विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नभएका नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा, निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता शेखर कोइरालासहित उनीहरू पक्षका नेताहरू पार्टीभित्रको मतभेद अन्त्य गर्दै १५ औं महाधिवेशनमा सहभागी बन्ने दिशातर्फ सकारात्मक हुँदै गइरहेको पाइएको छ।
काठमाडौंको चुनदेवीमा घर भाडामा लिएर सम्पर्क कार्यालय खोल्ने तयारी गरेका संस्थापनइतर पक्षले निष्पक्ष ढंगले महाधिवशेन हुने सुनिश्चितता खोजिरहेका छन्। त्यसका लागि विधानको धारा निलम्बन गरेर भए पनि १११ जना नेतालाई केन्द्रीय समितिमा समेट्नुपर्ने र एकता समिति बनाउनुपर्ने प्रस्ताव उनीहरूको छ।
कांग्रेसले असोजमा नियमित १५ औं महाधिवेशन गर्ने गरी कार्यतालिका ल्याएको छ।
संस्थापनइतर पक्षका केही नेताकार्यकर्ताबाहेक अधिकांशको क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक भइसकेको छ, नयाँ क्रियाशील वितरण भइरहेका छन् भने असारभित्रै क्रियाशील सदस्यताका सबै काम सक्ने संस्थापनको तयारी छ।
निवर्तमान सभापति देउवा उपचारका लागि हङकङमा छन्।
यो समूहको नेतृत्व गत असोज २८ गतेदेखि नै नेता पूर्णबहादुर खड्काले गर्दै आएका छन्। खड्का र नेता शेखरले पार्टी भित्रका मतभेद अन्त्य गरेर जान विभिन्न प्रस्ताव स्वीकार्न संस्थापन पक्षलाई दबाब दिइरहेका छन्।
हालै महामन्त्री गुरूराज घिमिरेले संस्थापनइतर पक्षका एकपछि अर्को शीर्ष नेता भेटे। उनले खड्का, पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौला र नेता शेखरसँग भेटेर कुराकानी गर्दै पार्टीलाई एकढिक्का बनाएर जान सहयोग गर्न जोड दिएका थिए।
बेग्लाबेग्लै भेटका क्रममा नेता खड्का, सिटौला र कोइरालाले विभिन्न प्रस्ताव अघि सार्दै पार्टीको बृहत्तर एकतामै जोड दिएको महामन्त्री घिमिरेले बताए।
‘संस्थापनइतर पक्षबाट पछिल्लो समय धारणा र जुन गतिविधिहरू आइरहेका छन् त्यसलाई केन्द्रित गरेर नेताहरूसँग कुराकानी गरेको हुँ, यसअघि सभापति गगन थापा र उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले नेताहरूसँग भेटेर कुराकानी गर्नुभएको थियो, यसबीच ५ बुँदे, ७ बुँदे जस्ता विभिन्न प्रस्ताव र जबाफका कुरा चलिरहेकै छन्,’ महामन्त्री घिमिरेले भने, ‘मैले शेखर दाइ, कृष्ण दाइ र पूर्ण दाइलाई भेटेर कुरा गरेँ। उहाँहरूको कुरा विशेष महाधिवेशनबाट आएको नेतृत्वका विषयमा आधिकारिकता र वैधानिकताको विषय सकिएको र अदालतको कुरा मानेर जान तयार रहेको भन्ने रहे पनि बाँकी केही प्रस्ताव थिए।’
उनीहरूले गत पुस मसान्तमा भएको विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नरहेका नेताहरूलाई पार्टीको मुख्य भूमिकामा समेट्न प्रस्ताव गरेका हुन्। महाधिवेशन निष्पक्ष हुने वातावरण तयार गर्न विभिन्न समितिमा उनीहरूले आफ्नो पक्षलाई सहभागि गराउनसमेत प्रस्ताव गरेको महामन्त्री घिमिरेले जानकारी दिए।
