन्टले भने ग्यास सहजै पाइरहेको तर सर्वसाधारण मात्रै लाइनमा बस्नुपरेको उनले बताए। यसले ग्यास नभएको होइन, वितरण व्यवस्थापनमा समस्या रहेको देखाएको उनले बताए।
अभाव कम गर्न निगमले व्यावसायिक क्षेत्रमा जाने करिब २० प्रतिशत ग्यास कटौती गरेर घरायसी उपभोक्तालाई प्राथमिकता दिने तयारी गरेको उनले बताए। उपभोक्ताले अनावश्यक रूपमा धेरै सिलिन्डर सञ्चय नगरे बजारको अहिलेको चाप छिट्टै हट्ने र आपूर्ति फेरि सामान्य अवस्थामा फर्किने उनले बताए।
तस्बिरहरू: नवीनबाबु गुरूङ/ सेतोपाटी
-1785757737.jpg)
-1785757738.jpg)
-1785757738.jpg)
-1785757737.jpg)