१५ औं महाधिवेशन निष्पक्ष रूपमा हुने र त्यसका लागि निर्वाचन, सदस्यता व्यवस्थापनलगायत विभिन्न समितिमा सबैको सहभागिता गराएर जाने कुरा सभापति गगन थापा र उनी नेतृत्वको विशेष महाधिवेशनबाट आएको कार्यसमितिका नेताहरूले भन्दै आइरहेका छन्। महामन्त्री घिमिरेले पनि सोही कुरा भेटवार्ताका क्रममा सुनाएका थिए।
‘महाधिवेशन निष्पक्ष बनाउने दायित्व हाम्रै काँधमा छ, उहाँहरूको जोड, भाव र निचोड पार्टी एकतामै रहेछ, सबैलाई समेटेर मतभेद हटाउँदै पार्टी एकढिक्का बनाउनुपर्छ भन्नेमै छ,’ घिमिरेले भने, ‘हामीले यो कुरालाई सकारात्मक रूपमै ग्रहण गरेका छौं तर यसलाई मूर्त रूप दिन दुवै पक्षका नेताहरूका बीचमा थप कुराकानी आवश्यक पर्छ।’
महामन्त्री घिमिरेले विधान भित्रबाट मिल्नेसम्म लचकता अपनाएर मतभेद अन्त्य गरिने बताए।
‘उहाँहरूले राखेका कतिपय प्रस्ताव स्वीकार गरी कार्यान्वयमा लैजान विधानले दिँदैन, आफ्नो अनुकूलतामा विधान बदल्दै जाने कुरा पनि आउँदैन। तथापि हामी प्रस्तावहरूमाथि छलफल गरी छिटो तार्किक निष्कर्षमा पुर्याउन प्रतिबद्ध छौं भन्ने कुरा मैले नेताहरूलाई भनेको छु,’ उनले भने, ‘नेताहरूसँग भएका कुरा उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा र सभापति गगन थापासम्म पुर्याएको छु।’
महामन्त्री घिमिरेसँगको भेटमा पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले आफूहरूको समूहको नेतृत्व पूर्णबहादुर खड्काले गर्दै आएकोले पार्टी भित्रका मतभेद अन्त्य गर्ने सवालमा खड्कासँगै कुरा गरे पुग्ने बताएका थिए। त्यसपछि गत मंगलबार महामन्त्री घिमिरे नेता खड्का भेट्न गएका थिए।
सो क्रममा नेता खड्काले विभिन्न प्रस्ताव अघि सारे। खड्काले विधान निलम्बन गरेर भए पनि १११ जना नेताहरूलाई केन्द्रीय समितिमा लैजानुपर्नेमा जोड दिएका थिए।
‘एउटा एकता समिति बनाऔं, अहिले केन्द्रीय समितिभन्दा बाहिर रहेका १४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएका १११ जना साथीहरूलाई केन्द्रीय समितिमा समेट्नुपर्यो, त्यसका लागि विधान बाधक हुन्छ भने त्यो धारा निलम्बन गर्नुपर्यो भन्ने प्रस्ताव पूर्ण दाइको छ,’ महामन्त्री घिमिरेले भने।
खड्कासहित निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षका अधिकांश नेताहरूले विशेष महाधिवेशन र १४ औं महाधिवेशनको कार्यसमितिलाई समायोजन गरेर जानुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। यो प्रस्तावमा सभापति गगन थापाले हालै झापामा भएको कार्यक्रमबाट १४ औं महाधिवेशन र विशेष महाधिवेशनबाट आएकाहरूलाई समायोजन गर्नु विधानविपरीत हुने र त्यो काम आफूले नगर्ने जबाफ दिएका थिए।
नेता खड्काले क्रियाशील सदस्यता व्यवस्थापन समिति, निर्वाचन समितिलगायतमा पनि आफूहरूको प्रतिनिधित्व खोजेका थिए।
‘महाधिवेशनसँग जोडिएका निर्वाचनलगायत समितिहरूमा प्रतिनिधित्व गराउनुपर्यो भन्ने उहाँहरूको माग छ। क्रियाशील सदस्यता पुस १० गतेभित्रै नवीकरण भइसकेकोले यसबीचमा जतिले अद्यावधिक गरे, गरे त्यसलाई निरन्तरता दिने तर नवीकरण मात्रै भएकाहरूलाई पनि १५ औं महाधिवेशनमा सहभागी हुन पाउने व्यवस्था गरिदिनुपर्यो भन्ने कुरा पूर्ण दाइको छ,’ महामन्त्री घिमिरेले भने।
महामन्त्री घिमिरेका अनुसार संस्थापनइतर पक्षका नेताहरूबाट यस्तो प्रस्ताव आइरहेको सन्दर्भपछि सभापति गगन थापाले दुई-चार दिनभित्रै सबै नेताहरूसँग भेट्ने बताएका छन्। ‘म सबै नेताहरूसँग भेटेर यस विषयलाई निष्कर्षमा पुर्याउन अग्रसरता लिन्छु भनेर सभापति र उपसभापतिले भन्नुभएको छ,’ उनले भने।
विराटनगरमा हालै महामन्त्री घिमिरे र नेता शेखर कोइरालाबीच कुराकानी भएको थियो। पार्टीभित्रको मतभेद अन्त्यका सवालमा पूर्णभन्दा केही लचक रूपमा शेखर प्रस्तुत भएका थिए।
‘१४ औं महाधिवेशनबाट आएका तर अहिले केन्द्रीय समितिमा नरहेका १११ जना सबैलाई केन्द्रीय समितिमा ल्याउनुस् भन्ने कुरा शेखर दाइको पनि छ,’ महामन्त्री घिमिरेले भने, ‘यो त विधानले नै दिँदैन भन्ने कुरा मैले राखिसकेपछि उहाँ केही लचक हुनुभयो। त्यसो भए सबै पक्षलाई समेट्दै एउटा उच्च तहको संयन्त्र बनाऔं र महाधिवेशनसम्बन्धी काम गरौं भन्ने उहाँको प्रस्ताव छ।’
नेता शेखरले पार्टीभित्र आफूहरूलाई 'भागबन्डा' नचाहिएको पनि बताएका थिए। ‘हामीलाई भागबन्डा चाहिएको होइन, महाधिवेशन निष्पक्ष होस् भन्ने वातावरण बनाउन सबैको प्रतिनिधित्व खोजेको हो,’ शेखरका भनाइ उद्धृत गर्दै घिमिरेले भने।
गत भदौमा जेनजी आन्दोलन भएपछि कांग्रेसभित्र रूपान्तरण र पुस्तान्तरणको बहस भएको थियो। मंसिरभित्रै नियमित महाधिवेशन गर्न माग भइरहेका थिए, त्यसो हुन सकेन। त्यसबीच महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले विशेष महाधिवेशन माग गरेका थिए। पुसभित्र नियमित महाधिवेशन हुन नसक्ने देखिएपछि तत्कालीन महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माको अगुवाइमा विशेष महाधिवेशन मागकर्ता महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको मागअनुसार विशेष महाधिवेशन भएर थापाको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति आएको थियो।
विशेष महाधिवेशनविरूद्ध देउवा र खड्का सर्वोच्च अदालत गए पनि उनीहरूको रिट खारेज भएको थियो। यसबीच देउवा र शेखर पक्षका १९ जनालाई सभापति थापाले केन्द्रीय सदस्यसमेत मनोनीत गरिसकेका छन्। कांग्रेसले वैशाख १ देखि जेठ २८ गतेसम्म क्रियाशील अद्यावधिकसमेत गराएको थियो। देउवा-कोइराला पक्षका केही नेताकार्यकर्ताले अद्यावधिक गरेका छैनन्। तर पछिल्लो समय देउवा निकटकै निवर्तमान सहमहामन्त्री किशोरसिंह राठोरले क्रियाशील अद्यावधिक गर्ने अभिव्यक्ति दिएपछि उक्त समूहमा तरंगसमेत ल्याएको थियो। राठोरले आँट हुनेलाई नयाँ पार्टी खोल्नसमेत चुनौती दिएका थिए।
विशेष महाधिवेशन कि नियमित भन्ने विवादबीच गत पुसमा विशेष महाधिवेशन भएको कांग्रेसमा अहिलेसम्म पनि सोही विषयलाई लिएर नेताहरूबीच मतभेद कायमै छ। असोजमा १५ औं महाधिवेशन र त्यसअघि विभिन्न तहगत अधिवेशन हुने भएकोले तत्काल पार्टी भित्रका मतभेद अन्त्य गरेर सबैलाई महाधिवेशनमा भाग लिने वातावरण बनाउने चुनौती गगन थापा नेतृत्वको कांग्रेसलाई छ।
